رهبران چین و تایوان پس از ۶ دهه با یکدیگر دیدار میکنند
آشتیکنان دو سوی تنگه
روابط چین و تایوان در بیش از شش دهه گذشته کمتر زمانی روی خوش به خود دیده است؛ در بهترین حالت، دو کشور فقط کاری به کار هم نداشتهاند و آرامشهای مقطعی هم آرامش پیش از توفان بوده است. هرگونه نزدیکی دو طرف همواره اعتراض تایوانیهای نگران از نفوذ چین در این کشور را به دنبال داشته است. بااینهمه و با وجود اجتنابناپذیربودن واکنش افکار عمومی تایوان، رؤسای جمهور چین و تایوان تصمیم گرفتهاند روز شنبه و برای اولینبار از سال 1949و پس از آنکه نیروهای ناسیونالیست بعد از شکست از کمونیستها از چین فرار کردند، با یکدیگر در سنگاپور دیدار کنند. آنطور که مقامات تایوانی گفتهاند، هدف از دیدار «ما یینگ ژئو»، رئیسجمهور تایوان و «شی جینپینگ»، همتای چینیاش، تضمین صلح در دو سوی تنگه تایوان است. برایناساس، در ملاقات شی جینپینگ و ما یینگ ژئو، تفاهمنامهای امضا نمیشود و بعد از گفتوگوها هم بیانیه مشترکی صادر نخواهد شد. پکن هنوز هم به تایوان بهعنوان یکی از استانهای شورشی خود مینگرد که باید به چین ملحق شود. بااینهمه به گزارش شینهوا، خبرگزاری رسمی چین، «ژانگ»، یکی از مقامات چینی مسئول روابط با تایوان، دیدار روز شنبه را موفقیتی در ارتباط مستقیم بین دو رهبر پس از سختیها و مشکلات سال 1949 میداند و میافزاید: «دو طرف تنگه درگیریهای نظامی شدید و رویارویی سیاسی پرخشونتی داشتهاند». «گریت ون در ویس»، سردبیر مجله سیاسی «اطلاعیه» تایوان، هم خبر دیدار دو رهبر را غافلگیرکننده خواند و گفت: «هیچ نشانهای از این دیدار از سوی دو طرف دیده نمیشد». «مایکل کول»، کارشناس امور تایوان در مؤسسه سیاست چین دانشگاه ناتینگهام، هم گرچه بر تاریخیبودن این دیدار تأکید کرد، اما گفت: «نباید انتظار نتیجه درخور توجهی را از این دیدار داشته باشید». خبر دیدار تاریخی دو طرف درحالی منتشر شده است که تایوان خود را برای انتخابات ریاستجمهوری 16 ژانویه آماده میکند. دو دوره ریاستجمهوری «ما»، که از زمان رویکارآمدنش در سال 2008 تلاش کرده رابطه تایوان و چین را به طرز بیسابقهای بهبود بخشد، سال آینده به پایان میرسد و همحزبی «ما یینگ ژئو» در حزب حاکم «کیامتی» در نظرسنجیها عملکرد بدی داشته است و به احتمال زیاد نامزد حزب حامی استقلال «مترقی دموکراتیک»، رئیسجمهوری بعدی تایوان خواهد بود. احساسات ضدچینی در تایوان این روزها روبهفزونی گذاشته است و خبر دیدار رؤسای جمهوری چین و تایوان هم واکنش خشمگینانه نماینده حزب رقیب را به دنبال داشته است: «فکر میکنم مردم سراسر کشور مثل من از شنیدن این خبر تعجب کردند. دیدار رهبران دو سوی تنگه رویداد بزرگی است که عزت و منافع ملی تایوان را در برمیگیرد؛ اما اطلاعرسانی به مردم درباره این خبر به چنین شیوه شتابزده و پرهرجومرجی برای دموکراسی تایوان مخرب است». اگرچه «چارلز چن»، یکی از سخنگوهای رئیسجمهوری تایوان، هدف دیدار دو طرف را تضمین صلح و حفظ وضع موجود در دو سوی تنگه عنوان کرده است؛ اما تحلیلگران به این مشکوکاند که دیدار تاریخی روز دوشنبه با هدف تأثیرگذاری در نتیجه انتخابات آتی باشد؛ هدفی که میتواند خوشایند دو طرف باشد؛ هم به نفع حزب حاکم که امیدوار است همچنان در قدرت بماند و هم به نفع رهبر حزب کمونیست چین که ارتباط با «کیامتی» برای او آسانتر از ارتباط با حزب اپوزیسیون تایوان است. «ون در ویس»، یک دیپلمات سابق هلندی، اجلاس سنگاپور را «یک حرکت صرفا سیاسی» طراحیشده برای افزایش شانس انتخاباتی «کیامتی» و جایگاه رئیسجمهوری کنونی تایوان میداند: «او میخواهد میراث خود را نجات دهد. او فقط هفت ماه دیگر در قدرت است و جایگاه او در نظرسنجیها به شدت پایین است و ازهمینرو او میخواهد به هر نحوی شده نامش بهعنوان کسی که روابط چین و تایوان را بهبود بخشیده است، در تاریخ ثبت شود»؛ اما به باور این دیپلمات، تلاش او نتیجه معکوس دارد؛ چراکه بسیاری از تایوانیها احتمالا دیدار دو طرف را یکی دیگر از حرکتهای غیردموکراتیک رئیسجمهوری میدانند که دیگر اختیار این را ندارد که به نمایندگی از تایوان با چین مذاکره کند. با وجود بدبینی بسیاری از ناظران به این دیدار، برخی کارشناسان بر این باورند که معادلات ژئوپلیتیک هم در تصمیم «ما» برای دیدار با رئیسجمهوری چین نقش داشته است. به باور برخی از این تحلیلگران، با افزایش تنش در دریای چین جنوبی به دلیل جزیرهسازیهای پکن، به نظر میرسد چین به دنبال آرامکردن منطقه است و سفر اخیر نخستوزیر چین به سئول و سفر آتی او به ویتنام را میتوان مثالهایی برای این تلاش به حساب آورد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.