|

مدرسه‌زدایی از جامعه

برای تعریف آموزش غیررسمی باید از مدارس فاصله گرفت. می‌توان گفت که آموزش‌های غیررسمی برخلاف آموزش‌های رسمی، الزامـا بـا کتاب‌های درسی مصوب‌ و سـرفصل‌ها و بـرنامه‌های درسی مشخص و معین همراه نیستند و در این آموزش‌ها، کار انتقال پیام‌های آموزشی و تربیتی، از طریق رسانه‌های ارتباطی و مراکز غیررسمی در امر آموزش به انجام می‌رسد. مخاطبان آموزش‌های رسمی در آموزش و پرورش و آموزش عالی را گروه سنی کودکان، نوجوانان و جوانان در برمی‌گیرد. آموزش برای اینها شغل اصلی محسوب می‌شود، فراگیران در هریک از مقاطع آموزش‌های رسمی، در یک گروه سنی قرار دارند، آموزش در نظام آموزش‌های رسمی برای فراگیران به غیر از مقطع دانشگاه در سایر مقاطع جنبه اجباری دارد و فراگیران به علت سن کم و جوانی در مقایسه با بزرگسالان از قدرت فکری و قدرت جسمی بالاتری برخوردار هستند، پس در حین آموزش کمتر دچار خستگی می‌شوند. آموزش‌های غیررسمی عبارت است از؛ تحصیلات حرفه‌ای و تخصصی که هدف آن مشخص و نتایج آن در مدت زمان نسبت کوتاهی قابل حصول است. آموزش مداوم را تمامی فرصت‌های یادگیری که پس از اتمام تحصیلات اجباری پیش می‌آید و از آن استفاده می‌شود، می‌توان دانست. فلسفه آموزش رسمی بر مبنای پرورش فرد شکل گرفته است. در آموزش رسمی توجه به فرد و رشد توانایی‌های وی، فلسفه کار آموزشی شناخته می‌شود، درحالی‌که در نظام تبلیغ فلسفه حرکت آموزشی براساس پرورش جمع است و فرد مبنای کار تبلیغی قرار نمی‌گیرد. نظام آموزش رسمی، یک نظام مدرج است. در این نظام آموزش درجه‌به‌درجه و پله‌به‌پله فرق می‌کند. اگرچه بحث درباره چندوچون این نظام فراوان است و بعضی از صاحب‌نظران نظیر ایوان ایلیچ اساسا در اصل ضرورت نظام مدرج آموزش رسمی تردید کرده‌اند. ایوان ایلیچ در کتابی با عنوان «مدرسه‌زدایی از جامعه» می‌گوید که باید نظام آموزش‌وپرورش برچیده شود. ایلیچ معتقد است که آموزش اجباری در قالب قوانین و ساختار خشک و غیرقابل انعطاف مدرسه و دانشگاه موجب حرص و طمع دانش‌آموزان و دانشجویان در رسیدن به مدارک بالاتر می‌شود، بدون اینکه چیزی به دانش و مهارت عملی آنها اضافه شود. دولت‌ها با آموزش اجباری و حتی رایگان باعث مدرک‌گرایی و نالایقی در میان تحصیلکردگان می‌شوند. او می‌گوید کاری که مدرسه با دانش‌آموزان می‌کند، این است که مدارس به آنها می‌آموزد که فرایند و محتوا را با هم اشتباه بگیرند؛ نتیجه این امر نیز این است که مدرسه به دانش‌آموزان می‌آموزد که تدریس را با یادگیری اشتباه بگیرند، نمره‌های بهتر را با دانش و معلومات اشتباه بگیرند و همچنین مدارک را با قابلیت و روانی بیان را با توانایی گفتن حرف‌های تازه اشتباه بگیرند و در نهایت دانش‌آموزان آن‌قدر مدرسه زده می‌شوند که خدمات را به جای ارزش می‌پذیرند؛ مثلا هزینه‌های پزشکی را با مراقبت بهداشتی، خدمات اجتماعی را با بهبود زندگی اجتماعی و بسیج و تدابیر پلیس را با امنیت اشباه بگیرند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.