نقش پتروشيميها در اقتصاد انكار ناپذير است
رشد کمفروغ شاخص کل
علی سیدخسروشاهی - تحلیلگر بازارهای مالی
صنعت محصولات شیمیایی در انتهای آذر سال 1392 با ارزش بازاریِ حدود 136 هزار میلیارد تومان، جایگاه اول بازار سرمایه را با 28.9 درصد از ارزش کل در اختیار داشت. هر چند هنوز هم این صنعت جایگاه خود را از دست نداده، ولی با حدود 30 درصد افت، ارزش روز این صنعت، به 96 هزار میلیارد تومان رسیده است. بزرگترین واحدهای پتروشیمی مستقیم یا غیرمستقیم، سهامشان در بورس اوراق بهادار پذیرفته شده است و از آنجا که نقش کلیدی این صنعت در اقتصاد کشور انکارناپذیر است، جایگاه آن در تحرک بازار سرمایه هم چنین وضعیتی دارد. رکود حاکم بر بازار پتروشیمی در سطح کشوری و بینالمللی، موجب شده این صنعت هم مانند بسیاری دیگر از صنایع با مشکلات زیادی دستوپنجه نرم کند. آمار شش ماه اول سال جاری، نشاندهنده افزایش 35درصدی صادرات محصولات پتروشیمی، از نظر وزن، نسبت به مدت مشابه سال قبل است؛ با وجود این افزایش چشمگیر، که رقمی معادل 7.1 میلیارد دلار ارز عاید کشور کرده است، ارزش صادرات محصولات پتروشیمی تا پایان شهریورماه 94 نسبت به زمان مشابه سال قبل، 02/0 درصد کاهش را نشان میدهد؛ برای مثال متانول که یکی از بزرگترین محصولات بالادستی صادراتی صنعت پتروشیمی کشور است تا دو سال پیش، هر تُن آن بیش از 400 دلار در بازارهای جهانی به فروش میرسید که درحالحاضر تحویل سیافآر چین آن به حدود 240 دلار به ازای هر تن رسیده است. یکی از چالشهای پیشِروی کشور، موضوع استخراج و بهکارگیری منابع عظیم گازی است. در واقع انتقال گاز طبیعی از خطوط لوله، ارزش افزوده چندانی نداشته و تولید ملی را از منافع سرشار محصولات با ارزش افزوده بالا محروم میکند. ایران با داشتن بیش از 33 هزار میلیارد متر مکعب منابع گازی، بزرگترین ذخایر را در جهان دارد. با میزان استخراج فعلی پیشبینی میشود امکان استخراج این منابع تا بیش از 150 سال آینده فراهم باشد. البته دولت در تلاش است تا این ظرفیت را به یک میلیارد متر مکعب در روز برساند و با کاملکردن فازهای 12 تا 27 پارس جنوبی امکان بهرهبرداری بیشتر از میعانات گازی، الپیجی و اتان را فراهم کند.
عمده محصولات تولیدی مجتمعهای پتروشیمی، شامل پنج دسته محصولات پایه، کود و سم، سوخت، محصولات پلیمری و محصولات آروماتیکی میشود. بیشترین ارزش افزوده مربوط به محصولات آروماتیکی و پلیمری است که سهم اندکی در تولید و همچنین صادرات محصولات پتروشیمی دارند. ارزش بازار محصولات پتروشیمی در جهان بیش از سه هزار میلیارد دلار و متوسط قیمت این محصولات حدود هزار دلار در هر تن است؛ درحالیکه میانگین ارزش صادرات محصولات پتروشیمی کشور کمتر از 800 دلار به ازای هر تن و در مقابل میانگین ارزش واردات این محصولات به کشور بیش از پنج هزار دلار، به ازای هر تن است. به دیگر سخن، عمده محصولات صادراتی این صنعت محصولات پایه و سوخت است و این حاکی از آن است که زنجیره ارزش افزوده گاز در صنعت پتروشیمی کشور کامل نیست. صنعت محصولات شیمیایی در مدت اخیر هم حضور کمفروغی در بورس از خود نشان داده و تأثیر واقعی خود بر روند معاملات و شاخص کل را آنچنانکه شایسته آن است، نداشته است. در معاملات روز سهشنبه، شاخص کل پس از افتوخیزهای پیاپی، با 44 واحد افت، در مقدار 62هزارو 811 واحد ایستاد. شاخص صنعت شیمیایی هم با 13 واحد افت، به رقم چهارهزارو 522 واحد رسید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.