جاسوسبازی بزرگان
عبدالحمید نورزایی
در جنگ جهانی دوم ارتش و ملت چین پیشاپیش مسلسلهای ژاپنی در حرکت بودند و نیروهای کمتعداد ژاپن بر بالین اژدهای خفته چینی حاضر شدند؛ جزیره کوچک ژاپن توانسته بود بخش بسیار بزرگی از چین پهناور را اشغال کند. از آن زمان بیش از نیمقرن میگذرد، امروزه آن اژدهای خفته بیدار شده است و قدرت آن نهتنها ژاپن را بلکه آمریکا را نیز درنوردیده است. ایالات متحده آمریکا از دهه 60 برای شکاف در کمونیست و بلوک شرق یک استراتژی جدید را روی دست گرفت که تا فروپاشی شوروی ادامه داشت. آمریکا برای شکاف در بلوک شرق، سیاست طبقهپروری را در چین پیادهسازی کرد. آمریکا بر این باور بود که با رشد اقتصادی چین و متعاقب آن گسترش طبقه متوسط و مرفه میتوان دموکراسی را در آن کشور روی کار آورد. آمریکاییها معتقد بودند با رشد طبقه متوسط در چین و ارتباطگیری آن با نمادهای غربی و ارزشهای جوامع دموکراتیک میتوانیم هرم قدرت را در این کشور بازآفرینی کنیم. آمریکا از مدلهای موفقی مانند کرهجنوبی، تایوان و هنگکنگ برای چین نسخهپیچی میکرد؛ اینگونه بود که چین به بازاری بکر برای 500 شرکت برتر دنیا و بزرگترین سهامدار بازارهای سهام آمریکا و اروپا مبدل شد. هماکنون چین پس از آمریکا دارای بزرگترین ذخایر دلاری در جهان است. این ذخایر بیش از دو تریلیون دلار است و همچنین چین دومین دارنده ذخایر طلای جهان است و علاوهبر تمام اینها، چین یک میلیارد دلار اوراق قرضه آمریکا را در اختیار دارد. قدرت اقتصادی چین باعث رشد قدرت نظامی و سیاسی این کشور شده است و این فزونی قدرت باعث هجوم قدرت به سوی رقیبش آمریکا شده و برای آمریکا تبدیل به بزرگترین چالش وجودیاش شده است. موضع قاطع چین و آمریکا در مقابل تحرکات تحریکآمیز یکدیگر نشان میدهد طرفین در ترازوی قدرت در برابر یکدیگر موضع گرفتهاند؛ یکی از این موارد که طرفین را به زحمت انداخته است، جنگ سایبری است. سالهاست که چین از آمریکا جاسوسی صنعتی و نظامی میکند. آمریکا محبوبترین مقصد برای جاسوسان چینی است. درمجموع جاسوسی صنعتی سالانه به آمریکا بیش از 700 میلیارد دلار زیان میرساند. همچنین سالانه صدها هزار نفر شغل خود را از دست میدهند. قدرت اقتصادی و نظامی چین گزینههای روی میز این کشور در برابر آمریکا را از تنوع و رنگهای مختلفی برخوردار کرده است، خلاف شوروی سابق، چین یک گرداب مخرب برای آمریکا خواهد بود. چشمان اژدها به تکنولوژی یانکیها دوخته شده است. آنها بسیار تلاش میکنند تا اطلاعات دقیق و جامعی درباره پیشرفتهترین اختراعات و صنایع آمریکا به دست آورند. چینیها توانستهاند جنگنده «جی20» خود را از روی «اف 35» آمریکا کپی کنند. همچنین اطلاعات مربوط به بخشهای حساس ماهوارهای و موشکی را به کشور خود منتقل کنند. کنگره آمریکا نیز با تصویب قانونی، متقابلا صدور و دسترسی چینیها را محدود کرد. همچنین آمریکا پنج افسر ارشد چینی را به جاسوسی متهم کرده و دادستانی کل آنها را تحت تعقیب قرار داده است. آمریکا در برابر چین اقدامات دیگری نیز انجام داده است؛ ازجمله سازمان سیا و آژانس امنیت ملی منظم از ارتش چین و مقامات سیاسی جاسوسی میکنند و تسلیح و آموزش ارتشهای تایوان، فیلیپین، ژاپن و کرهجنوبی را تسریع کردهاند و آمریکا بهجز تایوان در سه کشور دیگر پایگاه نظامی عملیاتی دارد. همچنین آمریکا با فروش جتهای اف 16 و موشکهای کروز «تام هاوک» و «پاتریوت» به تایوان برای چین چالش ایجاد کرده و در دریای زرد نیز پروازهای جاسوسی آمریکا همواره عصبیتی برای چین بوده است. چین نیز نهتنها فعالیتهای سایبری و جاسوسی خود را کاهش نداده، بلکه با افزایش محسوسی همراه بوده است؛ بهگونهای که سال گذشته آمریکا اقدام به اخراج شرکت مخابراتی «هوآووی» از ایالاتمتحده به اتهام جاسوسی کرد و با وجود اینکه آمریکا برای مقابله با جاسوسی 19 نهاد مختلف ضدجاسوسی دارد، اما اخیرا نیز کاخ سفید به صورت مجزا واحد ضدسایبری خود را فعال کرده است. اما با وجود تمام ادارات ضدجاسوسی، بازهم چین برنده است؛ اخیرا بازهم چین متهم به دزدیدن اسرار شخصی چهارونیممیلیون کارمند فدرال آمریکا شد. با وجود اینکه در سال ۲۰۰۹ «باراک اوباما»، رییسجمهوری آمریکا، زیرساختهای دیجیتال این کشور را «داراییهای راهبردی ملی» آمریکا اعلام کرد و فرماندهی سایبر وزارت دفاع آمریکا (USCYBERCOM) با ریاست «کیث الکساندر» تشکیل شد، اما چین در دیوارهای ضدجاسوسی آمریکا و اروپا شکافی بزرگ ایجاد کرده است و به اینراحتی ترمیم نمیشود. چین پس از آمریکا بزرگترین ناوگان جاسوسی و اطلاعاتی دنیا را در اختیار دارد. چین 280 واحد جاسوسی و عملیات برونمرزی در اختیار دارد؛ تمام این واحدها تحت امر وزارت امنیت چین و وزارت دفاع روزانه صدها ترابایت اطلاعات را به سرقت میبرند نهتنها از آمریکا، بلکه از سراسر دنیا. یکی از مقاصد این جاسوسها شرکتهای صنعتی است. آنها ایمیلهای مدیران ارشد و جزئیات قراردادها را میخوانند و به شرکتهای دولتی چینی میدهند تا در میدان رقابت پیروز شوند. آتش اژدهای چینی همه را فرا گرفته است؛ از طرحهای نظامی گرفته تا پروژههای نفتی و ماهوارهای همهجا ردپای اژدهای چینی وجود دارد؛ برای مثال «سرویس امنیت داخلی انگلیس» نامهای هشداردهنده به 300 نفر از رؤسای بانکها و نهادهای این کشور و همچنین حسابداران انگلیسی ارسال کرده و در این نامه به آنها درباره تلاش جاسوسان چینی برای جمعآوری اطلاعات از مؤسسات انگلیسی در فضای سایبری هشدار داده است. جاسوسبازی یانکیها و اژدهای چینی پایانی ندارد؛ هر چند اخیرا یانکیها تلاش کردند توجه چین را به معادله جدیدی جلب کنند. آمریکاییها با تسلیح شریک جدید خود ویتنام به پیشرفتهترین تجهیزات نظامی و همچنین حمایت از ادعای مالکیت از سوی کشور همپیمانش بر جزایر دریای جنوب چین، تلاش میکنند چین را وارد گرداب سیاسی و امنیتی جدیدی کنند. آمریکا با گسیل ۶۰ درصد از کل زیردریاییها و نیمی از کشتیهای جنگی ارتش خود به اقیانوسیه و دریای جنوبی چین و استقرار جتهای رادار گریز اف 35 و پی هشت ضدزیردریایی در اوکیناوای ژاپن، تلاش کرده توجه رقیب را جلب کند. چین نیز 59 زیر دریایی یک ناو هواپیمابر و دهها ناوشکن، ناوچه و گروههای موشکی را در این دریا مستقر کرده و در جزایر «اسپارتلی» تحت حمایت شدید نظامی شروع به ساخت جزایر مصنوعی کرده است و چندی پیش نیز چین با شریک خود روسیه در سواحل ناتو در دریای مدیترانه مانور مشترک نظامی با روسیه انجام داد. همچنین اژدهای چینی با حمایت نظامی و اقتصادی از کرهشمالی سوریه تلاش دارد تا برای آمریکا سر تعظیم فرود نیاورد. همچنین چین میتواند از قدرت اقتصادی خویش بهعنوان اهرمی در مناقشات ژئوپلیتیک استفاده کند. آمریکا هم در بعد اقتصادی تلاش میکند از هند در برابر چین حمایت کند و به اقتصاد این کشور رشدی بیحدومرز ببخشد. آمریکا در تلاش است تا تهدیدات و چالشهای امنیتی پیشِروی خود را خنثی کند تا فعالیتهای خویش را بر چین متمرکز کند و احیای روابط با کوبا و توافق هستهای با ایران را میتوان در این راستا ذکر کرد. ایالات متحده آمریکا فقط چین را بهعنوان بزرگترین تهدید برای خود در بعد امنیتی و اقتصادی میداند. آمریکا در آینده برای کنترل چین سه گزینه در پیشِرو خواهد داشت: نخست؛ تحریم بیشتر چین در صدور تکنولوژی پیشرفته و بازار سهام آمریکا. دوم؛ معرفی هند بهعنوان بازار جایگزین چین. سوم؛ ایجاد یک منازعه خشن با کشورهای دریای جنوب چین و سپس تحریم کلی چین. در بین گزینههای ذکرشده دفاع و مقابله با فعالیتهای جاسوسی چین جایی ندارد؛ زیرا سالانه هزاران نفر چینی با ویزاهای مختلف دانشجویی و کاری وارد آمریکا میشوند. همچنین چین در بسیاری از شرکتهای صنعتی سهامدار است که میتواند به اطلاعات حساس آمریکایی دست یابد. مباحث امنیتی بین چین و آمریکا بهطور قطع بزرگترین چالش برای دو کشور در 30 سال آینده خواهد بود که گزینه جنگ نیز جزئی لاینفک از این معادلههای قدرت خواهد بود. امید آن میرود دو ابرقدرت به تفاهمات همهجانبه در حوزههای امنیتی و ضدجاسوسی دست یابند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.