|

نشست مشترک کره‌جنوبی، چین و ژاپن پس از ۳سال

در سوداي سازش

مهم‌ترین دستاورد اولین نشست مشترک رهبران کره‌جنوبی، چین و ژاپن پس از بیش از سه سال: نشست‌های بیشتر. بااین‌همه، برای سه قدرت اقتصادی و دیپلماتیک شمال شرق آسیا که دیرزمانی درگیر مجادله با یکدیگر بر سر تاریخ و قلمرو بوده‌‌اند، فراهم‌کردن شرایط برای گفت‌وگوهای بیشتر میان «شینزو آبه»، نخست‌وزیر ژاپن، «پارک گئون های»، رئیس‌جمهور کره‌جنوبی و «لی کچیانگ»، نخست‌وزیر چین، یک گام مهم رو به جلوست. کشمکش‌های طولانی‌مدت سئول و توکیو، دو متحد کلیدی ایالات متحده، واشنگتن را نگران کرده و مانع تمرکز کامل این کشور بر مهار رشد اقتصادی چین و تهدیدهای هسته‌ای کره‌شمالی بود. کره‌جنوبی و ژاپن روی هم‌رفته میزبان 80 هزار نیروی آمریکایی هستند و درواقع حضور نظامی آمریکا در منطقه آسیا-اقیانوسیه در این دو کشور متمرکز است. رهبران سه کشور همسایه بین سال‌های 2008 تا 2012، پنج نشست سه‌جانبه برگزار کردند اما رابطه توکیو و دو همسایه‌اش از اواخر سال 2012 و پس از نخست‌وزیری شینزو آبه تیره‌وتار شد، چراکه به‌گمان پکن و سئول، آبه مهارت ویژه‌ای در عیب‌پوشی جنایات زمان جنگ ژاپن داشت. طبق بیانیه مشترکی که پس از این نشست صادر شد، سه طرف توافق کردند برای حل‌وفصل مشکلات تاریخی تلاش کنند و رابطه خود را بهبود بخشند. یکی دیگر از توافقات این سه کشور، برگزاری نشست‌های سالانه و تعمیق همکاری‌های اقتصادی از طریق تجارت آزاد بود. از سرگیری مذاکرات متوقف‌شده بین‌المللی درباره برنامه هسته‌ای کره‌شمالی هم از نتایج این نشست سه‌جانبه بود. پارك گئون‌های، رئیس‌جمهوری کره‌جنوبی، در یک کنفرانس خبری مشترک با آبه و لی کچیانگ، گفت ازسرگیری همکاری بین کشورها به لحاظ تاریخی مهم بود: «فکر می‌کنم ما گام بزرگی در جهت صلح و رفاه در شمال شرق آسیا برداشته‌ایم». آبه هم که سخنان خود را با یک سلام دوستانه به زبان کره‌ای آغاز کرد، گفت با پارک و لی درباره چگونگی دستیابی به سعادت منطقه‌ای به شیوه‌ای صریح تبادل‌نظر کرده‌اند. آن‌طور که آبه گفت، ژاپن سال آینده میزبان نشست سه‌جانبه است. پیش از مذاکرات سه‌جانبه روز یکشنبه رهبران کره‌جنوبی، چین و ژاپن در سئول، عمده تحلیلگران انتظار توافق چشمگیری میان سه طرف نداشتند اما نتایج گفت‌وگوها منعکس‌کننده این واقعیت بود كه با وجود تداوم دشمنی‌ها که ریشه در تجاوزهای استعماری ژاپن در اویل قرن بیستم دارد، سه قدرت اقتصادی دنیا برای رشد به‌شدت محتاج یکدیگرند. در خلال کنفرانس خبری روز یکشنبه، شینزو آبه از «تبادل کاملا صریح و بی‌پرده نظرات» با «پارک های» و «لی» خبر داد اما او به هیچ‌کدام از مسائلی که بین کشورش و دو همسایه‌اش فاصله انداخته، اشاره‌ای نکرد؛ مسائلی نظیر بردگی جنسی زنان کره‌ای، چینی و دیگر کشورهای آسیایی از سوی سربازان ژاپنی در طول جنگ جهانی دوم. نخست‌وزیر ژاپن ماه گذشته میلادی در مراسم هفتادمین سالگرد پایان جنگ جهانی دوم بابت جرایم نظامی ژاپن ابراز تأسف کرد اما به‌طور مشخص حاضر به عذرخواهی نشد و گفت دولت‌های قبلی ژاپن پیش‌تر بابت این جنایات پوزش خواسته‌‌اند و توکیو نمی‌تواند دائما این موضع را تکرار کند و در آینده نیز دیگر در این‌باره موضوعی مطرح نخواهد شد. اما روز گذشته لی کچیانگ بدون اشاره به ژاپن، گفت سه کشور به «افزایش اعتماد سیاسی متقابل» نیاز دارند و «اعتماد متقابل در گرو درک متقابل مسائل مهم تاریخی و دیگر مسائل است». او درادامه گفت پکن نمی‌خواهد روابط سه‌جانبه و دوجانبه‌اش با دیگر کشورها بار دیگر مختل شود. روز دوشنبه(امروز) نیز قرار است شینزو آبه و پارک گئون‌های نشست مشترکی داشته باشند. این نخستین مذاکرات مستقیم میان آنها از زمان رسیدنشان به قدرت است. این نشست دوجانبه در حالی صورت می‌گیرد که پیش از سفر آبه به کره‌جنوبی، گروهی از فعالان مدنی کره‌ای با تجمعی مسالمت‌آمیز اعتراض خود را به این سفر نشان دادند. پارک گئون‌های پیش‌تر از ژاپن خواسته بود تصمیمی شجاعانه برای حل مسئله بردگان جنسی در زمان جنگ جهانی دوم اتخاذ کند. او بارها ژاپن را به خاطر عذرخواهی‌نکردن از این واقعه تاریخی ترسو نامید و از زمان روی کارآمدنش در سال 2013 میلادی از دیدار مستقیم با شینزو آبه خودداری کرد و نشان داد همچنان از همتای ژاپنی خود ناراحت است. نخست‌وزیر چین نوامبر گذشته و در حاشیه کنفرانس منطقه‌ای به میزبانی چین با آبه دیدار کرد و از آن زمان دو طرف، دو بار با یکدیگر دیدار کرده‌اند. روز شنبه هم یک نشست دوجانبه میان رئیس‌جمهور کره‌جنوبی و نخست‌وزیر چین برگزار شد و دو طرف توافق کردند برای تصویب توافق‌نامه تجارت آزاد دوجانبه تا پایان سال جاری میلادی تلاش کنند. از سرگیری نشست‌های سه‌جانبه اگرچه نمی‌تواند به‌خودی‌خود کلید حل مناقشات و مجادلات باشد، اما دست‌کم می‌تواند سرفصل جدیدی در توسعه مناسبات اقتصادی و سیاسی سه کشور باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.