|

گفت‌وگو با فرح اصولی

جنگ‌ها عذابم می‌دهند

عسل عباسیان: فرح اصولی، نقاشی است که در کارنامه‌اش، بازیگری تئاتر هم به چشم می‌خورد. او از سال 50 که در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران، دانشجوی گرافیک بوده، از همان دوران به خاطر دل‌مشغولی‌های سینمایی‌اش با گروه تئاتر «پیاده» آشنا شده و به آنها پیوسته؛ گروهی که مهدی هاشمی، داریوش فرهنگ، سوسن تسلیمی و مرضیه برومند عضو آن بودند و در نمایش «خانه برنارد آلبا» در این گروه، ایفای نقش کرد. در آن گروه تئاتری علاوه بر بازی، عکاسی و طراحی صحنه را هم تجربه کرد. بعد تا سال 57، با پری صابری، چند کار تلویزیونی و فیلم کوتاه را هم تجربه کرد. از سال 57 در کنار عکاسی و گرافیک، نقاشی را هم پی گرفت اما از سال 68 به‌بعد، فقط‌وفقط نقاشی کشیده است. او در میانه‌های تابستان امسال، پس از سال‌ها زندگی در نیویورک، به تهران آمد تا برای همیشه در وطن بماند. به بهانه بازگشتش گفت‌وگویی کوتاه با او ترتیب داده‌ایم. مشغولیت این روزها، رسیدگی به آتلیه این روزها مشغول جمع‌وجورکردن آتلیه‌ام هستم، چون مدت‌ها به دلیل دوری‌ام از ایران، در آن کار نکرده بودم. دو مجموعه از نقاشی‌هایم را از نیویورک به ایران آورده‌ام که 40 قاب را شامل می‌شود، و در اولین فرصت آنها را ارائه خواهم داد. هم‌نشینی نقاشی و شعر اثر هنری و ادبی‌ای که به‌تازگی بیشترین تأثیر را بر من گذاشته، مجموعه شعری بوده با عنوان «شعر زنان جهان» با گردآوری و ترجمه فریده حسن‌زاده‌مصطفوی. با اینکه می‌دانم ترجمه شعر، شدنی نیست اما در این کتاب، حس‌وحال اشعار توسط مترجم، منتقل شده است. اصولا من شعر را خیلی دوست دارم و اینکه یک کتاب، مجموعه‌ای از شعر زنان جهان را گردآوری کرده، برایم اتفاقی ویژه است. این کتاب را چندسال قبل از پسرم هدیه گرفتم. این روزها کتاب «کوسه شکم‌پر ناقابل» دن تامپسون با ترجمه اشکان زهرایی را هم مطالعه کرده‌ام؛ کتابی که درباره مناسبات پشت‌پرده هنرهای تجسمی، جنبه‌های اقتصادی آن و چگونگی مطرح‌کردن آرتیست‌ها توسط گالری‌های بزرگ است؛ همچنین درباره واسطه‌ها در هنرهای تجسمی تحلیل‌هایی ارائه شده؛ درباره حراج‌ها و روان‌شناسی آنها و راجع به چگونگی مطرح‌شدن نقاش‌ها و آرتیست‌هایی که امروز در دنیا معروفند نیز نویسنده این کتاب تحلیل‌هایی فوق‌العاده ارائه داده است. - نمایشگاه بعدی‌ام: یک نمایشگاه گروهی خواهد بود با تم خیام در گالری راه ابریشم. درباره این نمایشگاه خانم آناهیتا قبائیان مدت‌ها پیش با من صحبت کردند، و وقتی آمریکا بودم، چهار نقاشی برای این نمایشگاه کار کردم و یک کار نیمه‌کاره هم دارم و در این نمایشگاه پنج نقاشی ارائه خواهم داد. بناست این نمایشگاه در آذرماه برگزار شود. یک مقداری هم مشغول فراهم‌کردن شرایط برای نشر کارهایم هستم تا به صورت آلبوم منتشر شوند. دو مجموعه‌نقاشی آماده هم دارم. در هردو مجموعه برداشتی داشته‌ام از نقاشان معروف دنیا مثل رامبراند، بلینی، بوتیچلی، میکل‌آنژ، داوینچی و فراگونار. نقاشی‌های یکی از این دو مجموعه، رنگی است و یک مجموعه هم فضایی شبیه به قلم‌گیری دوره صفویه دارد و شامل آثار کم‌رنگی می‌شود که شبیه طراحی ولی برگرفته از نقاشی‌های غربی مثل مونالیزا هستند. مثلا اثری غربی را در یک فضای درهم ناراحت‌کننده به شیوه قلم‌گیری دوباره خلق کرده‌ام. شعرهایی را در حاشیه نقاشی‌ها کار کرده‌ام که به‌واسطه‌اش خواسته‌ام موقعیت فعلی آن اثر را نشان دهم. هنوز مشخص نیست این نمایشگاه در کدام گالری به نمایش درمی‌آید، البته این مجموعه را در گالری شیرین نیویورک حدود یک سال قبل ارائه دادم. پیش از آن یک‌بار هم در گالری پال رابسون شهر نیووارک شماری از این نقاشی‌ها ارائه شدند. موزه‌ها برایم جالبند برای الهام‌گرفتن در فعالیت هنری‌ام، ممکن است به مکان‌های مختلفی بروم، با توجه به اینکه در چه جغرافیایی هستم. مثلا وقتی نیویورک بودم به موزه می‌رفتم و یکی از موزه‌هایی که همیشه سر می‌زدم موزه متروپولیتن بود. همیشه دوستش داشتم و یکی از نقاشی‌هایم را هم این موزه از من خرید. وقتی نیویورک بودم دائم به متروپولیتن می‌رفتم و بخش هنر قدیم موزه را نگاه می‌کردم. این موزه، موزه خیلی بزرگی است که می‌توان از صبح تا عصر در آن چرخید و آثار زیادی را تماشا کرد. همیشه موزه‌ها برایم جالبند. تهران که باشم هم، برای الهام‌گرفتن به خانه هنرمندان سر می‌زنم. تحرک و فضای حاکم بر آن را دوست دارم. هنر به‌مثابه عشق اگر بخواهم هنر را در یک واژه خلاصه کنم باید بگویم هنر عبارت است از «عشق». چون اگر دنبال هنر باشی، عاشقی. اگر عاشق نباشی، نمی‌توانی هنر را دنبال کنی. البته هنر، به باروری و مادرشدن هم شبیه است. چون برایش زحمت می‌کشی و ایده‌ای را پرورش می‌دهی و به دنیا می‌آوری. حس مادری هم البته برای من واقعا عشق است. در تمام مدتی که کار می‌کنی لذت می‌بری. شب‌ها به این امید می‌خوابی که فردا صبح بیدار شوی و خلق کنی. پس این یعنی عشق. همیشه مجادله‌ای بین خودت و هنرت هست، یک وصلی هست، یک قهری هست، یک دعوایی هست. درست شبیه عشق. در آرزوی کلاسیک‌ها اگر روزی به ثروتی هنگفت دست پیدا کنم و بخواهم یک شاهکار هنری خریداری می‌کنم، حتما از کارهای کلاسیک، مثل آثار داوینچی و میکل‌آنژ یا رضا عباسی و حتی یک خطاطی فوق‌العاده از قدیم انتخابم خواهد بود. رضا عباسی، شورشگری با نگاه خاص هنرمندی که تمایل دارم با او وقت بگذرانم، اگرچه رؤیایی است چون آن هنرمند امروز زنده نیست، اما انتخابم رضا عباسی است. او شورشی کرده و نوآوری‌ای در مینیاتور داشته که برایم واقعا جالب است. عباسی نگاه خاص و جذابی داشته. البته با میکل‌آنژ هم دوست دارم ناهار بخورم اما در این لحظه دوست دارم با رضا عباسی ناهار بخورم و وقت بگذرانم. پدرم وارسته بود بزرگ‌ترین معلمم در سال‌های عمر، پدرم بود. چون او برای خودش آدمی وارسته، عارف، بی‌نیاز از دنیا و خیلی مهربان بود. مادرم هم خیلی مهربان بود ولی پدرم دیدگاهي غیرمادی داشت که من این سبک نگاه را خیلی دوست داشتم. هنوز هم اگر بخواهم به یک نقطه امنی تکیه کنم که روزمرگی اذیتم نکند، آن تکیه‌گاه یاد و خاطر پدرم است. سال‌های جوانی، سخت گذشتند اگر در رشته هنری‌ام به عقب برگردم آرزو می‌کنم که در جوانی‌ام، فضا بازتر بود. تا ما وارد فضای هنری شدیم، انقلاب شد و بعد از آن جنگ شروع شد. جنگ همه‌چیز را تحت‌الشعاع قرار داد. موزه‌ها و گالری‌ها بسته شدند. به‌همین‌دلیل راهی که ما پیش گرفتیم کورمال‌کورمال بود. نمی‌دانستیم راهی که می‌رویم، چطور است. چون تماشاچی نداشتیم تا بتوانیم به یک ارزیابی از راهی که پیش گرفته‌ایم برسیم. اگر به عقب برگردم دلم می‌خواهد در آن سال‌ها، گالری‌ها باز بودند و ما می‌توانستیم کارمان را ارائه کنیم. پس از انقلاب، تا سالیان دراز، تا شروع دوره اصلاحات، تقریبا هیچ اتفاقی در حوزه تجسمی نمی‌افتاد. پس از اصلاحات، در گالری‌ها باز شد و ما پیش از آن، فرصت‌هایی را از دست دادیم. بعد از آن هم هر موقعیتی را به دست آوردیم، خیلی سخت برایش زحمت کشیدیم. 10، 12 سال از سال‌های عمر حرفه‌ای‌مان کارمان ارائه نشد. صلح، بزرگ‌ترین نعمت بزرگ‌ترین آرزوی زندگی‌ام موفقیت و سلامت فرزندانم است و در عرصه جهانی هم، یکی از بزرگ‌ترین آرزوهایم این است که این منطقه آرام شود. این سربریدن‌ها و آواره‌شدن آدم‌های پیر و جوان و کودکان تمام شود. جنگ‌ها عذابم می‌دهند. ‌زوجی که از خرید کارم، به هیجان آمدند جالب‌ترین اتفاقی که طی این سال‌ها در عالم هنر برایم افتاده مربوط به یک زوج مجارستانی است. یک‌بار یک زوج مجاری که به ایران آمده بودند، دلشان می‌خواست تابلویی از من بخرند. تابلویی که مدنظر داشتند، گران بود اما گفتند در مدتی که ایران هستیم، کار می‌کنیم و برای خریدنش پول جمع می‌کنیم. وقتی داشتند می‌رفتند، هنوز نتوانسته بودند آن پول را پس‌انداز کنند. یک روز برای خداحافظی به آتلیه‌ام آمدند. تابلو را با حسرت نگاه کردند و گفتند ما یک‌سوم قیمت آن، پول داریم. گیزلا آمد و گفت اینها می‌گویند ما یک‌سوم قیمت تابلو پول داریم اما من دلم می‌خواست تابلو را با همان قیمت به آنها بفروشم. وقتی گفتم با همان مبلغ می‌توانید تابلو را بخرید. دیدن خوشحالی این زوج، از خرید اثری که من آن را خلق کرده بودم، جالب‌ترین اتفاقی بود که در سال‌های فعالیت هنری‌ام برایم رخ داده. احساس واقعا خوبی داشت که یک زوج غیرایرانی، اثری را با یک خاطره خوش خریدند و به کشورشان بردند. اینکه کار من روی یک خانم و آقای هنردوست اثر گذاشته بود، اتفاقی واقعا خوشحال‌کننده بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.