انتشار سومین جلد از «پرشینکارتون»
کارتونهای مطبوعاتی
کارِ کارتونیست، همچون هر طنزپرداز دیگری، همواره مواجهه انتقادی است با جهان و هرچه در آن هست، از پشت عینک طنز که شیوهای است برای ایجاد تردید و چونوچراکردن در هرآنچه سخت و استوار بهنظر میرسد. کارتونیست حتی گاه به دلیل توانایی بیشتر در جلب مخاطب عام، بهواسطه بصریبودن این هنر، میتواند تأثیری فراگیرتر از طنزپردازان عرصههای دیگر داشته باشد و طنز اجتماعی همواره یکی از عرصههای بروز خلاقانه خود را در کارتون یافته است. پس کار کارتونیست، مانند هر طنزپرداز اصیل دیگری، صرفا خنداندن نیست، بلکه بهاندیشهواداشتن است از راه برانگیختن خندهای تلخ در مواجهه طنزآمیز با امور جهان. کارتونیست، طنزاندیشی است که نگاه انتقادی خود به جهان را با تصاویر بازمیگوید. با تصاویری کارتونی که گویی هر امر بهظاهربدیهی را مورد تردید قرار میدهند و هنرمند از خلال این تصاویر با همهچیز برخورد و مواجههای انتقادی دارد. کارتون، مانند هر بیان هنری دیگری، بسته به ذوق و ظرافت و دستگاه فکری پدیدآورنده آن، گاه در حد مسائل روز باقی میماند و گاه در عین طرح مسائل روز از آن مسائل فراتر میرود و جوهری در خود پدید میآورد که در برابر گذر زمان سختجانی به خرج میدهد و میماند و چهبسا نسلی دیگر به تفسیری دیگرگونه از آن برسند یا تفسیرهای پیشین از آن را بسط و گسترش دهند. کارتون هنری است که بهواسطه بصریبودنش میتواند مخاطبانی از سراسر جهان را بیواسطه بهخود جلب کند. از طرفی کارتون، بهویژه کارتون مطبوعاتی، هنری است که تاریخ زمانه خود را بهصورت بصری در خود حمل میکند و به آیندگان انتقال میدهد و ازهمینروست که گردآوری و نگهداشتن کارتونهایی که هرروزه در مطبوعات گوناگون چاپ میشود اهمیت مییابد. اهمیتی هم بهلحاظ هنری و هم بهلحاظ تاریخی چراکه این آثار گردآوریشده وقتی به دست آیندگان برسد، آنها میتوانند تصویری از گذشته و گذشتگان خود را در عرصههای گوناگون، در آن بازیابند و تاریخ گذشته را از خلال این کارتونها تصویرخوانی کنند. «پرشینکارتون»، مجموعه کتابهایی است که به «گلچین کارتونهای مطبوعاتی ایران» اختصاص دارد و اکنون سومین شماره از این مجموعه به کوشش گروه پرشینکارتون و از طرف نشر تاش منتشر شده است. گروه پرشینکارتون را یحیی تدین، هادی حیدری، کیوان زرگری و حسن کریمزاده تشکیل میدهند. «پرشینکارتون» در سومین شماره خود گلچینی از آثار شماری از پرکارترین کارتونیستهای مطبوعاتی را در ششسال گذشته ارائه داده است. در مقدمهای که گروه پرشینکارتون بر سومین شماره این مجموعه نوشتهاند میخوانیم: «کارتونیست مطبوعاتی در شرایط مختلف باید قادر باشد به زبانی ساده و با نگاه طنزآمیز، اوضاعواحوال یا تحولات پیرامون خود را با فرمی مناسب - قبل از آنکه سوژه موردنظر کهنه شود- برای مخاطبها بازگو کند. روشن است نحوه بیان موضوع موردنظر، با توجه به فرهنگ و قانون حاکم بر هر جامعهای متفاوت بوده و برهمیناساس میتواند در بعضی از کشورها، شرایط را برای کارتونیستهای مستقل آن دیار دشوار سازد، اما یک کارتونیستِ باتجربه قادر است با کمی هوشیاری و جسارت، در شرایط دشوار نیز چراغ این هنر انتقادی را همچنان روشن نگه دارد. از سویی به نظر میرسد برخی از نهادهای دولتی و نیمهدولتی که برای ترویج هنر کارتون بودجههای کلانی در اختیار دارند بهجای آنکه کارتون و کاریکاتور را به جوهره اصلی خود که همان ترویج نقد منصفانه است نزدیک سازند، آن را به هنری تزيينی و نمایشگاهی تبدیل کردهاند. از دیگرسو شماری از کارتونیستهای مستقل با تمام توان و امکانات محدود خود برای انتشار و ترویج کارتونهای مطبوعاتی تلاش کردهاند. با توجه به رویدادهای پنجسال گذشته، محتوای بیشتر کارتونها از نقدهای صرفا سیاسی فاصله گرفت و بیشتر بهسوی موضوعات اجتماعی و اقتصادی کشیده شد؛ دو حوزهای که بیشترین اتفاقات و سوژهها را در خود جای داده بودند. کتاب «پرشینکارتون3» گلچین آثار شماری از پرکارترین کارتونیستهای مطبوعاتی، طی نزدیک به ششسال گذشته است. آثار پیشِرو در چندین روزنامه و مجله منتشر شده و حاوی کارتونهایی است که رویدادهای این چندسال را منعکس کردهاند. گروه پرشینکارتون همواره تلاش کرده در مسیری گام بردارد که از ابتدای فعالیت برای خود ترسیم کرده بود. چه آنزمان که علاوه بر رسانههای کاغذی، سایت پرشینکارتون را به شکلی منظم بهروزرسانی میکرد و چه حالا که در غیابِ (!) سایت خود تلاش دارد تا هنر کارتون و کاریکاتور را در فضاهای دیگر گسترش دهد». کامبیز درمبخش، جمال رحمتی، بزرگمهر حسینپور، هادی حیدری، نعیم تدین، یحیی تدین، حسن کریمزاده، حسین صافی، علی درخشی، محسن ایزدی، محمدرضا ثقفی، فیروزه مظفری، سلمان طاهری، نازنین جمشیدی، کیوان زرگری، علی جهانشاهی، مهدی عزیزی، احسان گنجی، ابوالفضل محترمی و سعید نوروزی کارتونیستهایی هستند که در سومین شماره «پرشینکارتون» آثاری از آنها چاپ شده است. در کارتونهای این مجموعه با نگاهی طنزآمیز و متنوع به رویدادهای اجتماعی، اقتصادی، ورزشی و سیاسی ایران و جهان روبهرو هستیم. نگاهی که از مسائل محیطزیستی تا مسائل اقتصادی و همچنین بحرانهای سالهای اخیر خاورمیانه و همچنین موضوع مذاکرات هستهای را دربر میگیرد و البته در کنار اینها رویدادها و چهرههای مطرح و تأثیرگذار تاریخی نیز دستمایه برخی از این کارتونها هستند. انتشار کارتونهای مختلف از کارتونیستهای حاضر در کتاب که میتوان گفت متعلق به نسلهای مختلفیاند، تصویری کلی و کنارهم از کارتونهای مطبوعاتی چاپشده در سالهای اخیر به دست میدهد. تنوع موضوعی کارتونها نیز نشاندهنده این است که این کارتونها تا چه حد نسبت به مسائل مختلف پیرامونی حساسیت داشتهاند و کوشیدهاند تا از پس اتفاقات مختلف، لحظهای را ثبت کنند. از ماجرای اسیدپاشیهای سالهای اخیر گرفته تا گسترش ایدز و توزیع خودروهای لیزینگی در بین فرهنگیان و کوچککردن دولت و... وقایعیاند که کارتونی درباره آنها در این کتاب دیده میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.