|

روایت شاگرد از استاد

علی شاملو: حجت‌الاسلام فاضل میبدی از شاگردان آیت‌الله خاتمی و از دوستان فرزندان آیت‌الله است. او در گفت‌وگو با «شرق» از خاطرات دوران معاشرت با استاد می‌گوید: چه زمانی اولین‌بار با آیت‌الله خاتمی آشنا شدید؟ در سال 1349 شمسی که می‌خواستم طلبه شوم و روحانی‌زاده بودم، پدر من با این کار خیلی موافق نبود و نگاه مثبتی به روحانیت نداشت و به من گفت تنها کسی را که می‌توانم بپذیرم نزد او درس بخوانی آیت‌الله روح‌الله خاتمی است. ما در میبد زندگی می‌کردیم. من به توصیه پدر به مدرسه آیت‌الله خاتمی در اردکان رفتم و هر روز با دوچرخه از میبد به اردکان می‌رفتم و با کتاب نصاب‌الصبیان که آغاز طلبگی با این کتاب است، شروع کردم، مدیر مدرسه خود آیت‌الله خاتمی بودند و ایشان در آنجا خارج فقه تدریس می‌کردند. کتابی که ایشان تدریس می‌کرد ریاض نام داشت که یکی از کتاب‌های فقهی و استدلالی شیعه است. من توصیه پدرم را برای ایشان تعریف کردم و یک سال بیشتر اردکان نبودم و بعد به مدرسه‌ای در یزد رفتم و بعدا به قم آمدم که ایشان توجه خاصی به من داشتند، توصیه کردند که در قم نزد فرزند ایشان آقای محمد خاتمی بروم و با ایشان آشنا شوم. ابعاد شخصیتی مرحوم آیت‌الله خاتمی چگونه بود؟ مرحوم آیت‌الله خاتمی از لحاظ شخصیتی و ابعاد فکری واقعا کم‌نظیر بودند، به چند دلیل، اولا: عمق معلومات ایشان در حوزه حکمت و فقه چشمگیر بود. یکی از علمای بزرگ مرحوم آیت‌الله کازرونی که هم‌دوره ایشان در اصفهان بود، از هوش و ذکاوت و عمق معلومات ایشان زیاد تعریف می‌کرد. ثانیا هرکس با هر دینی، اعتقادی و هر فکری که داشت، مورد احترام ایشان بود و به آن شخص احترام می‌گذاشت. خیلی صبورانه و حلیمانه می‌نشست و بیشتر گوش می‌کرد و این تواضع بیش‌ازحد، یکی از ابعاد شخصیتی ایشان بود، ثالثا فکر و اندیشه به‌روزی داشت. زمانی که به خانه بسیاری از علمای دیگر می‌رفتید، تنها کتاب‌های فقهی و حوزوی می‌دید، اما ایشان کتاب‌های روز را مانند، کتاب‌های آل‌احمد، دکتر شریعتی که بیشتر در میان جوانان و روشنفکران رواج داشت می‌خواندند. ایشان با جوانان چگونه برخورد می‌کردند؟ تابستان که می‌‌شد دانشجویان میبدی و اردکانی که در دانشگاه‌های مختلف درس می‌خواندند به زادگاه خود باز می‌گشتند و با آنها به نزد آیت‌الله خاتمی می‌رفتیم. جالب بود که دانشجویانی بودند که کمونیست شده بودند اما ارتباطشان را با ما حفظ کرده بودند، زمانی‌که به منزل آیت‌الله خاتمی می‌آمدند این جذابیتی که از ایشان می‌‌دیدند، خودبه‌خود به فکر فرو می‌رفتند که ما روحانی‌ای داریم که غیر از دیگران می‌اندیشد، همین نحوه برخورد ایشان با اقشار مختلف و تعاملی که ایشان با سخنان مخالف داشت، روی فرد تأثیرگذار بود و به خاطر شخصیت ایشان بود که بعضی از این افراد افکارشان عوض می‌شد و از گرایشات مارکسیستی بیرون می‌آمدند. من نمونه آن برخورد را در آیت‌الله طالقانی دیده بودم. مثلا از قضاوت‌های افراطی یا تفریطی که درباره مرحوم دکتر شریعتی می‌شد، ایشان بیزار بود. در آن زمان در کمتر خانه‌‌ای، مخصوصا روحانیت، رادیو وجود داشت اما در منزل ایشان، در کناردست ایشان، رادیو بود که اخبار بی‌بی‌سی را گوش می‌دادند. روابط ایشان با خانواده و فرزندان چگونه بوده است؟ من خانواده‌ای به پاکی خانواده آیت‌الله خاتمی کمتر دیده‌‌ام. فرزندان پاک و یکدستی تحویل جامعه داد. صبیه ایشان مرحومه فاطمه خاتمی از خانم‌های تأثیرگذار در عرصه‌های فکری و فرهنگی بود. ایمان و اعتقاد خاصی نسبت به فرزندش محمد داشت. همیشه می‌گفت با محمد ما ارتباط داری؟ آن خداجویی و خداترسی‌ای که خود داشت، به فرزندانش انتقال داد. همسر ایشان مرحوم سکینه ضیایی با اینکه از اشراف‌زادگان اردکان بود؛ اما پابه‌پای افکار شوهر خود حرکت می‌کرد و تا آخر عمرش که فروردین 94 بود، فکر به‌روزی داشت و از اخبار و حوادث همواره مطلع بود. ارتباط ایشان با حوزویان چطور بود؟ می‌خواست طلبه‌ها مسائل روز را بدانند. از جمود و تعصب دل‌خوش نبود. از نوع افکاری که در حوزه‌ها وجود داشت، چندان دل‌خوش نبود. در میان مراجع به امام که در نجف بودند، علاقه وافری داشت. خیلی ساده و بی‌آلایش بود و گاهی با لباس زراعت و باغبانی که مشغول کار بودند، با همان لباس می‌‌آمد و اهل تشریفات نبود. یکی از خصلت‌های ایشان خواندن نماز اول وقت بود، اما اگر کسی با ایشان می‌‌نشست و بحث می‌کرد هیچ‌گاه میهمان را ترک نمی‌کرد که بخواهد نماز اول وقت بخواند؛ در کنار میهمان خود می‌ماند تا ایشان برود، بعد نماز می‌خواند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.