بانك ملي تغيير نما داد
سعید برآبادی
روبهروی سینما سپیده، بانک ملی شعبه دانشگاه یکی از برجستهترین معماریهای مدرن منطقه را به خود اختصاص داده و جالب بوده که این بنای کمنامونشان توسط یک معمار برجسته دانمارکی به نام «یورن اتزون»، بیش از نیمقرن پیش ساخته شده است. فارغ از جنبههای عجیب معماری داخلی این بانک که در ساختمانی سهطبقه محصور شده و نورگیریاش براساس اصول معماری بازارهای سنتی ایران است، سادگی و بیآلایشیاش باعث شده در طول این 50 سال از گزند حوادث و دوستیهای خالهخرسهگونه دور بماند و آسیب چندانی لااقل به نمای ظاهریاش وارد نشود. در این میان تنها یکبار و همین چند سال پیش بود که بانک ملی تصمیم گرفت در معماری داخلی این بنا تغییراتی انجام دهد که با به نتیجهنرسیدن اعتراض برخی از دلسوزان میراث فرهنگی پایتخت و عطف به این موضوع که این بانک در فهرست آثار ملی کشور به ثبت نرسیده، کار انجام شد و داغش بر جگر این ساختمان باقی ماند.
حالا اما وضع فرق میکند؛ چند روزی است که داربستها، نمای سنگی این ساختمان را که از جنس «تراورتن» بود، احاطه کرده و قرار است بهزودی کالبد بنا با پوستهای از کامپوزیتهای آلومینیومی پوشیده شود و احتمالا این ضربه آخر خواهد بود و دیگر چیزی به نام بانک ملی شعبه دانشگاه با همان معماری راحت و کارکردگرایی که یادگار موج دوم معماری پهلوی در ایران است، وجود نداشته باشد؛ چراکه درونش را یکبار و بیرونش را بار دیگر به جراحی سپردند و تن مصنوعیاش دیگر نمیتواند همان حس قدیمی را به مشتریهای هر روزه بانک بدهد. حدود دو ماه پیش همکارانم در بخش اجتماعی روزنامه در شورای تیتر خبر دادند که تیمی از سازمان زیباسازی شهرداری تهران در حال بازپیرایی نماهای شهری ساختمانهای حوالی میدان انقلاب است. این خبر برای همکارانم خوشحالکننده بود؛ چون تصور میکردند که قرار است نماهای قدیمی ساختمانهای متنوع آن حوالی شستوشو داده شده، سنگنماها محکم و الحاقات نازیبای افزودهشده به نماها جمعآوری شوند. اما در بازدید میدانی دریافتم که موضوع از قرار دیگری است؛ به فاصله دو ماه از مرتبسازی نماها، داربستهای نصب کامپوزیتهای آلومینیومی در تمام سطح پیادهروهای اطراف میدان و ابتدای خیابان انقلاب تا محدوده خیابان وصال به هوا رفتند و شواهد نشان میداد که قرار است سر در تمام مغازهها و فروشگاههای اطراف آن، کامپوزیتی شده و به یکشکل درآیند که امروز این پیشفرض به یقین رسیده و مدارکش هم موجود است! حال باید پرسید که آیا نمای ساختمانی قدیمی که اثر ذهن خلاق یکی از معماران تراز اول دنیاست در راستای همین جنبش یکسانسازی قرار است آلومینیومی شود یا اینبار هم این بانک ملی است که قدم گذاشته تا ساختمانی را که متفاوتبودنش باعث اصالتش شده، همرنگ جماعت کند، مبادا که رسوایی درکار باشد. ظهر روز چهارشنبه، یعنی یکی، دو ساعت بعد از نوشتن این یادداشت کوتاه، خبر رسید که بانک ملی به اصرار چندنفر از فعالان حوزه میراث فرهنگی و معماران، فعلا داربست مزبور را جمع کرده و باید منتظر ماند و دید که آیا آنهایی که روز چهارشنبه در برابر این ساختمان تجمع کرده بودند میتوانند ایده خود را در زمینه حفظ میراث معماری تهران عملی کنند یا نه؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.