|

ایران دعوت رسمی به کنفرانس صلح را پذیرفت

ظریف پاي میز مذاکره برای حل بحران سوریه

زینب اسماعیلی

حل مسئله سوریه در وین با حضور ایران. گویی در چندسال اخیر راه‌های دیپلماتیک، همه به وین ختم می‌شود. روز جمعه نشست سوریه در وین برگزار می‌شود آن‌هم با دعوت از ایران. اگرچه ایران از ابتدای بحران در سوریه تلاش کرده تا راه‌حلی برای بحران پیدا شود اما عمده کشورهای غربی و منطقه تمایل داشتند نقش ایران در حل بحران را نادیده بگیرند. گاه آنها بر ایفای نقش ایران در حل مسئله سوریه اذعان داشتند اما همیشه یکی از شرکای درگیر در بحران اصرار داشت که نقش تهران را نادیده بگیرد. عمدتا این نقش را عربستان‌سعودی ایفا می‌کرد. گفته می‌شود روسیه و آمریکا از ایران دعوت کرده‌اند. وزیر خارجه ایران و هیأت همراهش امروز برای حضور در این نشست راهی وین می‌شوند. این‌بار هم اگرچه ریاض تمایل زیادی به حضور ایران نشان نداده اما عملا با حضور نظامی روسیه در سوریه وزنه مسکو و تهران به‌عنوان حامیان بشار اسد سنگین‌تر شده است. همان‌طور که سه‌بار تماس تلفنی وزیران خارجه ایران و سوریه در هفته گذشته نشانگر نقش مهم این دو کشور در حل مسئله است. ظریف و لاوروف صبح چهارشنبه، روز سه‌شنبه و روز شنبه با هم به صورت تلفنی گفت‌وگو کردند. گفته می‌شود دعوت از ایران در تماس تلفنی اخیر لاوروف و ظریف به ایران اعلام شده ‌است. روز شنبه لاوروف در تماس با ظریف، او را در جریان نشست چهار‌جانبه آمریکا، عربستان، ترکیه و روسیه در ارتباط با بحث سوریه که در روز جمعه قبل در وین برگزار شده بود، قرار داد. ایران دعوت را قبول کرد وزارت خارجه آمریکا روز سه‌شنبه اعلام کرده بود که انتظار دارد از ایران برای شرکت در نشست وین که روز جمعه برگزار می‌شود، دعوت به عمل‌ آید. بعدازظهر دیروز سخنگوی وزارت خارجه ایران اعلام کرد که ایران دعوت به حضور در این نشست را قبول کرده است و برای شرکت در اجلاس سوریه، ظریف در رأس یک هیأت عالی‌رتبه سیاسی در اجلاس روز جمعه در وین حضور خواهد یافت. شنیده‌ها حاکی است که معاون عربی، معاون امور بین‌الملل و معاون اروپایی وزیر خارجه در این سفر وزیر را همراهی می‌کنند. این نشست یک‌روزه برای بررسی اوضاع سوریه تشکیل می‌شود و علاوه بر ایران، روسیه و آمریکا، چندین کشور اروپایی و عربی نیز در سطح وزیر در این اجلاس شرکت می‌کنند. دیدار هسته‌ای در حاشیه دیدار سوری بعد از پایان نشست هسته‌ای وین و دستیابی به توافق (23 تیرماه) وزرای خارجه ایران و آمریکا در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک با هم دیدار کردند. برخی از وزرای خارجه اروپایی نظیر لوران فابیوس و فرانک والتر اشتاین‌مایر، وزیر خارجه فرانسه و آلمان و رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا در چندماه گذشته میهمان تهران بودند و دیدارهای دیپلماتیکی با ظریف داشتند. در حاشیه این اجلاس احتمال می‌رود دیدار دوجانبه‌ای بین هیأت‌های ایران و آمریکا برای هماهنگی در موضوعات هسته‌ای و چگونگی اجرای برجام میان هیأت‌های دو کشور ایران و آمریکا برگزار شود. استقبال موگرینی فدریکا موگرینی، هماهنگ‌کننده سیاست خارجی اتحادیه اروپا، عصر دیروز در توییتر خود با استقبال از حضور ایران در نشست روز جمعه گفت: مهم است که همه بازیگران منطقه‌ای را روز جمعه دور میز مذاکره در وین داشته باشیم. قرار است مذاکره برای بحران سوریه روز جمعه با حضور وزیران خارجه آمریکا، روسیه، ترکیه، عربستان و برخی از کشورهای اروپایی و عربی در وین برگزار شود. نشست‌های بی فرجام سوریه در سال‌های گذشته، نشست، کم نداشته است. نشست‌های ژنو1 و ژنو2 مهم‌ترین نشست‌هایی بود که برای بررسی راهکارهای حل‌وفصل بحران سوریه در گذشته برگزار شد. اما این نشست‌ها نتوانستند موفقیت‌آمیز باشند. مسئله اساسی همه این نشست‌ها بیش از راه‌حل مسئله سوریه، موضوع حضور یا عدم حضور بشار اسد در اولویت این نشست‌ها بوده ‌است. ایران در تمام این سال‌ها مخالف تمرکز بر بحث بشار اسد بود و معتقد است که بعد از توقف درگیری‌ها در سوریه باید سرنوشت آینده این کشور به دست مردم آن و صندوق‌های انتخابات تعیین شود. ایران تاکنون دو طرح برای حل بحران سوریه پیشنهاد کرده که آخرین آن در تابستان امسال در چند سفر متوالی وزیر خارجه ایران و معاون او به دمشق، رایزنی با شخص بشار اسد و روسیه مطرح شد. مسئله بودن یا نبودن بشار بشار اسد هفته گذشته برای اولین‌بار بعد از آغاز بحران از کشور خارج شده و به روسیه سفر کرد. دیدار او با پوتین نیز نقش تأثیرگذاری در روند حل مسئله سوریه داشت. اگرچه هنوز دغدغه بزرگ شرکای درگیر در حل مسئله سوریه به‌ویژه اروپایی‌ها که این‌روزها با مسئله بحران پناه‌جویان نیز درگیر هستند، حضور یا عدم حضور بشار اسد است، اما گویی فعلا نمی‌خواهند روی این موضوع تمرکز کنند. فعلا اولویت فروکاهیدن بحران و درگیری در منطقه، نزاع و کشتار مردم بی‌گناه و از سوی دیگر مواجهه با افراطی‌گری و گسترش قارچی داعش است. ایران اما در جدیدترین موضع‌گیری تغییر نظری در مورد ادامه کار بشار نشان داد. حسین امیرعبداللهیان، معاون عربی وزیر امور خارجه ایران، هفته گذشته در گفت‌وگو با گاردین تأکید کرد «در هر روند سیاسی‌، نقشی که بشار اسد ایفا می‌کند مهم خواهد بود. ما برای بر سر قدرت باقی‌ماندن بشار اسد برای همیشه تلاش نمی‌کنیم اما به نقش او در مبارزه با تروریسم و اتحاد ملی کشور سوریه کاملا واقف هستیم. مردم سوریه تصمیم نهایی را دراین‌باره خواهند گرفت و هر تصمیمی که آنها اتخاذ کنند ما نیز آن را تأیید می‌کنیم». ریاض روی پله ژنو 1 اگرچه عربستان عضو مذاکره‌کننده بحث سوریه است که مخالف حضور تهران بوده‌ اما به نظر می‌رسد اکنون ملک سلمان، پادشاه عربستان ظاهرا با این موضوع مخالفت نکرده است. به نظر می‌رسد رایزنی‌های اخیر آمریکا، آلمان و فرانسه در متقاعد‌کردن عربستان نقش داشته ‌است. روز گذشته وزیر خارجه عربستان و انگلیس در ریاض با هم دیدار و در نشستی خبری در ریاض حضور پیدا کردند. «عادل الجبیر» وزیر خارجه عربستان سعودی در مورد نشست روز جمعه در وین گفت: این نشست شامل کشورهای دوست سوریه و دیگر کشورهایی که از اهداف و مقاصد آنها مطلع خواهیم شد، است. با هاموند درباره مسائل مختلف منطقه از جمله ضرورت انتقال سیاسی قدرت در سوریه و همچنین تحولات مربوط به عراق و حمایت از دولت حیدر العبادی بحث و گفت‎و‎گو کردیم. عادل الجبیر که از ابتدای روی‌کارآمدنش رویکرد مثبتی نسبت به ایران نداشته، در این نشست هم گفته که «مشارکت ایران در مذاکرات بین‌المللی فرصتی برای راستی‎آزمایی درباره عزم این کشور برای دستیابی به حل سیاسی بحران سوریه است». او تأکید کرد: «در ایجاد راهکاری سیاسی برای حل بحران سوریه نباید بشار اسد نقشی در آینده این کشور داشته باشد». الجبیر تصریح کرد: «بحث و بررسی بحران سوریه و اهمیت ایجاد راهکاری سیاسی باید بر‌اساس بیانیه «ژنو ۱» صورت بگیرد». ژنو 1 بر کناررفتن بشار اسد متمرکز بود، بااین‌حال به نظر می‌رسد، مهم‌ترین مسئله نشست سوریه موضوع ماندن یا رفتن اسد باشد. وزیر خارجه عربستان تأکید کرد: «اگر درباره بشار اسد تفاهم حاصل نشود، مجبور خواهیم شد گزینه‎های دیگری را انتخاب کنیم». دعوت از ایران، مورد استقبال دستگاه دیپلماسی آلمان و فرانسه واقع شد. توافق هسته‌ای ایران و کشورهای 1+5 توانسته نقش برتر منطقه‌ای برای ایران ایجاد کند، نکته‌ای که اگرچه از منظر برخی کشورها مثل عربستان و ترکیه تهدید به نظر می‌رسد اما فعلا دیگر کشورها از آن استقبال می‌کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.