ترکیه در دوم نوامبر
احسان ییلماز. مترجم: آزاد حاجیآقایی
تقریبا تمامی نظرسنجیهای انتخاباتی حاکی از این امر هستند که حزب عدالت و توسعه با وجود افزایش اندک در میزان آرا، قادر نيست تا زیانهای انتخابات هفتم ژوئن گذشته خود را ترمیم کند. با وجود این، ممکن است آرای شهروندان ترکیه در خارج از کشور و عملکرد حزب «حرکت ملی» این وضعیت را دستخوش تغییر کند. نرخ مشارکت انتخاباتی خارج از کشور پایین بوده و بسیاری از کسانی که در رأیگیری شرکت میکنند، حامیان حزب «عدالت و توسعه» و حزب «دموکراتیک خلقها» هستند که با توجه به تبعیضهایی که رژیم کمالیستی در قرن گذشته در قبال آنها اعمال کرده است، به خارج از ترکیه پناهنده شدهاند. ناظران بر این باورند که حزب عدالت و توسعه برای افزایش آرای خود در این انتخابات تاکنون فعالیتهای شدیدی انجام داده و این امر نیز به نوبه خود ممکن است بر کرسیهای حزب حرکت ملی و حزب «جمهوریخواه خلق» تأثیر منفی داشته باشد. در چنین صورتی ممکن است حزب عدالت و توسعه به یک اکثریت پارلمانی دست یابد. اگر در شب اول نوامبر چنین امری اتفاق بیفتد، بنا بر دلایل فراوانی تقریبا اداره کشور برای حزب عدالت و توسعه ناممکن خواهد بود. اکنون بنا بر دلایلی مانند اقدامات تفرقهبرانگیز، اتخاذ رویکرد نرم در قبال «داعش»، بیاعتنایی نسبت به قانون و توتالیتاریانیسم روزافزون آن، ممکن است پیروزی این حزب بهمعنای بیثباتی در ترکیه باشد. با پیروزی حزب عدالت و توسعه، نخستین اتفاق این خواهد بود که مخالفان بهطور مشروع ادعا خواهند کرد انتخابات، آزاد و عادلانه نبوده است، چراکه حزب عدالت و توسعه عملا ایستگاههای تلویزیونی مخالفان را تعطیل و به نفع خود و آنهم کاملا انحصاری، از رسانههای دولتی استفاده کرده است. دوم؛ دلایل درست یا غلط نيز آن است كه، 60 درصد از مردم ترکیه بر این باورند که این حزب در انتخابات تقلب میکند. در چنین حالتی با افزایش فشار حزب عدالت و توسعه رخدادهای بیشتری از نوع پارک «گزی» به وقوع خواهند پیوست. میلیونها نفر از مردم ترکیه امیدوارند استبداد حزب عدالت و توسعه با ازدستدادن اکثریت مجلس در انتخابات به پایان برسد. اما اگر چنین امیدی از دست برود، آنها نتیجه خواهند گرفت باید چهار سال دیگر این حزب را تحمل کنند؛ این امر نیز به معنای حرکت این حزب به تمامیتخواهی هرچه بیشتر بوده و از اینرو مردم هیچگاه چنین امری را نخواهند پذیرفت. علاوه بر این، بسیاری از شرکتها صبورانه مترصد تشکیل یک حکومت ائتلافی و بازگشت ثبات و حاکمیت قانون بوده و در غیراینصورت بسیاری از آنها اعلام ورشکستگی خواهند کرد. میلیونها نفری که موقعیت اقتصادی آنها وخیمتر شده، متأسفانه با نگاه به پناهندگان بیچاره سوری بر این باورند حزب عدالت و توسعه سرمایههای فراوانی را صرف آنها کرده است. همچنین حزب «کارگران کردستان» (پکک) بر شدت حملات خود میافزاید که دراینصورت امکان مداخله بینالمللی نیز افزایش مییابد. با هموارشدن مسیر برای درگیریهای خونین و پاکسازی قومی، کابوسی برای کردها و ترکها ایجاد میشود که میتواند حداقل 50 سال تداوم داشته باشد. نمیدانم «داعش» در پی انجام چه امری است یا در مرزهای سوریه چه اتفاقی خواهد افتاد؟ اگر حزب عدالت و توسعه قادر به دستیابی به اکثریت پارلمانی نشود، با شروع دوم نوامبر «رجب طیب اردوغان»، رئیسجمهوری ترکیه، درصدد اعمال فشار برای انتخابات زودهنگام دیگری برخواهد آمد. این امر مسلم است. او هیچ گزینه دیگری پیشِرو ندارد. حکومت ائتلافی به معنای پایان رژیم یک نفرهاش خواهد بود. اگر اردوغان با فشار از ایجاد یک حکومت ائتلافی جلوگیری کند، به احتمال زیاد، حزب عدالت و توسعه منشعب خواهد شد. نشانههای فراوانی وجود دارند مبنی بر اینکه رئیسجمهور پیشین «عبدالله گل» اکنون احساس میکند از آمادگی برخوردار است و برهه کنونی را بهترین زمان برای مداخله میداند. او خواهان دستیابی مجدد کرسی نخستوزیری نیست. او خواهان کرسی ریاستجمهوری است و خوشحال خواهد شد اگر معاون سابق نخستوزیر یعنی «علی باباجان» یا شخصی دیگر شبیه او، به سمت نخستوزیری دست یابد.در گام اول، آنها سعی خواهند کرد قدرت را درون حزب عدالت و توسعه کسب کنند و در غیراینصورت تلاش خواهند کرد 30 تا 40 کرسی را به دست گیرند. به احتمال زیاد، این رویکردی موفقیتآمیز خواهد بود اما حتی اگر این امر نیز شکست بخورد، آنها حزب جدیدی تشکیل داده و برای یک انتخابات زودرس دیگر آماده خواهند شد.با تمامی این موارد، میتوان گفت هیچگاه نباید غریزه درونی قدرت اردوغان را دستکم گرفت. اردوغان مترصد اعطای هرگونه امتیازی به تمامی گروههای داخلی و خارجی، رسمی و غیررسمی، قانونی و فراقانونی است تا حکومت خود را حفظ کند. تا زمانیکه حلقه نزدیکان او توسط یک دادگاه واقعی به چالش کشیده نشود، جنگ داخلی چیزی نیست که اردوغان از آن واهمه داشته باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.