|

علم مدرن مجموعه‌ای از روش‌های قابل آزمودن و ابطال‌پذیر است

طبابت با نعل وارونه

آرش اعتمادی.اپیدمیولوژیست -محقق مؤسسه ملی سرطان (آمریکا)

آقایی در سخنرانی‌اش علم پزشکیِ به‌گفته‌او «غربی» را به باد انتقاد می‌گیرد. او می‌گوید تحقیقات شخصی‌اش که آن را حاصل سال‌ها مطالعه و دود‌چراغ‌خوردن می‌داند، به او نشان داده به‌جای قرص آهن باید «نعل اسب» در غذا انداخت و به‌جای داروی شیمی‌درمانی باید از نوره استفاده کرد. به باور او، علم مجموعه‌ای از اسرار قدما و تجربیات شخصی است و عالم کسی است که سینه‌ای مملو از این اسرار و تجربیات دارد. قرن‌ها پیش، علما و حکما چاره‌ای جز تکیه‌کردن بر تجربیات محدود و شنیده‌هایشان از استادان نداشتند، چون نه روش‌های علمی به اندازه امروز پیشرفت کرده بود و نه امکانات نشر و دسترسی به منابع مانند دنیای امروز بود. ولی واقعیت این است که علم مدرن نه معجونی از دانسته‌ها و اسرار مگو، که مجموعه‌ای از روش‌های مشخص، قابل آزمودن و ابطال‌پذیر است و عالم کسی است که برای استنتاجات خود از این روش‌ها استفاده می‌کند. اثر قرص آهن در درمان کم‌خونی، نه بر‌اساس گفته فلان‌طبیب بزرگ یا نوشته کتاب‌ها، بلکه بر‌اساس آزمایش‌های علمی روی بیماران و با روش‌هایی مشخص، پذیرفته شده است. نتایج این پژوهش‌ها ابتدا توسط چندین متخصص یک رشته علمی، مرور شده و اگر به نظر آنها ادعای قابل توجهی آمده باشد، اجازه چاپ یافته است. حتی بعد از چاپ هم این نتایج مرتب راستی‌آزمایی و نقد شده‌اند و درنهایت اگر بارها نتایج آنها تکرار و اثبات شد، به کتاب‌های آموزش پزشکی راه یافته‌اند. کتب قطور پزشکی را عده‌ای حکیم و همه‌چیزدان در کنج کتابخانه یا خلوت خویش و از روی حافظه و تجربه ننوشته‌اند، بلکه تعداد زیادی افراد متخصص نتایج آزمایش‌ها و پژوهش‌های متعدد را جمع‌آوری و خلاصه کرده‌اند. دست‌آخر اینکه پزشک خوب کسی نیست که همه‌چیز را می‌داند و بلد است: چنین کاری از قدرت بشر خارج است؛ زیرا اگر مقالات جدید پزشکی را که فقط در یک سال چاپ می‌شوند روی هم بگذاریم، چند‌برابر بلندترین برج‌های جهان ارتفاع خواهند داشت. پزشک خوب کسی است که می‌داند مطالب به‌روز و دقیق رشته خود را از کجا و چگونه استخراج کند و به کار ببندد. مطالب علمی با فیلترهای گوناگون محک می‌خورند و راستی‌آزمایی می‌شوند. دنیای علم به‌سرعت آماده پذیرش کشفیات جدید است و صدها مجله تخصصی پزشکی وجود دارند که حداقل برای افزایش حسن شهرت و اعتبار خود، از هیچ یافته جدید و امیدبخشی در هیچ‌کجای دنیا نمی‌گذرند. برای همین،‌ حتی تصورشدنی نیست که کسی نتواند یافته معتبر و سودمندی را در یکی از این مجلات چاپ کند و به بوته نقد بگذارد. حال باید از این اطبای دروغین و شفابخشان مدعی پرسید چرا جز سخنرانی و جار‌و‌جنجال و دکان‌های عطاری‌شان، مستند قابل‌توجهی در اثبات ادعاهایشان ندارند. مدعیان این نوع پزشکی متفاوت در خوشبینانه‌ترین حالت چیزی از راه و روش علمی نمی‌دانند و در حالت بدبینانه، در زدن این نعل‌های وارونه منافع شخصی خود را جست‌وجو می‌کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.