|

حال‌وهوای مجلس در سومین سؤال از ظریف

روزهای آرام پساتوافق

شرق، میدیا رحیمی : مجلس نهم به اواخر کار خود نزدیک می‌شود و تا به اینجای کار، ظریف سه بار به منظور پاسخ به سؤالات نمایندگان این دوره به صحن مجلس آمده است. دیروز برخلاف دو بار گذشته، مسئله هسته‌ای موضوع پرسش‌وپاسخ ظریف و بهارستان‌نشینان نبود. حسینعلی شهریاری، نماینده زاهدان، به تشریح فقر در سیستان‌وبلوچستان و وضعیت آب در آن استان پرداخت؛ موضوعی که به گفته شهریاری در آذرماه 92 مطرح شده بود و در تمام این دو سال فرصتی برای پرداختن به آن در مجلس نبود. از فضای متشنج گذشته خبری نیست و کسی دراین‌میان علیه وزیر نه شعاری داد و نه او را متهم کردند. همه چیز آرام پیش رفت و در فضایی مبتنی بر گفت‌وگو شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، بر لزوم دفاع وزارت خارجه و دستگاه دیپلماسی کشور از حق ایران در رودخانه هیرمند و حل معضل آب در سیستان پرداخت. شهریاری اطلاعات مدون و مستندی را در صحن قرائت کرد و فیلمی را نیز به نمایش گذاشت و پرده از وضعیت اسفبار سیستان در سال‌های اخیر برداشت. پس از بیان توضیحات ظریف درباره اقدامات و پیگیری‌های دولت درزمینه آب هیرمند و وعده او برای اقدام جدی‌تر، شهریاری از پاسخ ظریف قانع شد. اما نکته قابل‌ تأمل این بود که شهریاری ضمن اعلام قانع‌شدن خود تصریح کرد فضا برای رأی‌گیری درباره ظریف مساعد نیست. آنچه شهریاری می‌گفت از صندلی‌های آرام بهارستان و سکوت حاکم بر صحن مجلس قابل درک بود؛ گویی که دیگر دوران حمله به مرد اول مذاکرات به پایان رسیده و این‌گونه بود که سومین حضور ظریف برای پاسخ‌گویی به سؤالات نمایندگان در مجلس، قابل مقایسه با دو حضور قبلی نبود. حضور اول چند ماه پس از ژنو اولین‌بار در 16 اردیبهشت 93 بود که ظریف به صحن علنی مجلس آمد و به سؤالات نمایندگان پاسخ داد. پیش از این، او دوبار به صحن مجلس آمده بود و گزارش خود را از روند مذاکرات به مجلس ارائه داده بود و فراتر از تعداد انگشتان دست به جلسات غیرعلنی مجلس یا جلسات کمیسیون امنیت ملی نیز رفته بود. دراین‌میان جواد کریمی‌قدوسی، ابراهیم آقامحمدی، حمید رسایی، اسماعیل کوثری، قاسم جعفری، فاطمه آلیا و مهدی کوچک‌زاده و برخی دیگر از چهره‌های منتسب به جبهه پایداری پای ثابت دلیل آمدن ظریف به مجلس بودند. اولین جلسه حضور ظریف در بهارستان برای پاسخ‌گویی به سؤالی بود که جواد کریمی‌قدوسی به نمایندگی از طراحانش، آن را بیان کرد. کریمی‌قدوسی، آن روزها قصد داشت به ظریف به خاطر مواضعش درباره رژیم صهیونیستی و موضوع هولوکاست کارت زرد بدهد اما این کار را برای نظام پرهزینه دانسته بود و به تفهیم و گوشزدکردن برخی مواضع به ظریف بسنده کرد و گفت: «ما تلاش داریم که به قدرت و قوت ایشان در مذاکرات بیفزاییم». او دلیل قانع‌شدن خود از سخنان ظریف را سفر او به ژنو دانست و گفت: «چون وزیر امور خارجه در آستانه سفر به ژنو است، از پاسخ‌های وی قانع شدم». مصاحبه با یک شبکه آلمانی درباره هولوکاست منجر به واکنش شدید کریمی‌قدوسی، نماینده مشهد و کلات و بسیاری از هم‌اندیشان او در مجلس شد. همچنین سخنرانی ظریف در اسفندماه 92 و سخنرانی پیرامون قدرت هسته‌ای آمریکا، آتش تندروهای مجلس را برافروخته بود. ظریف در این روز به تشریح مواضع انقلابی خود در موضوع هسته‌ای پرداخت و از مسئولیتش در وزارت خارجه سخن گفت و ادامه داد: «من اطمینان دارم مسئولیتم در وزارت امور خارجه دیر یا زود به پایان می‌رسد اما آنچه برای من و امثال من باقی می‌ماند انجام وظیفه و شاید خدمت ناچیزی است که به مردم دلاور این مرزوبوم و جایگاه و منزلت جهانی آنها تقدیم کنم، بنابراین تا زمانی‌که وزیر امور خارجه هستم، نخواهم گذاشت پروژه صهیونیستی امنیتی‌سازی ایران من‌جمله از طریق تخریب وجهه و حیثیت ملی با بهانه واهی انکار هولوکاست تحقق یابد».

حضور دوم در میانه راه مذاکرات

16 دی‌ماه سال 93 دومین بار بود که ظریف به منظور پاسخ‌دادن به سؤالات جواد کریمی‌قدوسی و 40 نماینده دیگر به مجلس مي‌آمد؛ قدوسی به نمایندگی از سایرین پرسشگر اصلی بود و محور سؤالات را مذاکرات و محتوای توافق ژنو، عملکرد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای و زیاده‌خواهی‌های آمریکا برشمرد. او درباره سؤالات خود از ظریف گفت: «وزیر امور خارجه باید پاسخ دهد با وجود اینکه تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای از مذاکرات دوجانبه با آمریکا منع شده بود، چرا در وین، هشت بار دیگر این موضوع تکرار شد؟». علاوه بر این قدوسی به دلیل دوران زندگی و تحصیل ظریف در آمریکا بر او تاخت. ازنظر این عضو جبهه پایداری موافقت‌نامه ژنو و محورهایی که در آن به امضای طرفین رسیده حقوق هسته‌ای ایران را نادیده گرفته و مقدمه‌ای است برای تهدید کل برنامه‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران در درازمدت. هر چند ظریف در این روز گفته بود محدودیت‌ها تنها در بازه زمانی مذاکرات است و به‌منظور شفاف‌سازی و اطمینان خاطر به طرف‌های مذاکره‌کننده در راستای صلح‌آمیزبودن برنامه هسته‌ای ایران است اما کریمی‌قدوسی درنهایت از پاسخ وزیر قانع نشد و گفت: «قانع نشدیم، اما فرصت می‌دهیم و حمایت می‌کنیم چراکه مذاکرات هسته‌ای اجماع ملی است». درنهایت و با 125 رأی مجلس از سخنان وزیر قانع شد. حضور سوم پس از توافق اما حضور روز گذشته ظریف در بهارستان، پس از تأیید اجرائی‌شدن برجام از سوی نهادهای قانونی کشور و همچنین ابلاغ دستورات مرتبط با نحوه اجرائی‌شدن از سوی رهبری، رنگ‌وبویی دیگر داشت. ظریف سخن خود را با تشکر از نمایندگان مجلس به دلیل تصویب طرح اجرای برجام آغاز کرد، درباره تبعیت از فرمایشات رهبری و لزوم تلاش برای تأمین نظرات ایشان در اجرای برجام سخن گفت و درحالی‌که نمایندگان مخالف دیگر نه علیه او شعار می‌دادند و نه دست‌نوشته‌ای علیه او در دست گرفته بودند، وقتی رسایی شماره جدید 9 دی را به او داد لبخند زد، به سؤال مطرح‌شده پاسخ داد و با پای آتل‌بسته اما لبخندزنان صحن مجلس را ترک کرد. تصویری که مقایسه آن با دو حضور قبلی ظریف در مجلس، تغییر فضای سیاسی و جابه‌جاشدن کانون حمله مخالفان دولت را انشان مي‌دهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.