|

فرار مغزها به سبک افغان‌ها

اخترمحمد ماکویی

برای افغان‌ها شاید زمان حاضر بدتر از هر دوره دیگری برای زندگی در این کشور باشد. کنترل شهرها بین دولت و شبه‌نظامیان دست‌به‌دست می‌شود. یک سال از شروع کار دولت جدید می‌گذرد اما کشتی وزارت دفاع بدون سکان‌دار است. اینها و دلایل زیادی از این قبیل برای ترک کشور توسط شهروندان افغانستان کافیست. افغان‌ها با مهاجرت ناآشنا نیستند؛ از سه‌میلیون افغان در ایران گرفته تا ‌میلیون‌ها نفر دیگر در سراسر جهان. مهاجرت دانشجویان و افراد تحصیل‌کرده كه وارد فاز جدیدی می‌شود. تواب، دانشجوی افغان، می‌گوید که اگر امکانات برای ترک‌کردن کشور برایش فراهم شود، در رفتن از کشور درنگ نخواهد کرد. تواب شخصی را در دانشکده هنر می‌شناسد که به‌زودی عازم ایران و از آنجا به سمت اروپاست تا آینده‌ای که نتوانسته آن را در افغانستان پیدا کند در آلمان بجوید. به دانشکده هنر می‌روم. این دانشکده در طبقه سوم و چهارم ساختمانی واقع شده است که طبقه اول آن کتابخانه دانشگاه هرات و طبقه دوم آن دانشکده مدیریت است. در طبقه چهارم محلی است که وقتی از پله‌ها بالا رفتم، خیل عظیمی از خبرنگاران را دیدم، دلیل را که جویا شدم فهمیدم که دانشکده میزبان سفیر کشور چین است. پس از پرس‌و‌جوی فراوان توانستم آن دانشجو را پیدا کنم. در کارگاه نقاشی نشسته و سر کلاس نرفته بود. خود را فیروز معرفی می‌کند. شرح ماجرایش را جویا می‌شوم. می‌گوید که سال گذشته پشت‌کنکوری بوده و زمان زیادی را در کلاس‌های کنکور گذرانده تا وارد دانشگاه شود تا بتواند آینده‌‌ای روشن داشته باشد. فیروز می‌گوید: «پارسال به آینده خیلی امید داشتم به‌خصوص پس از اینکه دولت جدید سر کار آمد. ولی حالا به قول بچه‌ها شانسی زنده‌ایم». از فیروز می‌پرسم چگونه می‌خواهد مهاجرت کند. می‌گوید: «خیلی ساده. ما چندتا همسایه داشتیم که پس از یکی، دو ماه که از اینجا حرکت کردند به آلمان رسیدند و الان زندگی خوب و از همه مهم‌تر امنی در این کشور دارند». فیروز ادامه داد: «من به دلیل اینکه دانشجو هستم و کارت دانشجویی دارم، برای اخذ ویزا از کنسولگری ایران کار سختی ندارم و به همین دلیل دانشجوبودن زمانی که برای گرفتن ویزا به آنجا رفتم، به‌زودی قرار است به من ویزا بدهند. از ایران به ترکیه و از آنجا با قاچاقچیان به اروپا می‌روم». فیروز یک‌بار دیگر زمانی که مشغول تحصیل در کلاس یازدهم بود، شانس خود را برای رسیدن به اروپا امتحان کرده و فقط توانسته تا ترکیه پیش برود و پس از آن به کشور بازگردانده شده است. می‌گویم مگر خبرها را نگاه نمی‌کند و نمی‌بیند که سر مرزهای اروپا چه خبر است و هرروز هم چندین‌نفر در رؤیای زندگی بهتر در اروپا در آب غرق می‌شوند. با خنده می‌گوید: «ای برادر اینها همه تبلیغ است و می‌خواهند که ما را منحرف! کنند تا بترسیم و نرویم. هیچ خبری نیست چون همسایه ما خیلی ساده توانست خود را به اروپا برساند». به سفیر چین اشاره می‌کنم که به دانشکده آمده و می‌گویم که این فرد برای حمایت از شما اینجا آمده است. دوباره می‌خندد و می‌گوید: «این هم نمایشی است، مگر ندیدید که فقط سر کلاس‌ها آمدند و عکس یادگاری انداختند». افراد زیادی مثل فیروز همه‌روزه ساعت‌های زیادی را در صف‌های پاسپورت و ویزا می‌گذرانند تا کشور را ترک کنند، این جریان را فرار مغز‌ها می‌گویند که نیازمند سیاستی است که مانع این‌گونه مهاجرت‌ها شود، هرچند دولت جدید در چندین منطقه با طالبان درگیر است و شاید وقتی برای فکرکردن به این مسائل نداشته باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.