|

یک دیدار و چند نکته

علی اعطا.مشاور رسانه‌ای دبیر شورای‌عالی شهرسازی و معماری

همان‌گونه که در خبرها آمده است، اخیرا و در آستانه روز جهانی شهرسازی، با حضور نمایندگانی از حوزه معماری و شهرسازی و تعدادی از تشکل‌های این حوزه، نشستی با ریاست محترم مجمع تشخیص مصلحت نظام، آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی، برگزار شد. به روال این‌گونه جلسات، نمایندگانی از بخش‌های مختلف در حوزه معماری و شهرسازی، به طرح نظرات خود پرداختند و در ادامه جلسه، ریاست محترم مجمع، دیدگاه‌هایی را در این زمینه مطرح کردند. درهمین‌رابطه، به نظرم چه در رابطه با نفس تشکیل این جلسه و چه سخنانی که از سوی ریاست محترم مجمع و همچنین از سوی نمایندگان حوزه معماری و شهرسازی مطرح شد، نکاتی هست که می‌توان به طرح و بازخوانی آنها پرداخت. زمانی که چنین نشست‌هایی با حضور متخصصان یک حوزه مشخص با حضور مقامات عالی نظام برگزار می‌شود، طرح دغدغه‌ها و دیدگاه‌ها از سوی متخصصان معنا و شأن متفاوتی پیدا می‌کند و انتظار می‌رود نوع مسائل مطروحه، نسبتی با حوزه وظایف و اختیارات مقامات رده‌بالای حکومتی داشته باشد. از سوی دیگر، نوع مواجهه مسئولان رده‌بالای حکومتی با موضوعاتی که از سوی جامعه متخصصان یک حوزه خاص طرح و بسط می‌یابد، حاوی پیام‌های پیدا و پنهانی است که می‌تواند مورد توجه قرار گیرد. اگر جلسه معماران و شهرسازان با ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام را به‌عنوان یک دیدار تشریفاتی بدانیم که صرفا قرار است سخنانی گفته و شنیده شود و برنامه مدونی برای آن متصور نباشیم، طبعا می‌توان طرح صرف دغدغه‌ها و درددل‌های صنفی و درون‌دیسیپلینی را مجاز دانست و خرده‌ای نگرفت. با این رویکرد به چنین جلساتی، اهالی متخصص هر حوزه می‌توانند در حضور مقامات رده‌بالای نظام، مسائل و مشکلات صنفی خود را مطرح و از مشکلات گلایه و شکایت کنند؛ بالاخره این هم یک نوع مواجهه با موضوع است. اما گمان می‌کنم در چنین مواردی، به صواب نزدیک‌تر است اگر، با توجه به شأن و جایگاه قانونی شنونده سخن، نگاهی استراتژیک به چنین جلساتی وجود داشته باشد. به نظر می‌رسد امروزه، مشکلات صنفی حوزه معماری و شهرسازی، بیش از اینکه به درون صنف و چارچوب‌های آن محدود شود، به رویکردهایی در مقیاس ملی مربوط است. اساسا شهرهای ما و به‌خصوص کلان‌شهرها، با مشکلاتی در حوزه کیفیت زندگی، مسائل کالبدی، معیارها و ضوابط ساخت‌وساز و مسائلی از این دست مواجهند که تبارشناسی این مشکلات، ما را به نابسامانی‌هایی در عرصه‌های اجتماعی، اقتصادی، زیست‌محیطی و نظیر آن هدایت می‌کند؛ چنانکه در سخنان برخی از همکاران در این جلسه می‌شد نشانه‌هایی از این دست مسائل را مشاهده کرد. اگر چنین جلساتی ادامه پیدا کند و مجال مجددی برای طرح دیدگاه‌ها و تبیین مسائل حوزه‌های معماری و شهرسازی از سوی متخصصان فراهم آورد، گمان می‌کنم اهالی این حوزه باید ضمن توجه به جایگاه قانونی مجمع تشخیص مصلحت نظام، و نقش این نهاد در زمینه سیاست‌های کلی نظام، با بررسی‌ها و مطالعات دقیق‌تر، موضوعاتی را به شکلی نظام‌مند طرح کنند و بدانند از این جلسه چه انتظاری می‌توان داشت و چه انتظاراتی نمی‌توان داشت. طبق بند اول اصل 110 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مجمع تشخیص مصلحت نظام در جایگاه ارائه‌دهنده مشاوره به رهبری در رابطه با تعیین سیاست‌های کلی نظام قرار دارد. بنابراین پیداست که نوع مسائلی که می‌تواند- و باید- در حضور آیت‌الله هاشمی در جایگاه رئیس مجمع مطرح شود، باید بتواند در سطح ارائه پیشنهاداتی در حوزه سیاست‌گذاری‌های کلان باشد. طبیعی است چنین امری، بیش از هرچیز مستلزم ساماندهی دیدگاه‌ها و پیشنهادات قابل‌طرح، در مقیاس وسیع‌تری از جامعه حرفه‌ای و با نگاهی منسجم‌تر است. بااین‌حال، اکنون که چنین جلسه‌ای برگزار شده و با توجه به استقبال ریاست محترم مجمع از طرح موضوعات حوزه معماری و شهرسازی، گمان می‌کنم لازم است نگاهی به آینده داشت و به سمت تدوین رفت و نسبت به ارائه پیشنهادات منسجم‌تر، در فرصت‌های آتی اقدام کرد. از سوی دیگر دیدگاه‌های ریاست محترم مجمع در رابطه با مسائل حوزه شهری، تأکید ایشان بر اهمیت نگاه علمی روز در این حوزه، استفاده از تجربیات جهانی ضمن استفاده از تجارب تاریخی و توجه به امکانات ارتباطی در دوران بعد از توافق، نشان‌دهنده نگاهی آینده‌نگر است که پیام اصلی آن، استقبال نهاد مجمع تشخیص مصلحت نظام از طرح ایده‌ها و پیشنهادات به‌روز- و البته در مقیاس کلان - به‌عنوان بازوی مشورتی رهبری در تدوین سیاست‌های کلی است. در یک کلام، تصور می‌کنم اکنون که با برگزاری این نشست و امکان تداوم آن - به‌طورکلی توجه ویژه مقامات عالی حکومتی به مسائل حوزه معماری و شهرسازی - فرصتی جهت طرح دیدگاه‌ها و پیشنهادهایی در مقیاس کلان فراهم شده است، لازم است فعالان این حوزه با رویکردی همگرا، و نه گروهی و بخشی، به تدوین دیدگاه‌ها و نقطه‌نظراتی در مقیاس کلان و با توجه به اولویت‌ها بپردازند تا بتوان از این‌گونه جلسات، انتظار حصول نتایج درازمدت داشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.