|

زمینه‌های مردمی قیام امام‌حسین (ع)

لطف‌الله میثمی

تمامی وجوه قیام عاشورا می‌تواند راهنمای امروز ما باشد؛ حرکت امام‌حسین (ع) و شعار اصلی او که عدم بیعت با یزید بود، نشان‌دهنده این نکته است که هر کس در دنیای اسلام برای بیعت آزاد است اما با مرگ معاویه، یزید این امکان آزادی را سلب و زور را جایگزین اختیار در بیعت‌کردن، کرد. نکته مهم اینجاست که اندکی پیش از این اتفاق، معاویه تمامی مخالفان جانشینی یزید را سرکوب کرده بود و عدم بیعت با یزید از سوی امام‌حسین (ع) می‌تواند از این زاویه، یک قیام مردمی در نظر گرفته شود چراکه دیگر تمام جایگزین‌های خلیفه از میان رفته بودند و تنها فردی چون حسین (ع) که به صفت حریت موصوف بود می‌توانست زیر بار چنین بیعتی نرود. زمینه‌های مردمی‌بودن قیام سیدالشهدا(ع) را می‌شود از زاویه‌های دیگر نیز مورد بررسی قرار داد. تا پیش از واقعه عاشورا، رفتار امام‌حسین(ع) مبتنی‌بر صلحی بود که میان امام‌حسن‌مجتبی(ع) و معاویه برقرار شده بود. این صلح 20 سال -10 سال در دوره امام‌حسن‌مجتبی و 10 سال در دوره امام‌حسین- دوام داشت و همچون یک قانون اساسی آن را در تمام بلاد اسلامی پذیرفته بودند. در نهایت اما این معاویه بود که از این قانون سرپیچی کرد و با اعلام جانشینی یزید، مردم را به مخالفان خود بدل کرد. شاید به‌خاطر همین نگرانی از خشم مردم بود که در این راه، معاویه از سرکوب مخالفان خود که عموما پایگاه مردمی نیز داشتند غافل نشد و در نهایت با ایجاد یک سلطنت موروثی، بیش از قبل، مردم را به صف مخالفان خود افزود. پس از این اتفاقات بود که مردم کوفه برای امام نامه نوشتند و از او تقاضای کمک کردند و یزیدیان هم از فرصت استفاده کرده و نگرانی خود را از نداشتن پایگاه مردمی با راه‌انداختن جنگ در ماه محرم که ماهِ جنگ ممنوع است نشان دادند. اگر جنگ پس از این ماه آغاز می‌شد، احتمالا مردم دسته‌دسته به امام‌حسین می‌پیوستند و نمی‌گذاشتند که نتیجه جنگ چنین شود، خصوصا اینکه در لشکر یزید هم دودستگی‌هايي به وجود آمد كه به ضعف آنها در مقابل یاران امام‌حسین بدل شد. به خاطر داشته باشیم که شعار امام‌حسین (ع)، شعار حریت، آزادی و احیای اسلام بود که از مردمی‌ترین شعارهای آن زمان به حساب می‌آمد و او از جان خود بر سر تحقق این شعارها گذشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.