سهم هر نفر سه اسلحه
لیک گلولهها به مناسبت یک جشن ازدواج در شهر مارب که گفته میشود بهنسبت بقیه شهرهای یمن سلاحهای زیادی در آنجا وجود دارد، آسمان شب را روشن میکند. شاید همین وفور سلاح باشد که شرارههای یک جنگ داخلی را روشن نگه داشته و نمیگذارد کسی در این جنگ پیروز شود. بسیاری میگویند هر فرد یمنی دستکم سه قبضه سلاح دارد. این امر منبع نگرانیهای زیاد در کشوری شده است که سازمان ملل متحد میگوید اوضاع انسانی در آن بهشدت «بحرانی» است. بهدرستی نمیتوان گفت چه تعداد سلاح در این کشور وجود دارد؛ اما وفور این جنگافزارها در دست همه تقریبا تأیید میکند که سه اسلحه برای هرکس چندان هم دور از واقعیت نیست. گروههای مسلح با وجود اختلافات زیادی که دارند بهآسانی میتوانند برای خود سلاح تهیه کنند. از افراطیونی که بر شهر مکلا، واقع در چند صد کیلومتری شرق مارب در استان حضرموت مسلط هستند، گرفته تا بقیه. کارشناسان سازمان ملل متحد میگویند حتی در سال 2013 به دلیل حضور افراد وابسته به تشکیلات القاعده در این کشور، وفور سلاح یک منبع نگرانی بود، حال با آمدن جنگ، این نگرانی دوچندان شده است. یک ماه پیش، جنگجویان حوثی و نیروهای وابسته به علی عبدالله صالح، رئیسجمهور سابق یمن، داشتند به مارب نزدیک میشدند؛ اما با مقاومت جنگجویان محلی مواجه شدند؛ افرادی که به دست عربستان سعودی و برخی کشورهای خلیج فارس آموزش دیده و با آنها مقابله کردند. حوثیها مجبور به عقبنشینی شده است؛ اما الان دوباره به تپههای 30 کیلومتری این شهر رسیدهاند و هر لحظه صدای انفجاری شنیده میشود. سلاح سنگین سربازان یمنی که خبرنگار رویترز با آنها گفتوگو کرد، میگفتند در مارب هر تفنگی به چند صد دلار و هر نارنجک دستی به 30 دلار فروخته میشود. این سربازان میگفتند حتی در آنجا سلاحهای سنگین هم میشود پیدا کرد؛ مثل موشکهای کوچک و توپهای سبک که از مدتها پیش در بین رؤسای قبایل وجود داشت. آنها، هم برای قدرتنمایی و هم برای استفاده نظامی از آنها، چنین سلاحهایی را در اختیار میگرفتند.یکی از عواملی که این وفور سلاح را بهوجود آورده جنگهای پیدرپی در یمن از دهه 70 تاکنون است. جنگهایی که بهنوعی پای قدرتهای بزرگ نیز به آن کشیده میشد. همچنین وقوع جنگ در کشورهای همسایه مانند سومالی که به این موضوع کمک کرد.در سمت جنوب مارب، نزدیک معابد مملکت سبأ، که تاریخ آن به سههزار سال پیش بازمیگردد، روستایی وجود دارد که آثار جنگ در همهجای آن به چشم میخورد. یک موشک، دیوار مسجدی را سوراخ کرده است و موشک دیگری به یک جایگاه بنزین آسیب رسانده است. جای رگبار گلولهها روی دیوار خانهها بهخوبی دیده میشود. در بیابانهای اطراف نیز بقایای تانکهای زنگزدهای بهچشم میخورد، با همان برجکهایشان که گویی متعلق به دهها سال پیش است. محیطی ناآرام در چنین محیط ناآرامی طبعا سلاحهای کوچک هرروز به سلاحهای بزرگتر و خطرناکتر تبدیل میشود؛ برای مثال تفنگ جایش را به مسلسل میدهد و موشکهای ضدهوایی جایش را به تیربارهایی میدهد که بر پشت خودروهای پیکاپ مستقر است و سه جنگجو نیز در پشت آن حاضروآماده نشستهاند.بین سربازان و سایر جنگجویان نامنظم که لباس شخصی بر تن دارند، صحبتها همیشه بر سر ویژگی سلاحهای جدید است و همهجا این حرفها رواج دارد. با وجودی که اکثر این سلاحها از بازار مارب تهیه شده؛ اما کمتر کسی وجود دارد که آموزش منظم و دقیقی درباره آنها دیده باشد؛ افرادی که از سوی عربستان و کشورهای خلیجفارس برای مقابله با حوثیها مسلح شدهاند، آموزشهای سادهای دیدهاند. در راههای ناهموار شهرها و روستاها، همهجور تفنگی بهچشم میخورد که گاه لولههایشان به سوی رهگذران نشانه رفته است. از صندوق کامیونی که در نزدیکیهای مارب در یک زمین زراعتی در حال حرکت است، جایی که باغهای پرتغال در هر دو سوی جاده بهچشم میخورد، یک سرباز گلولهای از سلاح خود شلیک میکند تا با آن در یک قوطی نوشیدنی را باز کند.حمل سلاح در یمن معمولا از سنین کودکی شروع میشود. خبرنگار رویترز دو کودک 12 و 14ساله را با همان لباسهای سنتی دیده است که در بازار راه میرفتند و هریک تفنگی کلاشنیکف بر دوش داشتند. در فاصله اندکی از آنها یک چرخ دستی در حال حرکت بود و تخممرغ آبپز میفروخت. مشتریان در کمال آرامش آن را در کنار کسانی میل میکردند که هریک تفنگی تهاجمی بر دوش داشتند. نوجوانی که 12 سال داشت میگوید: یک ماه پیش با پول توجیبیای که از پدرش گرفته بود، این سلاح را خریده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.