|

اسلام‌گرایان غایبان انتخابات مصر

احزاب اسلام‌گرا غایبان بزرگ در انتخابات پیش‌روی مصر خواهند بود. در این انتخابات اعضای اخوان‌المسلمین، بزرگ‌ترین گروه اسلام‌گرای آن کشور، به‌دلیل ممنوعیت فعالیت سیاسی قادر به نامزدی نیستند و سایر اسلام‌گرایان نیز انتخابات را تحریم کرده‌اند. بااین‌حال، حزب سلفی «النور» و برخی از نامزدهای منفرد اسلام‌گرا می‌توانند در پارلمان حضور یابند و بر روند انتخابات تأثیرگذار باشند. نگاهی اجمالی نشان می‌دهد که چهار گروه اصلی اسلام‌گرا در مصر غایبان انتخابات خواهند بود: اخوان‌المسلمین: غایب اصلی نامزدهای اخوان‌المسلمین در انتخابات سال 2011 میلادی توانستند 47 درصد آرا را از آن خود کنند. اين گروه بزرگ‌ترین سازمان سیاسی پس از انقلاب ژانویه 2011 میلادی بود. بااین‌حال، این جمعیت در انتخابات پیش‌روی مصر غایب اصلی خواهد بود. موانعی قانونی در مسیر شرکت نامزدهای آن جمعیت در انتخابات وجود دارند. کمی پس از استعفای «محمد مرسی»، رئیس‌جمهوری پیشین مصر، در جولای 2013 میلادی، دولت جمعیت اخوان‌المسلمین را سازمانی تروریستی قلمداد کرد و در آوریل 2014 میلادی دادگاهی در اسکندریه، تمام اعضای کنونی و پیشین اخوان‌المسلمین را از نامزدی در انتخابات پارلمانی منع کرد. با‌‌وجوداین، واقعیت آن است که اخوانی‌ها در دهه‌های گذشته به جهات گوناگون مورد اذیت و آزار قرار گرفته‌اند و به‌همین‌خاطر هرگز یک فهرست واحد از نامزدهایشان را ارائه نکرده‌اند در نتیجه فرصتی برای اعضای اخوان‌المسلمین وجود دارد که بدون اعلام تعلقات اسلام‌گرایانه‌شان در انتخابات شرکت کنند. در آگوست سال 2014 میلادی، دادگاه عالی اداری دستور انحلال حزب آزادی و عدالت شاخه سیاسی جمعیت اخوان‌المسلمین و مصادره اموال حزب را صادر کرد. گروهی از اعضای اخوان‌المسلمین که در تبعیدی خودخواسته به ترکیه عزیمت کرده‌اند تحت رهبری «جمال حشمت»، نماینده پیشین، گروهی را تأسیس کرده‌اند که خود را «پارلمان رسمی مصر» خوانده است. در گذشته ممنوع‌اعلام‌شدن فعالیت اخوان‌المسلمین سبب نشد تا آنان از رقابت‌های انتخاباتی منصرف شود. در انتخابات سال 1976 میلادی، اخوان‌المسلمین به‌طور رسمی از یک نامزد جریان اصلی اعلام حمایت کرد و پس از آن او موفق به کسب یک کرسی در پارلمان شد. در انتخابات سال 1979 میلادی، اخوان‌المسلمین از سه نامزد انتخاباتی حمایت کرد و در سال 1984 میلادی آنان وارد ائتلافی انتخاباتی با نامزدهای حزب لیبرال «وفد» شدند و 10 کرسی را از آن خود کردند که هفت کرسی آن متعلق به نامزدهای اخوان‌المسلمین بود. در سال 1987 میلادی، اخوان‌المسلمین با حضور در ائتلافی تحت عنوان اتحاد اسلامی با حزب سوسیالیست‌ العمل (کار) و حزب دموکراتیک‌لیبرال الاحرار در انتخابات شرکت کرد. ائتلاف اتحاد اسلامی موفق به کسب 60 کرسی پارلمان شد که 30 کرسی آن متعلق به نامزدهای اخوانی بود. پس از تحریم انتخابات سال 1990 میلادی، اخوانی‌ها در انتخابات پارلمانی سال 1995 میلادی نیز حضور نداشتند. این جمعیت در سال 2000 میلادی بار دیگر به حوزه عمومی بازگشت؛ زمانی که موفق به کسب 17 کرسی پارلمانی شد که یک کرسی آن از آن محمد مرسی شده بود که بعدا به‌عنوان رئیس‌جمهوری برگزیده شد. باوجود اعمال ممنوعیت برای حضور در عرصه سیاسی، اخوان‌المسلمین با سازماندهی، در انتخابات سال 2005 میلادی شرکت کرد و 88 کرسی را از طریق نامزدهای منفرد مبتنی‌بر نظام انتخاباتی مصر حفظ کرد. در آن سال شعار معروف «اسلام راه‌حل مشکلات است» سبب شد تا آنان بتوانند بیشترین تعداد رأی‌دهندگان را به‌سوی خود جذب کنند. این شعار حتی رأی‌دهندگان غیراسلام‌گرا را نیز به‌سوی آنها جلب کرد؛ کسانی که در آن زمان باور داشتند اخوان‌المسلمین بدیلی صادقانه برای رژیم فاسد تحت حاکمیت مبارک است. در سال 2010 میلادی، اخوان‌المسلمین در اعتراض به تقلب در انتخابات، از شرکت در رقابت‌های انتخاباتی انصراف داد. بااین‌حال، پس از انقلاب سال 2011 میلادی، گروه‌های اسلامی برای اولین‌بار در تاریخ توانستند اکثریت کرسی‌های پارلمان را از آن خود کنند و دراین‌میان سهم اخوانی‌ها از همه بیشتر بود. حزب سلفی النور مصر: اسب‌های سیاه سال 2011 میلادی شگفتی‌ساز انتخابات پارلمانی 2011 میلادی حزب محافظه‌کار افراطی النور بود که توانست یک‌چهارم کرسی‌های پارلمان را از آن خود کند. این رویداد تنها چندماه پس از تأسیس این حزب سلفی در اسکندریه روی داد. در جولای سال 2013 میلادی حزب «النور» اعلام کرد که از فراخوان استعفای «محمد مرسی» اسلام‌گرا از قدرت و کارزار ایجادشده برای آن حمایت می‌کند. النور با این اقدام جنجال‌برانگیز فاصله‌ای عمیق میان خود و اخوان‌المسلمین ایجاد کرد و در کنار نیروهای اپوزیسیون غیراسلام‌گرا قرار گرفت. با وجود حمایت النور از «عبدالفتاح السیسی» در انتخابات ریاست‌جمهوری سال 2014 میلادی، دولت تازه مصر اعلام کرد که حزبی با هویت و مبنای مذهبی را نمی‌پذیرد و به‌همین‌دلیل النور با فشار مواجه شد. حزب الوسط: تحریم انتخابات جداشدگان از اخوان‌المسلمین به طور غیررسمی حزبی میانه‌رو را تحت عنوان «الوسط» در دهه 90 میلادی تأسیس کردند. در سال 2011 میلادی آنان به حزبی قانونی تبدیل شدند و توانستند 10 کرسی پارلمانی را از آن خود کنند. الوسط پس از خلع مرسی از ریاست‌جمهوری در جولای 2013 از او حمایت و در بیانیه‌ای که در سپتامبر 2015 منتشر کرد اعلام کرد که از موضع پیشین خود عقب‌نشینی نکرده است. جماعت اسلامی، تحریم‌کننده دیگر انتخابات حزب سازندگی و توسعه شاخه سیاسی جماعت اسلامی است که در انتخابات پارلمانی سال 2011 میلادی 13 کرسی را کسب کرد و در ائتلاف با حزب النور در انتخابات شرکت کرده بود. این حزب از زمان خلع مرسی از قدرت از او حمایت کرده و به ائتلاف ملی هواداران مرسی و قائلان به مشروعیت ریاست‌جمهوری او پیوسته است. نگرانی احزاب غیراسلامی احزاب سیاسی غیراسلام‌گرا درباره احتمال دردست‌گیری دوباره پارلمان توسط اسلام‌گرایان نگران هستند. آنان هراس خود را در قالب کارزارهایی چون «نه به احزاب مذهبی در پارلمان» و در بیانیه‌های خود به‌ویژه از سوی احزاب راست میانه چون «الوفد» و «مصری‌های آزاد» نشان داده‌اند. باوجود آنکه دادگاه عالی علیه اعضای اخوان‌المسلمین حکم صادر کرده، اعضای احزاب غیراسلامی نگران هستند که اعضای آن جریان بتوانند به‌عنوان نامزدهای مستقل به پارلمان راه یابند. همچنین فارغ از اخوان‌المسلمین منعی قانونی و حقوقی برای حضور سایر نامزدهای اسلام‌گرا در انتخابات وجود ندارد. بااین‌حال، «عمر علی حسن»، تحلیلگر سیاسی مسائل مصر، معتقد است که آنچه در انتخابات پارلمانی سال 2011 روی داد دیگر قابلیت تکرار از سوی اخوانی‌ها و حزب النور را نخواهد داشت. او معتقد است که رأی‌دهندگان مصری دیگر اقبال گذشته را به اسلام‌گرایان ندارند. منبع: اهرام‌آنلاین

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.