|

«نئوعثمانی‌ها» و چپ پیشرو در ترکیه

افشین غلامی: رؤیای عثمانیزه‌کردن منطقه توسط تفکر نئوعثمانی با ورود احزاب جدیدی نظیر حزب «دموکراتیک خلق ها» (HDP) گام در دوران جدیدی نهاده است. استفاده از دو عنصر «ناسیونالیسم تُرک» و «اسلام‌گرایی» در بینش مدرن اسلام‌گرایان سیاسی تُرک برای سیادت بر خاورمیانه و دنیای اسلام، برساختی به نام حزب «عدالت و توسعه» را به وجود آورده است. حزبی که در 15سال گذشته از یک کنشگر داخلی به یک کنشگر منطقه‌ای و جهانی تبدیل شده است. حزب عدالت و توسعه با شعار برخورداری اقتصادی و دموکراسی برای ترکیه نوین توانست به صورت یک رقیب بلامنازع در چند دوره مانند یک کلیت مستقل تشکیل کابینه دهد و از این طریق اکثر مجاری‌های سیاسی و نظامی و اقتصادی ترکیه را تصاحب کند، به نحوی که در عملیاتی به نام چکش تعادل بسیاری از نظامیان لاییک و ملی گرای تُرک را خانه‌نشین یا زندانی کرد. اما تغییر رویه دکترین سیاسی این کشور توسط این حزب، بعد از چندین سال حکومت ناسیونالیست‌ها و ملی‌گرایان تُرک بر ترکیه آغازگر راهی بود تا به پروژه «گفت‌وگو آشتی» بین دولت و حزب کارگران کُردستان «پ‌ک‌ک» منجر شود؛ پروژه‌ای که به‌وسیله آن آرام‌آرام ملی‌گرایان چپ کُرد را به‌عنوان بازیگران سیاسی امروز ترکیه نوین به جهانیان معرفی کرد. اما بعد از انتخابات هفتم ژوئن و عدم تشکیل کابینه به وسیله جناح‌ها، تنش‌ها در ترکیه از حالت یک تقابل سیاسی به یک تقابل کاملا ایدئولوژیک و نظامی تبدیل شده است. به‌صورتی‌که سواره نظام منتسب به هرکدام از این احزاب در جبهه کوهستان‌های قندیل و نبرد شهری و همچنین پهنه عملیاتی سوریه درحال مبارزه و رویارویی هستند و از آن فراتر انفجارهای سه‌گانه در میتینگ‌های حزب دموکراتیک خلق‌ها بغرنج‌بودن این صف‌بندی را دشوارتر می‌کند. تلاقی چند جریان از جمله حزب کارگران کردستان و حزب اتحاد دموکراتیک کُردهای سوریه به نام و به پشتیبانی از حزب دموکراتیک خلق‌ها در داخل و خارج از ترکیه و همراهی عناصر مربوط به داعش و گروه النصره در عملیات علیه کُردها به پشتیبانی از حزب عدالت و توسعه، به صورت جدی این دو گروه را در مقابل هم قرار داده و پیروزی در انتخابات و کسب قدرت پارلمانی، هژمونی هر کدام از طرفین برای پیاده‌کردن راهبردشان در داخل و خارج از ترکیه را فراهم می‌کند. جنگ سیاسی امروز ترکیه تنها برای پیروزی بر رقبای داخلی نیست بلکه ره‌یافتی منطقه‌ای و فراملی است. اگر حزب دموکراتیک خلق‌ها بتواند در انتخابات بعدی با کسب آرای 13 درصد خود به مجلس راه یابد، عملا موفق خواهد شد جنگ سیاسی و نظامی کُردها علیه بینش ناسیونالیسم آتاتورکی را در عالی‌ترین نهاد سیاسی ترکیه به منصه ظهور برساند و در طرف خارجی قضیه موفق می‌شود در حمایت از کُردهای سوریه موقعیت مناسبی پیدا کرده و به صورت قانونی عمل کند. در طرف دیگر، حزب عدالت و توسعه با توجه به ورود روسیه به جنگ سوریه در کما و شوک عمیقی فرو رفته و این مسئله را بحرانی برای امنیت ملی خود می‌پندارد؛ چراکه به صورت تاریخی روسیه حامی کُردهای چپ بوده و نزدیکی روسیه به مرزهای ترکیه و عملیات‌های نظامی علیه مواضع داعش، بیم ارتباط بیشتر کُردها و ابرقدرت بلوک شرق را بیشتر می‌کند و این در تخت‌وتاز رؤیای عثمانی‌گرایی سران حزب عدالت و توسعه کابوس بزرگی خواهد بود. از سوی دیگر، ترکیه در قبال مواضع دوگانه آمریکا درباره کمک تسلیحاتی به کُردهای سوریه احساس ناراحتی می‌کند و در مجموع قدرت‌گیری کُردها در منطقه را چالشی برای اجرائی‌شدن سناریوهای منطقه‌ای‌اش می‌داند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.