گفتهها
«جهل مرکب» مترجمان آثار فلسفی کریم مجتهدی، ایبنا: «فلسفه غرب» از جمله شاخههای فلسفه است که برخلاف تصور دیگران، دارای نظم و ترتیب است و باید دروس و مطالب مربوط به این رشته با نظم و توالی خوانده شود، وگرنه علاقهمندان به مطالعه این حوزه نمیتوانند مطالبی درباره این موضوع یاد بگیرند. اساسا، فلسفه غرب هنگامی مفید فایده است که کتابهای مربوط به آن با توالی و نظم مطالعه شوند، زیرا هر دورهای از تاریخ، مقارن با ظهور فلاسفه و مکاتب جدید فلسفی بوده است. البته به جوانان و علاقهمندان مبتدی این رشته توصیه میکنم در ابتدا متون بسیار تخصصی نخوانند و یک دوره «تاریخ فلسفه» را که به زبان ساده نوشته شده است مطالعه کنند تا چارچوب اصلی فلسفه غرب در ذهنشان شکل بگیرد. متأسفانه در عرصه کنونی که در ترجمه و نشر آثار فلسفی سایه انداخته است، نمیتوان کتاب مناسبی را به علاقهمندان توصیه کرد. باید بگویم، مترجمان اغلب دچار «جهل مرکب» هستند؛ یعنی برخی بهواسطه اینکه، 10 لغت انگلیسی میدانند، تصور میکنند مترجم متخصص فلسفه غرب هستند و به این میگویند «جهل مرکب»؛ یعنی میدانند مترجم نیستند، اما دست به ترجمه میزنند. در فضای اینچنینی که در ترجمه کتاب وجود دارد، نمیتوان کتاب خاصی را برای علاقهمندان نام برد. تنها میتوان از جوانان خواست در انتخاب کتاب برای مطالعه بیگدار به آب نزنند. البته ناگفته نماند که احتیاط علاقهمندان برای پیداکردن کتاب مناسب نباید بر داوری آنها اثرگذار باشد، بلکه منظور من این است که جوانان باید با مطالعه یک کتاب مناسب به دانش فلسفه برسند. وقتی من و سایر فلسفهدانها، نامی از افلاطون و ارسطو به میان میآوریم، به این معنا نیست که میخواهیم نظر خودمان را تحمیل کنیم یا اینکه با آن فلاسفه موافقیم، بلکه میخواهیم بگوییم، علاقهمندان با مطالعه آثار این فلاسفه کلاسیک آماده مطالعه آثار فلاسفه با ترجمه مناسب شوند.
منطق جدید در ایران ضیاء موحد در نشست «فلسفه معاصر در ایران و ترکیه»: منطق جدید اولین بار در سال ۱۹۵۵ با کتاب مدخل «منطق صوری» دکتر مصاحب معرفی شد. او ریاضیدان بود و کتاب را به شکلی نوشت که فهمش برای خوانندهای که ریاضی نمیدانست مشکل بود. ازاینرو، این کتاب بدون خواننده ماند و حتی میتوان گفت تعللی در این حوزه به وجود آورد. بعد از انقلاب کسانی که خارج رفته بودند به ایران بازگشتند و منطق جدید را با روشهای جدید تدریس کردند. بهاینترتیب منطق جدید معرفی شد و مخاطب پیدا کرد. اما ازجمله رویدادهای مهمی که بر منطق جدید تأثیر داشت، کنگره ملی منطق در سال ۱۹۹۰ در دانشگاه شهید بهشتی بود که با حضور برخی منطقدانان و فلاسفه بزرگ غربی برگزار شد؛ همچنین تأسیس پژوهشگاه دانشهای بنیادی (IPM) که با دعوت از اساتید خارجی دورههای منطقهای ریاضی برای دانشجویان تدریس شد. وقتی برخی مطالب را در منطق جدید تدریس میکردم از کتابهای قدیم هم مطالعه داشتم و نکتههای بسیار مهمی از آنها پیدا کردم و درباره این نکات مقالههایی نیز نوشتم. امروزه برخی از منطقدانان جوان ما به تصحیح و تحقیق در متون منطقی میپردازند. در منطق به ذهن منسجم نیاز است تا کار پیش برود. ازاینرو، دانشجویان ریاضی ما دراینزمینه خوب در حال کار هستند و در آینده درزمینه منطق اسلامی کارهای خوبی خواهیم داشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.