|

به مناسبت روز جهانی معماری

شیوا آراسته.معمار، پژوهشگر و مدرس دانشگاه

بدون‌شک رسالت معماری و به تبع آن معماران؛ بالابردن سطح کیفی «زیستن» بشر در فضاهای مصنوع است. خواه این زیستن در فضاهای شهری باشد یا در فضاهای عمومی (مراکز فرهنگی، تجاری، اداری و آموزشی) یا در خانه. در‌این‌میان سهم فضاهای سکونت انسان به‌مراتب بیشتر از سایر فضا-مکان‌هاست؛ بیش از ۸۰ درصد ساخت‌وساز و محیط مصنوع در کره زمین به سکونتگاه‌ها اختصاص دارد. اما در ایران سال‌هاست که میل به ستاره‌شدن و درخشیدن موقت، بیش از میل به تداوم و جاری‌شدن در زندگی مردم و معماری برای مردم، به دغدغه اصلی معماران بدل شده است. نگاهی به معماری 30 سال اخیر در ایران نشان‌دهنده این واقعیت تلخ است که تقریبا تمام جمعیت علمی -حرفه‌ای معماری، آرزویشان ساختن بنایی است (حتی یک سرویس بهداشتی در یک پارک) که با تمام ایرادهایش، با قضاوت تعدادی معمار به‌اصطلاح پیش‌کسوت و نه مردم (کاربر) مواجه شود و در اکثر موارد با اعمال نفوذ و سوءاستفاده از روابط دوستی، همکاری و استاد و شاگردی، برنده رقابتی ناسالم شوند، برای مدت کوتاهی بدرخشند و بعد به فراموشی سپرده شده، ناپدید شوند! جامعه معماری ایران سال‌هاست مهم‌ترین مخاطب خویش را نادیده گرفته و می‌گیرد و برای بالا‌بردن کیفیت سکونت مردم در سکونتگاه‌ها هیچ پژوهش و کار عملی جدی و مداومی انجام نداده است. گویی معماری فقط طراحی و ساخت «تک‌بناهای» بی‌ارتباط با هم است. فیل‌های رنگی و جذابی که هر روز شاهد هواکردن آنها هستیم، ولی مردم در فضاهایی با کیفیت «مسکن مهر» زندگی می‌کنند! اینجا؛ معماران برای معماران کار می‌کنند، نه برای معماری و نه برای مردم. گویی اصلا مردم وجود ندارند و همین دلیل شکاف بزرگ بین جامعه معماری و جامعه ساخت‌وساز و جریان سرمایه در کشور است. نسل قبل از من و نسل من، در زمینه برقراری ارتباط با مردم و بالابردن سلیقه جمعی جامعه کوتاهی کرده‌اند. برای معماران جوان و دانشجویانی که نسل آینده جامعه معماری هستند، یک توصیه یا پیشنهاد دارم: توجه به مخاطب و احترام به خواسته‌هایش، تلاش برای بالابردن سطح سلیقه جمعی، آموزش و آگاهی‌رسانی به مردم در زمینه اهمیت معماری و نحوه تأثیر آن بر روح انسان و تلاش برای خلق و استمرار یک جریان اصیل در معماری سکونتگاهی در ایران را در برنامه کار حرفه‌ای خویش قرار دهند؛ فرقی نمی‌کند در چه جایگاهی هستند؛ مدرس معماری، پژوهشگر، طراح، مجری، مدیر، برنامه‌ریز و... . امیدوارم نسل جوان معماران و مدیران حوزه‌های مرتبط هرگز این مهم را فراموش نکنند که وظیفه جامعه معماری در درجه اول توجه به ارتقای آن ۸۰ درصد فضاهای سکونتگاهی است، نه پرداختن به ۲۰ درصد بنای عمومی و خاص؛ زیرا نتیجه بی‌توجهی و غفلت از حوزه سکونت انسان‌ها، بی‌هویتی چهره شهرها، خیابان‌ها، کوچه‌ها و خانه‌هاست که امروزه با آن دست‌به‌گریبانیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.