|

خبرسازان

روايت خرمشاهي از حافظ پاشان شرق: رضا داوری‌اردکانی، استاد دانشگاه در حوزه فلسفه، در بزرگداشت حافظ در شهر کتاب یادآور شد؛ شهر شعر فلسفه نیست، اما بخشی است از عرصه تفکر. فلسفه و شعر دو راه و دو امرند. هر دو تفکرند و هر دو به‌هم بسته‌اند. شاعران کمتر به فلسفه رغبت داشته‌اند اما من فیلسوفی را نمی‌بینم که به شعر رغبت نداشته باشد. شاعران می‌توانند به فلسفه توجه نداشته باشند، چنانچه حافظ که شاگرد صاحب دیوان بوده، شرح مواقف می‌خوانده، شاید چنان‌که می‌گویند مذاق اشعری در مدرسه‌ای که درس می‌خوانده، رواج داشته، اما کمتر به فلسفه علاقه‌مند بوده است، البته اطلاعات فلسفی داشته. درواقع حافظ متفکر بوده، اما فیلسوف نبوده است. ما از زندگی سعدی و حافظ موارد زیادی نمی‌دانیم، اما آنچه محرز است این است که حافظ دانشمند هم بوده است. من کم‌ شاعری را می‌شناسم که در شعرش فلسفه باشد. شاید عرفان غیر از این باشد. ما شاعرانِ عارف داریم که شعر عرفانی می‌گویند، اما شعرشان عرفان نظری را مطرح نمی‌کند؛ بلکه شعرشان تجلی‌گاه حالات عارفانه‌شان است. فیلسوف بحث مفهومی می‌کند و اهل بحث است. چند شاعر ما این هنر را داشتند که به فلسفه رغبت نشان دهند و آن را در آثارشان بیاورند؟ ناصرخسرو، خاقانی و اقبال لاهوری از آن جمله شاعرانی‌اند که گرایش به فلسفه دارند. شعر، ما را دگرگون می‌کند، ولی چیزی به ما اضافه نمی‌کند. شعر معجزه بازی زبان و وجود است. وقتی می‌پرسیم آیا حافظ اهل فلسفه است یا نیست؟ نظر فلسفی دارد یا ندارد؟ دانشجوی فلسفه‌ای مثل من، باید شعرهایی را در نظر بیاورد که بوی فلسفه بدهد. بهاءالدین خرمشاهی همچنین به این اشاره داشت که شعر حافظ پاشان نوشته شده است. حافظ در شعرهایش تعدد مضمون و معنا دارد و حافظ انقلابی که در غزل کرده همین بوده که تعدد معنا را زیاد کرده است. ما هیچ شاعری را پیش از حافظ نداریم که مسائل غیرغزلی را وارد غزل کرده باشد، چه برسد به مدح که فقط در قصیده وجود دارد، ولی حافظ آن را در غزل آورده است. پاکستانی‌ها اسم این کار حافظ را پاشانی گذاشته‌اند که از پاشیدن می‌آید. آربری هم در مقدمه کتاب 50 غزل این نکته را آورده که در غزل‌های حافظ انسجام وجود ندارد. اما به نظر من حافظ عمدی در این کار نداشته است، بلکه ذهن او به‌صورت طبیعی پاشان می‌نوشت.

نویسنده جاماییکایی برنده بوکر شرق: مارلون جیمز برای نوشتن رمانی با الهام از تلاش برای به‌قتل‌رساندن باب مارلی در دهه 1970 جایزه من بوکر 2015 را از آن خود کرد. به گزارش بی‌بی‌سی، مارلون جیمز، نویسنده جاماییکایی، برای کتاب «تاریخ کوتاه هفت قتل» (A Brief History of Seven Killings) این جایزه را دریافت کرد. داستان کتاب 680 صفحه‌ای او در سه دهه روی می‌دهد و جیمز در آن از داستان واقعی تلاش برای به‌قتل‌رساندن باب مارلی، خواننده، ترانه‌سرا، موزیسین و گیتاریست جاماییکایی و ستاره رگی، برای کندوکاو در دنیای پرتلاطم باندهای تبهکار و سیاست در جاماییکا استفاده می‌کند. در سوم دسامبر 1976، تنها چند هفته پیش از برگزاری انتخابات عمومی در جاماییکا و دو روز قبل از آنکه باب مارلی کنسرت «لبخند بزن جاماییکا» را برای کاستن از تنش‌های سیاسی برگزار کند، هفت مرد از وست‌کینگستن با مسلسل به خانه او حمله کردند. مارلی از این حادثه جان سالم به‌در برد و کنسرت خود را برگزار کرد، اما روز بعد کشور را ترک کرد و برای دو سال برنگشت. کتاب «تاریخ کوتاه هفت قتل» بیش از 75 شخصیت دارد و در قالب یک بیوگرافی خیالی توسط اشباح، شاهدان، قاتلان، اعضای پارلمان، قاچاقچی‌های موادمخدر، افراد سابقه‌دار، ملکه‌های زیبایی، مأموران اف‌بی‌آی و سی‌آی‌ای، روزنامه‌نگاران و خبرنگاران روایت می‌شود. مایکل وود، رئیس داوران من بوکر، از «تاریخ کوتاه هفت قتل» به‌عنوان «هیجان‌انگیزترین» کتاب فهرست کوتاه نامزدهای من بوکر یاد کرد و آن را «پر از شگفتی»، «پر از خشونت» و «پر از ناسزا» نامید. وود گفت داوران در کمتر از دو ساعت به اتفاق آرا «تاریخ کوتاه هفت قتل» را به‌عنوان برنده انتخاب کردند. وود کتاب «صداهای بسیار» جیمز را تحسین کرد و گفت: یکی از لذت‌های خواندن کتاب این است که شما ورق می‌زنید، اما مطمئن نیستید راوی بعدی چه کسی است. جیمز 44 ساله اولین نویسنده متولد جاماییکا بود که به فهرست کوتاه نامزدهای جایزه من بوکر راه پیدا کرد. «تاریخ کوتاه هفت قتل» سومین رمان اوست. جیمز درحال‌حاضر در مینه‌پلیس در آمریکا زندگی می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.