رادیو برای بقا چه کرد؟
رادیو حدود 80 سال پیش در اوج شکوفایی خود در خانههای مردم سرتاسر جهان بود. بهتدریج، وقتی که تلویزیون در اتاقهای نشیمن خانهها جای خود را باز کرد، رادیو مرکزیت رسانههای همگانی را از دست داد و البته مثل هر رسانه دیگری که رقیبی جدیدتر پیدا میکند، محو نشد بلکه تلاش کرد بر ویژگیهای خاصش متمرکز شود و برای بقا بجنگد. هنوز هم نمیتوان از مرگ رادیو سخن گفت، بلکه باید گفت رادیو همچنان مورد استفاده مردم است اما ممکن است محتوا و شیوه استفادهاش شاهد تغییراتی بوده باشد. گوستاوو کاردوسو، استاد ارتباطات در دانشگاه لیسبون، کتابی را با عنوان «رسانهها در جامعه شبکهای» نوشته که در صفحاتی از آن، به تغییراتی که عصر اینترنت در رادیو بهوجود آورده، اشاره کرده است. کاردوسو میگوید برخلاف مطبوعات که تلاش کردند از اینترنت استفاده کنند تا در رقابت با تلویزیون باقی بمانند، رادیو راه دیگری را در پیش گرفت و سعی کرد با اتکا بر ویژگیهای اختصاصی خود، میزان رابطه همراه با صمیمیت و نزدیکی را در شنوندگانی که خواننده آنلاین هم هستند، افزایش دهد. رادیو اکنون خاصیت هیپنوتیزمیای را که در دوران پیش از تلویزیون داشت، از دست داده و اکنون اتاقهای نشیمن را ترک کرده و میزان زیاد شنوندگان خود را در شبها از دست داده است. تلویزیون موجب مرگ رادیو نشد، بلکه باعث بخشبندیشدن این رسانه شد که با زبانهای خاص، برای افراد خاص، در مکانهای خاص، محتوای خاص تولید میکند. درحقیقت رادیو تبدیل به یک رسانه تخصصی برای افرادی با علائق خاص شد؛ مثلا رادیویی برای موسیقی، آشپزی، اخبار و ... . علاوهبراین، رادیو به یک صدای پسزمینه تبدیل شد؛ یعنی رسانهای که افراد کارهای خود را همراه با گوشكردن به آن انجام میدهند. بنابراین برنامههای رادیو به برنامههایی پیوسته تبدیل شدند که معمولا آغاز و پایان ندارند و مدام در حال ارائه محتوای خاص خود هستند. وقتی که اینترنت رواج یافت، رادیو نسبت به تلویزیون و مطبوعات، کمترین تأثیر را از اینترنت پذیرفت؛ رادیو از نظر انتشار فوری اخبار و زمان انتشار، تأثیر چندانی از اینترنت نگرفت. رادیوهای زیادی وبسایت تأسیس کردند و محتوای خود را در وبسایت نیز گذاشتند اما از نظر هزینههای برنامهسازی، باز هم تفاوت چندانی بین رادیو سنتی و اینترنتی بهوجود نیامد. اما از نظر پخش، یکی از مزیتهای اینترنت برای رادیو این بود رادیو از محدودیتهای ماهوارهای و فرکانسهای امواج آزاد شد و با استفاده از اینترنت، این قابلیت در آن بهوجود آمد یک برنامه رادیویی را کسانی همزمان در سراسر جهان، از تهران تا پکن و نیویورک بشنوند. از دیگر تأثیرات اینترنت بر رادیو، میتوان به قابلیت جستوجو در حافظه صوتی رادیو و امکان تعامل بسیار بیشتر بین شنوندگان و برنامهسازان اشاره کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.