چشمبرهمزدنی از جنگ ایران و عراق
جمیله دار الشفایی
با نمایشی متفاوت در سبک و لحن و مفهوم به نام «چشمبرهمزدن» سالن ارغنون، واقع در یکی از کوچههای خیابان نوفللوشاتو افتتاح شد. به تجربه دریافتهام در چندسال اخیر، در سالنهای مهجور و گاهی تازهکار شانس رویارویی مخاطب با اتفاقهای هنری مؤثر، متفاوت و بهدور از جریان رایج هنر بالاتر است و «چشمبرهمزدن» یکی از این اتفاقهاست که نتوانسته بدون بازیگرهای ستاره تئاتر و سینما آنقدر که شایستهاش است، در صدر اخبار بالا بیاید. «چشمبرهمزدن» نمایشی سوررئال است درباره جنگ ایران و عراق. محمد زارعی این نمایشنامه را براساس رمان «بابای آنتندار»، نوشته فرهاد بابایی نوشته است. هرچند متن نمایش امتناع میکند از هر نوع بزرگنمایی و شعارزدگی، اما همچنان اجتماعی است و منتقد. در فضایی عجیب و در سفر زمانی شخصیتها بین اوج دوران جنگ و امروز، مقایسهای عجیب بین این دو دوره تاریخی در ایران، در ذهن مخاطب اتفاق میافتد، و این درحالی است که اثر فقط داستانش را روایت میکند و از تجربه زیسته آدمهای عادی میگوید و البته این عادیبودن، عادی تصویر نمیشود، آنچه مخاطب با آن روبهروست، نمایشِ لحظات رئال زندگی نیست صرفا. بلکه نمایشیکردن این لحظات عادی اما تلخ است. المانهایی از تئاتریبودن و تفاوتهای آشکار با سینما در این اثر گنجانده شده است. نمایشنامه «چشمبرهمزدن»، نوشته محمد زارعی میتواند یک گروتسک تمامعیار به حساب بیاید، هرچند محمدحسین زیگساری در اجرا در ارائه این طنز تلخ کمی متفاوت عمل کرده باشد. به تماشای «چشمبرهمزدن» که میروید چشمتان بهدنبال نامهای آشنا نباشد، اما بازیگران این نمایش آدمهای آشنایی از زندگی شما را آنقدر خوب تصویر میکنند که در خاطرتان باقی بمانند. جنگ، مهاجرت، بیماری، زن و شوهرهایی که از همهطرف در محدودیتاند، اوشین و آژیر در «چشمبرهمزدن» در هم تنیده شدهاند و کاستیهای یک نمایش کمبودجه را میپوشانند. «باغوحش شیشهای» و «پروانههای غمگین من» از آثار محمدحسین زیگساری در مقام کارگردان و بازیگر است. از فعالیتهای موفق محمد زارعی نیز میتوان به نمایشنامه «گفتوگوی فراریان» و کارگردانی نمایشنامهخوانی دو اثر از غلامحسین ساعدی که بهتازگی در سالن موج نو انجام شد اشاره کرد؛ به نامهای «دارودستههای ورزیل» و «آی باکلاه، آی بیکلاه».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.