|

نقش و جایگاه سیستم فرماندهی حادثه در مدیریت جامع بحران

توانمندسازی مدیران در تشخیص مشکلات کلیدی

محمدرضا فرزاد بهتاش*

می‌دانیم سرزمین ایران با توجه به موقعیت جغرافیایی و زمین‌شناسی، ازجمله 10 کشور سانحه‌خیز جهان به شمار می‌آید و همواره بر اثر بروز سوانحی مانند سیل، زلزله، خشک‌سالی، توفان و...، خسارات جانی و مالی قابل‌توجهی به کشور وارد آمده است. از سویی دیگر، حفاظت از جان انسان‌ها، اموال آنها و همچنین حفظ سرمایه‌های ملی، حفظ روحیه انسجام وحدت ملی در کنار ایمن‌سازی و پایدارسازی زیرساخت‌های حیاتی کلان‌شهر تهران از اهدف کلی مدیریت بحران شهر تهران است. برای رسیدن به این اهداف باید به ایجاد امنیت پایدار در توسعه و ارتقای آمادگی مردمی در مقابله با انواع تهدیدات پرداخت که البته تحقق این اهداف در گرو رفع موانع از طریق قانون، افزایش هماهنگی میان دستگاه‌ها و استقرار نظام جامع مدیریت بحران خواهد بود. سال‌هاست راه‌های کاهش اثرات سوانح طبیعی در کشور موردتوجه قرار گرفته و تلاش می‌شود تا همگام با تجربه‌های جهانی در این حوزه، شاخص ایمنی و آمادگی در برابر سوانح طبیعی ارتقا یابد. دراین‌میان، برنامه‌ریزی برای پیشگیری و افزایش آمادگی در برابر سوانح در شهر تهران به‌عنوان مرکز فعالیت‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور از اهمیت زیادی برخوردار است. کلان‌شهر تهران به‌عنوان بزرگ‌ترین مرکز جمعیتی، اقتصادی، اداری، سیاسی و صنعتی کشور دارای مشکلات و نابسامانی‌های اساسی و جدی‌ای است که در میان آنها خطر تهدیدات ناشی از حوادث و سوانح بیش از سایر مسائل و مشکلات باید موردتوجه قرار گیرد. ازهمین‌رو است برنامه‌ریزی و مدیریت شرایط اضطراری برای مقابله با حوادث، طیف گسترده‌ای از فعالیت‌ها و سازمان‌ها را برای مدیریت اجرا، هماهنگی و پشتیبانی مؤثر تمام سطوح حکومتی، با استفاده از منابع دولتی و غیردولتی برای برنامه‌ریزی، مقابله و بازسازی و بازتوانی بعد از وقوع حادثه بدون در نظرگرفتن علت، اندازه و پیچیدگی حوادث تأمین می‌کند. درهمین‌راستا سیستم فرماندهی حادثه یکی از بخش‌های اساسی مطرح در مدیریت جامع بحران است. ICS یک سیستم مدیریت اجرائی است که برای توانمندکردن مدیریت مؤثر و کارآمد بحران و حوادث از طریق جمع‌آوری تسهیلات، تجهیزات، پرسنل یا روندها و ارتباطات طراحی می‌شود و از طریق یک ساختار سازمانی منسجم فعالیت می‌کند. سیستم فرماندهی حادثه، دارای یک فرمت اساسی مدیریت است که در قالب استاندارد ایجاد شده و هدف آن توانمندکردن مدیران بحران در تشخیص مسائل و مشکلات کلیدی یک حادثه است. به‌عنوان یک سیستم، سیستم فرماندهی حادثه بسیار مفید است؛ نه‌فقط به این علت که یک ساختار سازمانی برای مدیریت حادثه ایجاد می‌کند، بلکه به این دلیل که فرایندی برای برنامه‌ریزی، ساخت و تعدیل آن ساختار به‌وجود می‌آورد.

* استادیار و مدرس دانشگاه تهران دبیر مرکز تاب‌آوری تهران

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.