آيا قانون مديريت حوادث همگام با نگرشهاي جهاني است؟
مديريت ريسك، جانشين رويكردهاي سنتي
علیاکبر رحیمی*
امروزه در اکثر کشورهای پیشرفته و در معرض خطر دنیا، دیدگاه مدیریت ریسک جایگزین دیدگاه و رویکرد سنتی مدیریت بحران و حوادث شده است و متناظر آن تغییر در تدوین قوانین و چارچوبهای بینالمللی نیز دستخوش تغییراتی با هدف تحقق این رویکرد شده است. قانون آزمایشی مدیریت بحران در کشور به مدت پنج سال اجرا و سال گذشته نیز به مدت یک سال دیگر تمدید شد و حال لایحه ارائهشده توسط دولت با عنوان حوادث غیرمترقبه به مجلس شورای اسلامی ارسال شده و هماکنون در حال بحث و بررسی در کمیسیونهای تخصصی مربوطه است. سؤالی که در اینجا مطرح خواهد بود، این است آیا قانون مدیریت حوادث غیرمترقبه همگام با تغییر رویکرد جهانی از مدیریت بحران به مدیریت ریسک منطبق است یا خیر؟
چارچوب اجرائی هیوگو و راهبردهای جهانی کاهش خطرپذیری همواره بر سطوح مدیریت بحران محلی و شهری تأکید داشته و کمپین جهانی تابآورسازی شهرهای جهان نیز بهدنبال تلاش به منظور تحقق این مهم است، متأسفانه هم در قانون فعلی و هم در لایحه جدید سطوح مدیریت بحران سطوح حاکمیتی ملی، استانی و شهرستانی تعریف شده است و توجهی به سطوح شهری و محلی نشده. توجهنکردن به ظرفیتهای عظیم خدماتی، فرهنگی، آموزشی و اجتماعی شهرداریها در کنار تعییننکردن حدود و سطوح بهصورت مناسب را میتوان یکی از نقاطضعف لایحه مدیریت حوادث غیرمترقبه بهشمار آورد. امروزه شهرداریها بهعنوان بزرگترین و مهمترین نهاد خدماترسان در شهرها، از پتانسیلهای فراوانی برخوردارند که میتوان از این پتانسیلها در راستای اهداف مدیریت بحران بهره برد. ازجمله نکات مهم در لایحه جدید رویکرد قالب حاکم بر این لایحه، رویکرد مقابلهگرایانه است حال آنکه مدیریت ریسک بر رویکرد پیشگیرانه تأکید دارد. نگاه حاکمیتی به مدیریت بحران همواره مردود بوده و تجربه رخدادهای بزرگ گذشته نشان داده با وجود تلاشهای دستگاههای امدادی، درنهایت این شهروندان و مردم محلی بودهاند که قسمت اعظم امدادرسانی را انجام دادهاند، بنابراین استفاده از ظرفیت سازمانهای مردمنهاد در کنار سیاستگذاری در سطوح محلی مدیریت بحران از اهمیت ویژهای برخوردار است. گرچه تحقق مدیریت واحد شهری در کشور ما با مشکلاتی روبهروست، اما رویکرد هماهنگی واحد شهری در حوزه مدیریت بحران و حوادث میتواند با محوریت شهرداریها شکل گرفته و موجب گسترش فرهنگ مدیریت بحران در میان اقشار مختلف شهروندان شود. در پایان یادآور میشود تجربه زلزلههای بزرگی مانند بم، بوئینزهرا و... نشان داده است، ارائه خدمات مدیریت بحران باید بر آموزش شهروندان و توانمندسازی جوامع محلی متمرکز شود. * مدیر مرکز پیشگیری و مدیریت بحران شهرداری قم
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.