|

شب آشفته «حراج ملی»

شرق: دومین حراج ملی جمعه 17 مهر در حالی با فروش چهار ‌میلیارد و ۹۷۶‌میلیون‌تومانی به کار خود پایان داد که از ٧٦ اثر کل حراج، هفت اثر به فروش نرسید و ٣٠ اثر فقط یک خریدار به خود دید و در قیمت پایه چکش خورد. این در حالی است که به جهت تعدد ابهامات در روند حراج، با وجود وعده برپایی جلسه پرسش و پاسخ در پایان این مراسم، مدیر حراج به دلیل خستگی پاسخ‌گویی را به وقت دیگری ارجاع داد. ارائه دو اثر بدون مشخص‌بودن هنرمندشان، اعلام اشتباه قیمت اثر خوشنویسی وصال‌شیرازی، ارائه اطلاعات اشتباه به خریداران از جمله نام‌بردن از علیرضا عباسی به‌عنوان کسی که موزه عباسی تهران به نام اوست، حال آنکه او خوشنویس است و رضا عباسی استاد مسلم مینیاتور و اعتراض یکی از حضار به این نکته، قیمت‌گذاری عجیب بسیاری از آثار هنری، عدم ارائه آثار درخشان از استادانی مانند غلامحسین امیرخانی، علی شیرازی... و از همه مهم‌تر اصالت آثار از جمله سؤالات خبرنگاران بود که بدون یافتن پاسخشان ساعت 10:30 شب سالن حراج را در مرکز همایش‌های بین‌‏المللی رایزن ترک کردند. آتیلا پسیانی و سپس امین ضیایی ۷۶ اثر صنایع دستی و هنری را روی میز حراج آوردند؛ که در نهایت هفت اثر ازجمله گران‏ترین اثر ارائه‌شده در این حراج که مینیاتوری با تکنیک سوخت چرم از میرزاآقا امامی بود و ٧٥٠‌میلیون تومان قیمت پایه داشت، به فروش نرسیدند. رکورد دومین دوره حراج ملی به اثری از محمود فرشچیان رسید؛ اثری که به سال ۱۳۵۱ تعلق داشت و به قیمت ۵۵۰‌میلیون تومان چکش خورد؛ رکورد دوم به یک کشتی دست‎ساز که در قالب صنایع دستی ارائه شد، از هنرمندی به نام بهروز حیدریان رسید که به قیمت ۳۶۰‌میلیون تومان چکش خورد؛ هنرمندی ناشناخته که در جست‌وجوهای اینترنتی از او رزومه‌ای در دسترس نیست و حتی مسئولان حراج اعلام نکردند چندساله است! اما برآورد حیرت‌آور ٣٥٠ تا ٥٠٠‌میلیون تومان داشت، اثری که ابعاد کوچکی هم داشت و فروشش موجبات تعجب بسیاری را برانگیخت؛ پرتره رضاقلی‌خان هدایت، اثر جعفرخان نقاش متعلق به سال ۱۲۴۲ به قیمت ۳۵۰‌میلیون رکورد سوم را از آن خود کرد، نقاشی گلدان و مینیاتور مچاله‌شده آیدین آغداشلو متعلق به سال ۱۳۷۴ به قیمت ۲۰۰‌میلیون تومان و مینیاتور سوخت چرم حسین خطایی ساخته‌شده در سال ۱۳۳۲ به قیمت ۱۸۰‌میلیون، رکورددار چهارم و پنجم این حراجی شدند. از نکات جالب توجه در این حراج، ارائه دو اثر نقاشی و قلمزنی روی برنج بود که هنرمندان آنها در کاتالوگ حراج معرفی نشده بودند و مجری مراسم، آتیلا پسیانی، نیز آنها را فاقد آفریننده مشخص معرفی کرد. اثر نخست یک سینی قلمزنی از جنس برنز بود که در سال ۱۲۸۴ هجری‌شمسی خلق شده است، این اثر دارای تصاویری از مشاهیر ایران‌زمین است و به همین‌دلیل به آن عنوان «مشاهیر» داده شده است. سینی مورد نظر با قیمت پایه ۱۴‌میلیون تومان ارائه شد که با همین قیمت نیز به فروش رسید. اثر دوم یک تابلو نقاشی متعلق به دوره پهلوی اول بود که با قیمت پایه ۶۰‌ میلیون تومان ارائه و به همین قیمت فروخته شد. آثاری که در یک حراج رسمی ارائه می‌شوند باید دارای مشخصات دقیق بوده و خالق آنها مشخص باشد زیرا یکی از نکات مهمی که قیمت یک اثر را مشخص می‎کند، هنرمند آن است. در مورد اثر نقاشی این نکته نیز قابل‌توجه است که به‌هیچ‌وجه دارای قدمت قابل‌توجهی هم نیست که بتوان آنها را باوجود نامشخص‌بودن آفریننده، دارای ارزش تاریخی به حساب آورد و قیمت‎های تا این اندازه بالا برای آنها انتخاب کرد. در میانه این حراج اثری تذهیب از محمد نباتی با قیمت پایه ٤٥‌میلیون تومان فروخته شد که به گفته مجری، این اثر ثبت ملی شده است، درحالی‌که اثر ثبت‌‌ملی‌شده را نمی‌توان فروخت. از گاف‌های مجریان این حراج، می‌توان به دو مورد اشاره کرد. یکی اینکه محمود زنده‎رودی را که دو اثر در این حراج داشت، با شارل حسین زنده‌رودی اشتباه گرفته بودند و او را از بزرگ‏ترین هنرمندان معاصر ایران معرفی می‏کردند! و شاید همین اشتباه موجب شد خریداران بی‎اطلاع حراج براي خريد آثار این هنرمند با یکدیگر رقابت کنند. در اشتباهی بزرگ نیز مجری دیگر، علیرضا عباسی خوشنویس را با رضا عباسی مینیاتوریست دوره صفوی اشتباه گرفت و گفت که در تهران موزه‏ای به نام علیرضا عباسی وجود دارد؛ که توسط یکی از خریداران یا حاضران در حراجی که با صدای بلند فریاد می‌کشید تصحیح شد. ارزان‌ترین اثر این حراج نیز تابلو نقاشیخط مهرداد فلاح بود که به قیمت پایه هفت ‌میلیون تومان فروخته شد. مینیاتوری از محمد خزایی، اثر تخشیب متعلق به محمدرضا توابی، نسخه خطی کتاب دعا اثر وقار شیرازی، مینیاتور میرزاآقا امامی، نسخه خطی اثر محمدرحیم نیشابوری، تذهیب فرید هژوند و در نهایت نسخه خطی صحیفه سجادیه اثر محمدابراهیم قمی آثاری بودند که در این حراج خریداری برای آنها پیدا نشد. مهم‎ترین این آثار البته مینیاتوری اثر میرزاآقا امامی است که با تکنیک سوخت چرم و در دوره قاجار خلق شده است؛ اثری که آتیلا پسیانی آن را نگین حراج ملی نامید و در کمال ناباوری‎اش هرچه تلاش کرد نتوانست کسی را راضی کند تا برای خرید آن دست بالا ببرد. روز گذشته بعد از گذشت یک روز از حراج، روابط‌عمومی حراج ملی به رسانه‌ها اعلام کرد شش اثر از آثاري كه در مراسم جمعه‌شب حراج ملی به فروش نرفتند، پس از اتمام مراسم توسط شخصی به قیمت پایه یا کمی بالاتر خریداری شدند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.