نعمت احمدی: دزدان مجبورمان کردهاند در قلعه زندگی کنیم
موضوع دزدی انگار به حالت فراگیرتری بدل شده، چراکه «نعمت احمدی»، اینبار نه بهعنوان حقوقدان، بلکه بهعنوان یک تولیدکننده محصولات کشاورزی، به «شرق» میگوید با وجود همه اقدامات امنیتی و محافظتی که در مزرعهاش به کار میبرد، باز هم هر روز شاهد سرقت بخشی از محصولاتش است. همین بهانهای است برای یک گفتوگو با او درباره آنچه امروز بهعنوان شیوههای مختلف دزدی و کلاهبرداری مطرح است. او معتقد است قانون اساسی در زمینه چنین جرمهایی کامل است، اما عمل به قانون در جامعه هنوز نهادینه نشده.
آخرین باری که صابون دزدان به تنتان خورده، چه زمانی بوده است؟ روز عاشورای سال گذشته بود که تعدادی از نگهبانان مزرعه از من مرخصی خواستند تا به اعمال مذهبیشان در این روز مهم برسند. من، همسرم و دو کارگر در مزرعه ماندیم تا از محصولاتی که برداشت شده و در انبار نگهداری میشد، مراقبت کنیم. اطمینان به این روز عزیز، خیالمان را راحت کرده بود غافل از اینکه دزدان دین و ایمان نمیشناسند و شب نشده، 600 میلیون تومان پسته مزرعه را از انبار به یغما بردند. فکر میکنید چطور وقتی که اقدامات حفاظتی را در مورد مزرعه شخصیتان رعایت کرده بودید، دزدان از سرقت محصولتان نترسیدند؟ با کمال تأسف؛ چون دوست دشمن است، شکایت کجا برم؟ متأسفم این را میگویم، اما احساس عمومی این است یک عدم امنیتی در برخی حوزهها و زمینهها حاکم شده که ترس از دزدی از میان رفته است و حالا دیگر فرقی نمیکند مزرعه شخصی من باشد، سیمهای مخابرات -که جزء اموال عمومی است- یا درهای چدنی فاضلابهای شهر. در شرایطی هستیم که میزان کشفیات به تعداد سرقتها نیست؛ یعنی آنقدر سرقت صورت گرفته که کشفنشده باقی مانده، آنقدر سرقت هست که امکان کشفشان وجود دارد اما انگیزه و ارادهای برای کشفشان وجود ندارد که دزدان جریتر شدهاند. بعضی از مسئولان گله میکنند دزدی آنقدر زیاد شده که فرصت رسیدگی به همه شکایتها وجود ندارد اما مسئله اصلی اینجاست که سارقان متجری شدهاند، چون میبینند دیگران سرقت میکنند بدون اینکه تحت پیگرد قرار گرفته یا مال دزدی کشف شود. اما شاید واقعا تعدد پروندههایی با این موضوع، کار رسیدگی به آن را سخت کرده باشد؟ سرقت یک رفتار گروهی است؛ یعنی ابتدا سارقی باید مالی را سرقت کند اما او که مصرفکننده آن مال نیست، بلکه یک مالخر هست که این مال را خریداری کرده و چرخش مالی آن را انجام میدهد. شاید شما بگویید تعداد، شیوهها و جنس سرقتها تغییر کرده و پیگیری تمام موارد سختتر شده، اما باید در نظر بگیرید تجهیزات امروز، تجهیزات کاملا پیشرفتهای هستند که بهراحتی میتوان بهوسیله آنها سرنخهای تازهای از دزدیها پیدا کرد و به آنها رسیدگی کرد. به عبارت دیگر، درست است تعداد سارقان گسترش پیدا کرده و در بسیاری از حوزهها، وارد شدهاند، اما تعداد مالخرها که فرقی نکرده. پستههای ربوده شده مزرعه من، کابل برق یا یک اثر هنری اگر دزدیده شود، خریدارهای مشخص خود را دارد که شناسایی آنها برای پلیس کاملا ساده است. آن بیانگیزگی که گفتید مربوط به نوع اجرای قانون است یا مجری آن؟ درباره پرونده شخص خودم باید بگویم شاهد کوتاهی پلیس هستم. پرونده سرقت از مزرعه من یک سال است که مفتوح شده درحالی که مالخر کالای دزدیدهشده من کاملا مشخص است و همه میدانند بسیاری از میوهها و محصولات کشاورزی دزدیشده، کنار جادهها به فروش میرسد. در کنار این بیانگیزگی و کوتاهی، جدیتنداشتن محاکم در مجازات سارقان هم نقش مهمی دارد. خودِ من، خطر کردم و سارق مزرعهام را تحویل قانون دادم اما زودتر از من از دادگستری بیرون آمد. فارغ از پرونده شما، بسیاری از شیوههای جدید دزدی دیگر به شخص خاصی مربوط نمیشوند و پای آبروی یک کشور و امنیت شهروندانش در میان است. چرا چنین پروندههایی در حال افزایش هستند؟ وقتی که کابل برق یک محله به سرقت میرود یا سیم تلفن را در یک مسیر طولانی به یغما میبرند، پای خدمات عمومی در میان است و بهنظرم دادگستری و پلیس باید بیشتر از پروندههای خصوصی، در این حوزه فعال باشند. سؤال اینجاست؛ چند نفر در آن محدوده کابل برق یا مس ذوبشده آن را میخرند؟ بگذارید یک مثال بزنم. در اسفند 73 ماشین من را سرقت کردند. آن روز در دانشگاه آزاد کلاسی داشتم که دانشجویانش از افسران اداره آگاهی بودند. به کلاس رفتم و جریان را به آنها توضیح دادم و گفتم اگر ماشینم پیدا نشود، جلسه آینده درسی در کار نخواهد بود؛ چند روزی نگذشته بود که یکی از همان دانشجویان با من تماس گرفت و گفت ماشین در مردآباد کرج پیدا شده است. از او سؤال کردم چطور وقتی به این راحتی میتوانید ماشین من را پیدا کنید، ماشینهای دزدیشده دیگر را پیدا نمیکنید؟ پس در دو حادثه مورد سرقت قرار گرفتم؛ حادثه اول که ظرف چند روز مال دزدیشده پیدا شد و حادثه دوم که امروز بیش از یک سال است بدون نتیجه در جریان است. اگر این دو حادثه را کنار هم بگذارید، معلوم میشود اصلیترین کلید مشکل، وجود یک اراده خاص برای حل پروندههای اینچنینی است. بالا هم توضیح دادم در نردبان سرقت، پیداست هر فرد در کدام پله و کجای نردبان قرار میگیرد؛ سرقت یک کار دستهجمعی است حتی اگر سارق یک فرد باشد، به تیم نیاز است تا سرقت معنا پیدا کند و پولی از آن حاصل شود. از طرف دیگر، فهرست تمام مجرمان در اختیار نیروی انتظامی هست و امروزه میشود با یک کد ملی، هر نوع نقلوانتقال حساب بانکی آنها را رصد کرد. سرقت بهخاطر همین گروهیبودنش است که آسیبپذیر میشود و راحت میتوان مجرم آن را شناسایی کرد. بهنظر میرسد ما امروز هزینه گزافی برای مراقبت از اموال خود پرداخت میکنیم؛ از دزدگیر ماشینها و دوربینهای مداربسته مجتمعهای ساختمانی گرفته تا نگهداری از اموالی که جزء بیتالمال هستند. چطور میشود جامعه را از پرداخت چنین باج سنگینی به دزدان معاف کرد؟ با وجود هزینه سنگینی که برای کاشت دوربین مداربسته در مزرعه و استخدام سه شیفت نگهبان پرداخت میکنم، هر روز صبح آثار دزدی را در سرتاسر مزرعه میبینم. چطور میشود جلو چنین هزینههایی را گرفت جز با اعتمادسازی میان مردم و مسئولان. مسئولان در دایرههای گوناگون باید از امکاناتی که دارند، نهایت استفاده را بکنند. تکنولوژی امروز به آنها این امکان را داده که سرعتهای غیرقانونی در جادهها را رصد کنند، آیا با همین دوربینها نمیشود جلو جابهجایی اموال سرقتشده را گرفت؟ آیا نمیشود با سرکشی به مکان تجمع مالخرها آنها را زیرنظر گرفت؟ درست است همه ما هزینههای سرسامآوری را برای جلوگیری از دزدی میپردازیم و به قول شما، به دزدان باج میدهیم، اما هزینههای فردی هیچ اثری ندارد مگر اینکه نگاهی کلان و گروهی از سوی مسئولان و مردم وجود داشته باشد، آن موقع میتوان از این هزینهها کاست و در بخشهای دیگری سرمایهگذاری کرد، مثلا در حوزه نیروی انتظامی. آیا قانون ما در حوزه دزدی نیاز به بازنگری دارد تا مانع از دزدیهای جدید شود؟ واقعیت این است که قانونمان را در این حوزه کامل میدانم. یادمان نرود ما یک سابقه صد ساله در این زمینه داریم و برخی از قانونهایمان با وجود عمری 90،80ساله، هنوز اجرائی میشوند بهویژه در حوزه قوانین کیفری. تمام مبارزات گذشتگان ما در عصر مشروطه برای این بوده که عدالت حاکم شود و عدالت یعنی وجود قانونی که اجرائی شود. چنین خواستهای در عصر مشروطه محقق شد و قانون پدید آمد اما حالا منِ نوعی بهعنوان فرزند مشروطهخواهان، خواهان اجرای همان قانون هستم. اگر فکر میکنید دزدی شکل و شمایل تازهای به خود گرفته و اسم عوض کرده و شیوههای جدیدی در حوزههای جدیدتر برایش ساختهاند، به این خاطر است که ما امروز بیشتر نیازمند اجرای قوانین هستیم. درباره سرقت، جعل، خیانت در امانت، کلاهبرداری و مسائلی از این دست، ما قوانین تعزیراتی و قوانین شرعی داریم که بسیار سختگیرانه هستند اما مشکل اینجاست که اجرا نمیشوند، شاید بههمیندلیل است که هر کداممان به نوبه خود مجبور شدهایم فضای زندگی شخصیمان را به صورت قلعهای محصور میان حصارها و دیوارها و دوربینها بسازیم اما باز هم نگران دزدیها و ترفندهای جدید دزدان باشیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.