|

نگاهی به نمایشگاه گاوزن در لندن

اگر متن کاتالوگ را در نظر نگیریم

مسعود علیرضا . نقاش

گالری ساچی لندن از 19 تا 22 شهریور شاهد برپایی نمایشگاهی از آثار فرهاد گاوزن بود. نمایشگاهی با شش قاب طراحی به همراه یک اثر 10 متری. اهمیت گالری‌های این‌چنینی به‌دلیل تأثیر قدرت آنها در نهادها و تعاریف و درنهایت در روایت تاریخ هنر معاصر است. شکلی از نهاد که در فرم‌ده به شکلِ جامعه هنری، تأثیر‌گذار است. از این‌رو برپایی چنین نمایشگاه‌هایی برای فرهاد گاوزن از دو جنبه حائز اهمیت است: اول گسترش کمی و کیفی مخاطب، دوم نشان‌دادن آن روی سکه هنر معاصر ایران به جهان معاصر اطلاعات. طراحی‌های گاوزن تعریف دقیق‌تری از مدرنیسم را با خود همراه دارد. کل‌گراست و تجربی و درعین‌حال با نگاه سوبژکتیو غربی در بازارهای داخلی فاصله دورتری دارد نمایشگاهی که البته به انتخاب هوشمندانه گالری «زیرزمین دستان» بوده. این نمایشگاه به پیشنهاد گالری زیرزمین دستان به گالری ساچی و البته با ارزیابی‌های وسواس‌گونه کادر گالری همراه بوده و حداقل شکلی از تجربه هنر معاصر ایران را مضمحل‌شده در توهم هویت ایرانی و بومی نمی‌بیند و فراتر از منطق سرمایه‌داری هنری، هنر را با طراحی تجربه می‌کند. به‌گمانم فرهاد گاوزن تنها به‌عنوان یک طراح مسلط مطرح نیست، بلکه نوع نگاه او و اهمیت و ارزشی که به جایگاه گفتمان در اثر هنری در نگاه شخصی‌اش قائل است و همچنين توجه گاوزن به طراحی به‌عنوان یک مدیای پرپتانسیل و (به قول خودش) مستقل و کشف گستره این تکنیک هنری در آثارش و نشست‌هایش به‌خوبی هویداست و صرف‌نظر از همه نقدهایی که به او وارد است، می‌توان وی را طراح مدرنی دانست. در کاتالوگ این نمایشگاه که از طرف گالری زیرزمین دستان تولید شده، متنی نوشته شده (بدون ذکر هویت نویسنده) که خوانشی دیگر از آثار فرهاد گاوزن است؛ خوانشی که فرهاد گاوزن از آن گریزان است و همواره در فرمی اعتراضی، هیستریک و اکسپرسیو آن را تخریب کرده؛ خوانشی که سعی دارد گاوزن را به گذشته تاریخی‌اش پرت کند و مشروعیت آثار را در برهوت هویت تاریخی مؤلفش جست‌وجو می‌کند. در این کاتالوگ آمده است: «او برای خلق آثار ابعادی و انتزاعی‌اش روشی را که خطاطان در سیاه مشق استفاده می‌کنند، به خدمت گرفته...». فهمی شخصی، غیرمتخصصانه و برآمده از گفتمان غالب که تنها نتیجه‌اش بالابردن احتمال فروش آثار است، آن‌هم در گستره‌ای جهانی؛ ایده یک اثر خطاطی آن‌هم در موقعیت تاریخی‌اش در تلفیق با نگاه شخصی و سیال گاوزن در طراحی. بهتر آن می‌بود این متن توسط یک منتقد یا نویسنده موجه‌تر نوشته می‌شد تا علاوه برآنکه فهم بهتری از آثار گاوزن را برای مخاطب به همراه می‌داشت، معرف علمی‌تر و معاصرتری از هنر مدرن ما برای مخاطبان غربی می‌بود. اما صرف‌نظر از همه این حرف‌ها، اين اتفاق قابل‌توجهی است که با تلاش‌های گالری زیرزمین دستان و به‌ویژه آقای همتیان رخ داده و به هیچ‌وجه نمی‌توان نسبت به آن بی‌توجه بود. استقبال از آثار گاوزن، استقبال قابل‌توجهی بود و همین موضوع جای خرسندی دارد «البته اگر متن کاتالوگ را در نظر نگیریم» و امید آن است تا چنین رفتارها و مقابله‌هایی با هنر غرب البته در سطحی گسترده‌تر و با نگاهی دقیق‌تر و سنجیده‌تر، در دولت تدبیر و امید رخ دهد تا حداقل چهره سنجیده‌تری از هنر ایران نمایان شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.