انتفاضه شهرکنشینان یا فلسطینیها؟
حافظ البرغوثی
بهنظر میرسد فلسطینیها بیهوده انتظار میکشند سازمانملل متحد جلو شهرکسازیها را بگيرد یا اجازه ندهد نیروهای اشغالگر در اراضی فلسطینی، آنها را سرکوب نکنند، زیرا باوجود اینکه سازمانملل متحد، فلسطین را بهعنوان یک دولت به رسمیت شناخت، اما تاکنون بهدلیل حمایت آمریکا از اسرائیل و تمرکز فعلی جامعه بینالملل بر حوادث سوریه و دخالت روسیه در این کشور، هیچ اقدامی برای اجرای کنوانسیونهای بینالمللی در اینباره نشده است. سالهاست سیاست اسرائیل مبتنی بر تحریک فلسطینیها با انجام اقدامات سرکوبگرانه و شهرکسازیهای مستمر بوده است. حال یکبار دیگر اوج این سیاست را در مورد مسجدالاقصی و تلاش برای تقسیم زمانی و مکانی آن شاهد هستیم. اسرائیل میخواهد مسجدالاقصی را هم مانند مزار حضرتابراهیم(ع) در الخلیل تحت سیطره خود درآورده و تبدیل به یک کنیسه یهودی به معنای واقعی کلمه کند. اما اجرای چنین سیاستی در قدس مشکلتر خواهد بود. یک دلیل آن حوادث همین چند روز گذشته است که «هدیل الهشلمون» را سربازان اسرائیلی با خونسردی تمام کشته و بعد گفتند او قصد داشت از پشت به یک سرباز کارد بزند حال آنکه قضیه برعکس بود. در مورد مسجدالاقصی اما سالهاست این منطقه شاهد قیامی انفرادی است و ساکنانش به صورتی خودجوش با معتکفشدن در مسجد میکوشند از آنجا دفاع کنند. از آن گذشته، بعضی جوانها در این منطقه علیه شهرکنشینان نیز دست به تحرکاتی میزنند. فلسطینیها انتظار دارند جامعه بینالمللی دخالت کرده و جلو اسرائیل را بگیرند؛ امیدی که وقتی میبینیم کشورهای اسلامی نیز همان موضع نهادهای بینالمللی را اتخاذ کردهاند، بهطور کامل بر باد میرود. در مقابل این انفعال، میبینیم سران جناح راست اسرائیل هر روز دولت را تشویق میکنند تا دست به اقدامات بیشتر زده و گروههای تروریستی را نیز تحریک میکنند تا به آزار و اذیت بیشتر فلسطینی دست بزنند که به آتشکشیدن «خانواده الدوابشه» یکی از مظاهر این فاشیستگرایی بود. از اینرو شهرکنشینان که چه در قدس و چه در کرانهباختری، تعدادشان تقریبا به حدود 800 هزار نفر میرسد، جریانی به راه انداخته و اخیرا خواستار تشکیل یک دولت یهودی در کرانهباختری شدهاند. اینها مهمترین رسالت خود را ویرانی مسجدالاقصی و اخراج اعراب و ساخت همان معبد موهوم هیکل میدانند. از همان زمان که مذاکرات صلح به شکست انجامید، اسرائیل شروع کرد به اینکه مژده یک انتفاضه جدید را بدهد. فرماندهان ارتش اسرائیل نیز گفتند دارند خودشان را برای سرکوب یک انتفاضه جدید آماده میکنند و الخ... . از سوی دیگر، رهبران جناح راست اسرائیل بهشدت وقوع این انتفاضه را بزرگ میکردند. دراینمیان بنیامین نتانیاهو نیز تصمیم گرفت از فرصت غفلت اعراب و مشکلاتی که دارند سوءاستفاده کرده و یکجا همه رؤیاهایی را که در سر دارد، پیاده کند. تاکنون اعتراضات و درگیریها بهصورتی کاملا ناخودآگاه و نامنظم بوده است، یعنی واکنشهایی مردمی که بهصورت خودجوش در قدس اشغالی پدید آمد. اما بعد از بازگشت محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان، از سازمانملل به دلیل اینکه او در آنجا نتوانست دستاوردی که موردنظرش بود کسب کند - ازجمله اینکه در برابر تکروی اسرائیل از یک حمایت بینالمللی برخوردار شود- این درگیریها تشدید شد و حتی در آن عملیات انتقامجویانه سلاح سرد مورد استفاده قرار گرفت. بااینهمه، باید گفت شرایط فلسطینیها برای یک انتفاضه جدید مهیا نیست و مردم مردد هستند، زیرا هیچ حامی خارجی را در بیرون نمیبینند. از سوی دیگر، اوضاع داخلی فلسطینیها نیز به دلیل شکافهای موجود فروپاشیده است. وضعیت اقتصادی نیز از اینها بدتر است. چون اسرائیل تهدید کرده است صد هزار کارگر فلسطینی را اخراج خواهد کرد. اسرائیل میگوید راهها را بسته و اهالی بیتالمقدس اشغالی را از کار و رفتوآمدها محروم خواهد کرد. اینها همه اقداماتی تنبیهی است که برای خنثیکردن آنها، فلسطینیها باید پشتیبانانی در خارج داشته باشند اما ندارند. البته این امکان وجود دارد مقاومت فلسطینی در صورت یکپارچهشدن بتواند بعضی شکافهای داخلی را پر کند هرچند هنوز نشانههایی از این امر به چشم نمیخورد و جنگ رسانهای بین گروههای فلسطینی با شدت همیشگی ادامه دارد. به این دلایل باید گفت اگر وقوع یک انتفاضه فلسطینی قطعی نباشد، واقعیتها نشان میدهد وقوع انتفاضه شهرکنشینان قطعی است؛ مسئلهای که روزهای آینده بیشتر شاهد آن خواهیم بود. اخیرا فرماندهان امنیتی اسرائیل به نتانیاهو توصیه کردند مراقب باشد و مجازاتهای گروهی براي فلسطینیها وضع نکند تا اوضاع بدتر از این نشود. درعوض بکوشد تا مشت آهنین خود را صرفا بر مسجدالاقصی نگه داشته و فعالان در این شهر را بازداشت و کنترل کند. درحال حاضر هدف نتانیاهو سیطره بر این مسجد و تلاش برای تقسیم زمانی و مکانی آن است؛ آنهم در زمانی که خبری از هیچگونه مخالفتی در داخل و خارج نیست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.