پژوهشگرانی که خلاصهمقاله ارسال میکنند، ولی ارائه نمیدهند
شگردی تازه برای ارتقای جایگاه علمی
رضا اسداللهی*
نتایج حاصل از پژوهشهای بنیادی یا کاربردی وقتی به عمق و پختگی میرسند که در محافل علمی ارائه و به بحث و تبادلنظر گذاشته شوند. اصلا فلسفه برگزاری کنگرههای علمی هم ایجاد بستری برای گفتوگوی پژوهشگران درخصوص یافتههای جدیدشان و حلاجی آنها و همینطور زمینهسازی برای همکاریهای علمی است. اما در جلسه هیأت علمی کنگره اخیر ژنتیک انسانی اروپا (که چندی پیش در گلاسکوی اسکاتلند برگزار شد)، از موارد مهم مطرحشده، عدم شرکت یا ارائه مقاله توسط برخی پژوهشگران و از جمله پژوهشگران کشورمان بود که خلاصهمقاله ارسالیشان پذیرفته شده است. البته این درک همیشه وجود دارد که بخشی از این مسئله ممکن است به مشکل در اخذ ویزا یا تأمین هزینهها مربوط باشد، ولی درصد عدم مشارکت و تکرار این رویه حاکی از آن است که برخی خلاصهمقالهشان را فقط برای چاپ در کتابچه کنگره ارسال میکنند تا از آن در رزومه یا ارتقای پژوهشی استفاده کنند. ناگفته پیداست که این رویه چقدر با اخلاق و هدف پژوهش ناسازگار است و ازاینرو بسیاری از انجمنهای علمی اروپا هم بهدرستی تصمیم گرفتهاند که از پذیرش خلاصهمقاله افرادی که این رویه را تکرار میکنند، خودداری کنند. اما توجه به این مسئله از دو منظر حائزاهمیت است. نخست آنکه این اقدام تنها متوجه اعتبار خود افراد نیست بلکه خودآگاه یا ناخودآگاه، دانشگاه و کشور متبوع آنها را نیز مورد داوری قرار داده و زیر سؤال میبرد. سوی دیگر مسئله هم آن است که اصل پژوهش چنین محققانی که تبدیل به ماشین چاپ مقاله یا خلاصهمقاله به هر قیمتی و تنها برای ارتقای رتبه دانشگاهی شدهاند، مورد تردید خواهد بود و نهتنها نمیتواند دردی از دردهای جامعه را درمان کند بلکه به پویایی و نشاط علمی هم صدمه میزند. حقیقتا لازم است این رویه که تنها توسط برخی صورت گرفته، پایان یابد و پژوهشگرانی که به هر دلیلی نتوانند در کنگرهای بینالمللی حضور یابند، عدم شرکت و ارائه مقاله خود را اطلاع دهند تا هزینه اضافی جهت تدارک محل ارائه بر کنگره تحمیل نشده و در برنامهریزیهایشان لحاظ شود.
* متخصص ژنتیک پزشکی دانشگاه زوریخ
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.