احتمال بازداشت حجاج مفقود ايراني در عربستان
شرق: حادثه منا مهيب بوده و علل آن همچنان پنهان. به اينها، مفقودبودن 116 زائر ايراني با وجود گذشت دو هفته از ماجرا را كه اضافه كنيم، عمق فاجعه بيشتر نمايان ميشود. اكنون يك احتمال تازه به سرنوشت زائران مفقود ايراني افزوده شده؛ بازداشت يا ازبينرفتن نشانههاي شناسايي. جديدترين قطعه پازل پيچيده فاجعه منا، اين است كه وزير بهداشت ايران، احتمال داده كه برخی از مفقودان منا در بازداشتگاههای عربستان باشند. بخشی از مفقودان ممکن است جزء دستگیرشدگان باشند سیدحسن هاشمی كه تنها عضو كابينه دولت روحاني است كه موفق شد در محل حادثه حاضر شود، اعلام آمار دقیق جانباختگان فاجعه منا را پس از بازگشت کامل حجاج از عربستان، شدني ميداند. «اطلاق واژه متوفی فقط برای کسی صحیح است که پیکر او به کشور منتقل شده باشد». به گزارش وبدا (پايگاه اطلاعرساني وزارت بهداشت)، هاشمی در مورد تعداد کشتهشدگان فاجعه منا گفت: «طبق اطلاعیهای که روابطعمومی بعثه مقام معظم رهبری و سازمان حج و زیارت منتشر کردند، تعداد کشتهشدگان 465 نفر اعلام شده بود که از نظر دولت ایران لحاظ واژه متوفی برای همه آنها درست نیست و آمار دقیق جانباختگان پس از بازگشت کامل حجاج از عربستان اعلام خواهد شد. تعدادی از ایران با ویزای عربستان وارد خاک این کشور شدهاند، طبیعی است که به همان تعداد هم باید به کشور بازگردند». وزیر بهداشت با بیان اینکه تاکنون بیش از 300 پیکر وارد کشور شده است، ادامه داد: «مابقی را باید بتوانیم در روزهای آینده از سردخانههایی که هنوز بازدید نشده است، پیدا کنیم و تعدادی هم که از سرنوشت آنها اطلاعی در دست نیست، مطالبه دولت جمهوری اسلامی ایران از دولت پادشاهی عربستان خواهد بود. بخشی از مفقودان ممکن است جزء دستگیرشدگان و در بازداشتگاهها و زندانهای عربستان یا در بیمارستانهای عربستان باشند که بهدلیل وسعت فاجعه رخداده هنوز مسئولان مربوطه اطلاعی از آنها نداشته باشند». وزير بهداشت بحث احتمال دستگيري برخي مفقودان را مطرح كرده اما دليل و شاهدي در اين زمينه مطرح نكرده است. آمارهاي مهيب آخرين آماري كه مقامات ايراني منتشر كردهاند، 445 زائر ايراني در فاجعه منا كشته شده و 116 نفر مفقود هستند. روز عيد قربان امسال كه حجاج براي برگزاري مراسم رمي جمرات به سمت محل برگزاري مراسم ميرفتهاند بهدليل كثرت و انباشتگي جمعيت تعداد زيادي از افراد روي هم افتاده و بهدليل خفگي يا ضرب ديدن كشته شدهاند. روايت برخي شاهدان حادثه اين است كه يكي از راههاي خروجي بسته شده و بستهشدن مسير، همراه با گرماي هوا و تشنگي زياد موجب مرگ زائران خانه خدا شده است. بعد از ايران، بيشترين آمار كشتهها متعلق به مصر است كه بيش از صد كشته داشته است. برمبناي جديدترين آماري كه روز گذشته خبرگزاري آسوشيتدپرس منتشر كرده، بر اساس بررسیهای این خبرگزاری، آمار جانباختگان حادثه منا تنها از 16 کشور بالای هزاروصد نفر است. اين در حالی است که تاكنون مقامات سعودی آمار ابتدايي اعلامشده قربانیان منا را 769 کشته و 934 زخمی اعلام کردهاند. آسوشیتدپرس تأکید کرد این رقم براساس اعلام رسمی سازمانهای حج و زیارت و رسانههای دولتی 16 کشور (ایران، مصر، اندونزی، پاکستان، نیجریه، مالی، هند، کامرون، بنگلادش، الجزایر، اتیوپی، چاد، کنیا، سنگال، مراکش و ترکیه )تهیه شده است. «هنوز صدها نفر مفقود هستند». اين خبرگزاري افزوده كه «آمار جانباختگان منا از رقم برآوردشده این خبرگزاری نیز بیشتر است چون فقط آمار جانباختگان 16 کشور از 180 کشوری که در حج مشارکت داشتهاند را محاسبه كرده است». آمارهاي ديگر نشان ميدهد كه بنگلادش نيز 130 نفر مفقود دارد و 60 تانزانيايي و 54 پاكستاني جزء مفقودان ديگر حج پرمخاطره امسال هستند. بر اساس آمار اعلامشده، حج امسال حدود دوميليون نفر زائر داشته كه اين رقم در سالهاي گذشته بيش از اين هم بوده اما چنين اتفاقي سابقه نداشته است. چندي پيش در حادثه سقوط يك جرثقيل كه در محوطه مسجدالحرام در كار ساختمانسازي بوده، نیز 111 نفر كشته شدند. پازل پيچيده منا از روز اول، دستگاه ديپلماسي كشور را درگير خود كرد. حالا بعد از گذشت حدود دو هفته، اين وزارتخانه علاوه بر پيگيري ديپلماتيك و حقوقي اين موضوع، خود چند قرباني و مفقود دارد. روز گذشته مراسم تشييع پیکر سرکنسول ایران در مرو ترکمنستان كه از جانباختگان فاجعه مناست در محوطه وزارت خارجه برگزار شد كه علاوه بر سياهپوششدن اين وزارتخانه، برخي مقامات اين مجموعه كه مسئول پيگيري آن حادثه هستند نيز در اظهارنظرهايي بخشي از ماجرا را بازگو كردند. بازداشتشده یا جانباخته؟ معاون پارلمانی و کنسولی وزیر امورخارجه كه همراه وزير بهداشت براي پيگيري موضوع به محل حادثه رفته بود، با تأکید بر اینکه عربستانسعودی باید مسئولیت فاجعه منا را بپذیرد، گفت: «اکنون انتظار معقول ما این است که تکلیف 116 مفقود ایرانی این حادثه مشخص شود. ما درحالحاضر نمیدانیم که این عزیزان به رحمت ایزدی پیوستهاند یا اینکه در جایی بازداشت هستند. تا جنازه آنها برنگردد، نمیتوانیم نفیا و اثباتا در این مورد صحبت کنیم». به گزارش ایسنا، حسن قشقاوی به 9 پروتکلی که بین دو کشور وجود دارد اشاره کرد و با تأکید بر اهمیت مسئولیتپذیری در ارتباط با این فاجعه، افزود: «این سخن سیاسی نیست بلکه سخن کنسولی است. عربستان باید طبق کنوانسیونهای بینالمللی و معاهدات و توافقهایی که بین دو کشور وجود دارد رفتار کند».هفته گذشته وزير خارجه عربستان، ايران را متهم به بهرهبرداري سياسي از موضوع منا كرده بود. هیچ پیکری بدون رضایت خانوادهاش در مکه نمیماند حسين اميرعبداللهيان، معاون عربي و آفريقايي وزير خارجه، نيز در حاشيه اين مراسم گفت: «تا شناسایی دقیق و انتقال یکایک مفقودان حادثه منا، پیگیریها و اقدامات با جدیت ادامه خواهد داشت». او تأكيد كرد: «پیکر هیچ جانباختهای بدون رضایت خانوادهاش در مکه مکرمه نخواهد ماند». درهمينحال، روزنامه عکاظ عربستان نوشته كه 20 حاجی ایرانی در مکه به خاک سپرده شده اند. مشخص نيست كه اين افراد جزء قربانيان منا هستند يا نه؟ حمل با ليفتراك صحت ندارد هاشمی، وزير بهداشت، روز گذشته در مورد شایعاتی که پس از حادثه مطرح میشد، گفت: «اینچنین نیست که اجساد را با لودر و لیفتراک حمل کرده باشند و این ادعا صحت ندارد. ممکن است بستههای فلزی اجساد را که انسان قادر به حمل آنها نیست با لیفتراک جابهجا و به قفسهها در سردخانهها منتقل کرده باشند.» او تأكيد كرد دوربينهايي كه محل حادثه را ثبت كرده است ميتواند زواياي تاريك منا را روشن كند. عربستان مسئوليت بينالمللي دارد درحاليكه اعضاي دولت بر پيگيري حقوقي اين حادثه تأكيد كردهاند، حقوقدانان هم از بسترهاي پيگيري حقوقي اين فاجعه سخن ميگويند. صابر نیاورانی، حقوقدان، پيش از اين به «شرق» توضیح داد كه «دولت عربستان بدون تردید مکلف به تضمین امنیت جانی این مسافران بوده است، برهمیناساس دولت عربستان مکلف به دو تعهد بینالمللی است: ۱. تعقیب قضائی متخلفان در صورت وجود جرم ۲. جبران خسارات وارده به قربانیان حادثه و حتی خسارات وارده به بستگان این قربانیان». او معتقد است که عربستان درصورتیکه به دو تعهد بالا عمل نکند، مسئولیت بینالمللی خواهد داشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.