|

معرفی برندگان جایزه نوبل فیزیک ۲۰۱۵

هجوم ذرات کوچک خنثی از خورشید به زمین

گروه علم: دیروز (سه‌شنبه 14مهر) برندگان صدونهمین جایزه نوبل فیزیک معرفی شدند. در دومین روز معرفی برندگان نوبل (که عالی‌ترین و معتبرترین جایزه علمی در سطح جهان است)، جایزه نوبل فیزیک 2015 نیز، به پاس تلاش‌های «تاکاکی کاجیتا» از دانشگاه توکیو در ژاپن و «آرتور بی مک‌دونالد» از دانشگاه کویینز در کانادا برای کشف نوسان‌ها یا تغییر ماهیت نوترینوها به آنها اختصاص یافت. فعالیت این دانشمندان نشان داد که نوترینوها جرم دارند. گفتنی است «تاکاکی کاجیتا» در پژوهشگاه سوپر کامیوکانده در دانشگاه توکیو کار می‌کند و «مک‌دونالد» در مؤسسه رصدخانه نویترینوی سادبری در دانشگاه کویینز در کینگزتون کانادا. مبلغ این جایزه هشت ‌میلیون کرون سوئد است که به‌طور مساوی بین این دو تقسیم می‌شود. درباره ماهیت نوترینوها باید گفت که نوترینو یک ذره بنیادی است که از نظر الکتریکی خنثی است و به‌ندرت با مواد دیگر برهم‌کنش می‌کند، یعنی تأثیری بر مواد دیگر ندارد. نوترینو (که به معنی «کوچک خنثی» است)، معمولا با سرعتی نزدیک به سرعت نور حرکت می‌کند و می‌تواند از درون مواد عبور کند بدون اینکه هیچ تأثیری بر آنها داشته باشد. جرم نوترینوها بسیار کم است، اما صفر نیست. نوترینوها در واکنش‌های هسته‌ای (مانند واکنش‌هایی که در خورشید یا رآکتورهای اتمی روی می‌دهد) و هچنین در اثر برخورد پرتوهای کیهانی با اتم‌ها ایجاد می‌شود. نوترینو سه نوع یا سه «طعم» دارد: نوترینوی الکترون، نوترینوی میون و نوترینوی تاو. همچنین هریک از آنها پادذره یا ضدذره مربوط به خودشان را دارند. بیشتر نوترینوهایی که از زمین عبور می‌کنند، از خورشید پدید می‌‌آیند. در هر ثانیه از هر سانتی‌مترمربع زمین (و از جمله بدن ما)، حدود 65 میلیارد نوترینوی خورشیدی عبور می‌کند. در بیانیه فرهنگستان علوم سوئد آمده است که این جایزه به دلیل آزمایش‌های مهم این افراد در زمینه تغییر ماهیت نوترینوها به آنها اهدا می‌شود. برای اینکه نوترینوها ماهیتشان تغییر کند، باید جرم داشته باشند و همین موضوع بر درک ما از عمیق‌ترین ویژگی‌های ماده و در نتیجه شناخت ما از جهان تأثیر زیادی داشته است. «تاکاکی کاجیتا» در ابتدای همین هزاره نشان داد که نوترینوهایی که از اتمسفر می‌رسند، پیش از آنکه به آشکارساز سوپرکامیوکانده در ژاپن برسند، از حالتی به حالت دیگر تبدیل می‌شوند. در همین هنگام یک گروه پژوهشی دیگر که زیر نظر «مک‌دونالد» در کانادا کار می‌کردند، نشان دادند نوترینوهای خورشیدی در مسیر خود از خورشید به زمین، ناپدید نمی‌شوند بلکه وقتی که به رصدخانه نوترینو در سادبری می‌رسند، با ماهیتی دیگر صید و آشکار می‌شوند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.