ائتلافهای مخرب
محمد عدالتخواه. استاد معماری و شهرسازی دانشگاه آزاد
درحالحاضر هفت رشته مهندسی شامل: عمران، معماری، شهرسازی، ترافیک، نقشهبرداری، تأسیسات برقی و تأسیسات مکانیکی در سازمان نظاممهندسی حضور دارند که این تعداد در آینده ممکن است بیشتر هم شود. قانون انتخابات نظاممهندسی پیشبینی کرده است فرضا از 25 نفری که عضو هیأترئیسه سازمان نظاممهندسی ساختمان تهران میشوند، 12 نفر از رشته عمران، هفت نفر از رشته معماری یکی، دو نفر از شهرسازی، چند نفر دیگر نیز از رشته مکانیک انتخاب شوند. هدف از انتخابات این است بهترینها و شایستهترینها در رأس کار قرار گیرند اما با توجه به اینکه تعداد مهندسان در هر یک از هفت رشته مذکور متفاوت است، رشتههای دارای حداکثر عضو، به دلیل بالابودن تعداد، میتوانند با ائتلاف، بر انتخاب بهترین معمار یا شهرساز یا... تأثیر بگذارند بهگونهای که لزوما بهترین کاندیدای معمار، یا هر رشته دیگر، انتخاب نشود. از دیگر سو، در شرایط فعلی، شوراهای تخصصی این گروهها نیز توسط هیأتمدیرهای انتخاب میشود که اکثریت اعضای آن به یک گروه خاص از مهندسان اختصاص دارد. یعنی شورای تخصصی هر گروه از مهندسان هیأتمدیرهای که اکثریت مهندسان آن از یک رشته خاص هستند، انتخاب میشود درحالیکه شورای تخصصی را باید اعضای همان گروه انتخاب کنند. این مشکلی است که در همه دورههای قبلی انتخابات سازمان نظاممهندسی مشهود بوده است، چراکه در این وضعیت، افراد فارغ از اینکه در چه رشته مهندسی فعال باشند، به کاندیداهای همه رشتهها رأی میدهند. معنای این فرایند این است فرضا مهندس معمار توسط جمع معماران انتخاب نمیشود، بلکه انتخاب او بیشتر متأثر از رأی گروهی است که اکثریت اعضا را به خود اختصاص میدهد. این مسئله باعث میشود با ائتلافهای خاصی که شکل میگیرد، افرادی که در رشته خود بهترین و اصلح نیستند توسط مهندسان رشتههای دیگر رأی بیاورند و انتخاب شوند. ازاینرو، قانون انتخابات نظام مهندسی در آینده باید بهگونهای اصلاح شود که اعضای هر یک از رشتههای مهندسی، تنها به کاندیداهای همان رشته رأی دهد تا بهترینهای هر رشته توسط افراد متخصص همان رشته انتخاب شوند نه اینکه مانند سیستم فعلی، با رأی افرادی که از رشتههای دیگر شناختی ندارند نمایندگان همه رشتههای مهندسی انتخاب شوند. از دیگر سو، قانون نظاممهندسی باید حوزه اظهارنظر اعضای هیأترئیسه سازمان در هر رشته مهندسی را دقیقا تعریف و زمینه اجرای آن را نیز فراهم کند تا مانند همهجای دنیا، معمار درباره معماری و شهرساز درباره شهرسازی نظر دهد. مشکلی که امروزه با آن مواجه هستیم، این است مثلا وقتی قرار است درباره شهرسازی نظر داده شود، آن مهندس شهرسازی که سخنگو میشود یا تصمیمگیری میکند، حقیقتا نماینده شهرسازان و دارنده رأی آنها نیست، بلکه با رأی مهندسان دیگر رشتهها انتخاب شده است. معمولا در اغلب کشورها دو سازمان نظاممهندسی با عناوین سازمان نظاممهندسی معماری و شهرسازی و سازمان نظاممهندسی ساختمان و عمران، وجود دارد. سازمان اول، گروه مرمت و زیبایی شهری را دربر میگیرد و سازمان دوم، شامل مهندسان مکانیک، عمران و ساختمانی میشود. پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، در ایران نیز دو سازمان نظاممهندسی بود اما پس از انقلاب، متأسفانه این دو سازمان با هم ادغام شدند. اگر در آینده دوباره این تفکیک در سازمان نظاممهندسی انجام شود، اوضاع بهتر خواهد شد، اما اگر هم تفکیک انجام نمیشود، حداقل باید سازوکاری در فرایند انتخابات اندیشید که نماینده هر رشته، با اخذ آرا، از مهندسان همان رشته انتخاب شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.