|

در نشست رسانه و بحران مطرح شد

خاورمیانه بهشت روزنامه‌نگاری بحران

شرق: در سیزدهمین نشست از سلسله‌نشست‌های تخصصی دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه که با موضوع «رسانه و بحران» برگزار شد، تعدادی از استادان روزنامه‌نگاری، به بحث و تبادل‌نظر درباره خبرنگاری در وضعیت بحرانی پرداختند. در این نشست تخصصی، حسن نمک‌دوست، یونس شکرخواه، اکبر نصراللهی، اردشیر زابلی‌زاده، محمد فرنود، علی فریدونی، افشین والی‌نژاد و محمد سلطانی‌فر سخنرانی کردند. حسن نمکدوست از سخنرانان این جلسه، در بخشی از صحبت خود گفت: کسانی‌که خودشان را روزنامه‌نگار بحران می‌دانند، در گام اول باید خودشان را برای مواجه‌شدن با بحران، نه‌تنها از لحاظ دانشی و تکنیکی، بلکه از لحاظ جسمانی و روحی نیز آماده کنند. آنجا موضوع کمک به حل مسئله است و به‌همین‌خاطر بسیاری از روزنامه‌نگاران می‌دانند که افراد آسیب‌دیده بیش از همه، به امکانات نیاز دارند و چه‌بسا باید از امکانات خودشان هم برای کمک عبور کنند. او با اشاره به شرایط سخت خبرنگاران و روزنامه‌نگاران در شرایط بحران، بیان کرد: حضور چند هفته‌ای و تحمل روانی در جایی که آب، برق و نان وجود ندارد، تاریکی مطلق حاکم است، شبانه‌روز مردم در حال ضجه و ناله هستند و در‌حالی‌که همه چیز در حال فروپاشی است و تلاش برای تحمیل‌نکردن خودتان به نیروهای امدادرسانی، اصلا کار ساده‌ای نیست. نمکدوست با بیان اینکه این نوع آمادگی در میان روزنامه‌نگاران ما وجود ندارد، اظهار کرد: اگر بخواهیم روزنامه‌نگاری بحران را به یک هدف تقلیل دهیم، این است که تا حد امکان به کاستن از میزان آسیب‌ها، رنج‌ها و تلفات و همچنین به افزایش حجم کمک‌رسانی، کمک کند و به سبب همین هدف مشترک است که در مواقع بحران رقابت روزنامه‌نگاری معمول وجود ندارد و روزنامه‌نگاران به‌راحتی اطلاعاتشان را در اختیار هم قرار می‌دهند. در ادامه مراسم، محمد فرنود، عکاس خبری بین‌المللی، با بیان اینکه روزنامه بدون عکس معنا ندارد ولی عکس به‌تنهایی می‌تواند معنا داشته باشد، گفت: رگ حیات عکس و خبر به هم متصل است. وی درباره انتشار تصاویر فجیع فاجعه منا در رسانه‌ها گفت: در بسیاری از مجله‌ها و نشریات خارجی خشن‌ترین عکس‌ها را منتشر می‌کنند اما عکس‌هایی را انتخاب می‌کنند که بار گرافیکی زیادی داشته باشد. فرنود با بیان اینکه می‌توان عکاس خوبی نبود ولی ادیتور یا داور خوبی بود، گفت: بسیاری از مدیران عامل رسانه‌ها اهالی رسانه نیستند و بسیاری از ضعف‌های رسانه‌ای ما در بدنه آن رسانه‌هاست. دیگر سخنران این نشست، یونس شکرخواه، استاد ارتباطات در دانشگاه تهران بود. او با بیان اینکه روزنامه‌نگاران ایران متأسفانه تنبل هستند، گفت: در روزنامه‌نگاری بحران خبرنگار با سه موضوع مواجه است؛ موضوع اول آمادگی روزنامه‌نگار برای ورود به عرصه روزنامه‌نگاری بحران؛ مرحله بعد ورود مقامات به این عرصه و مرحله سوم مواجه‌شدن با مردم که خود بحران‌زده هستند. در دنیا معمولا روزنامه‌نگاری جنگ و روزنامه‌نگاری بحران را با هم تدریس می‌کنند اما هیچ‌کدام نمی‌تواند آمادگی اتاق خبر را نفی کند یعنی در تمام این دو عرصه مهم‌ترین مسئله آمادگی اتاق خبر برای ارسال خبر است. شکرخواه ادامه داد: متأسفانه روزنامه‌نگاران ما تنبل هستنند در‌صورتی‌که یک روزنامه‌نگار بحران باید با موقعیت‌های بحرانی، هرچند کوچک، آشنا باشد. شکرخواه در خاتمه گفت: به‌جای اینکه جو را روانی کنیم، باید یک جو عقلانی با پرسش‌های سخت را در فضای بحران حاکم کنیم و فضای بحران را هیچ‌گاه نباید سیاسی کنیم. در بخش دیگری از همین نشست، محمد سلطانی‌فر، مدیرکل دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌های وزارت ارشاد، با اشاره به ضرورت آمادگی رسانه‌ها برای مقابله با بحران گفت: روزنامه‌نگاری بحران می‌تواند هم بحران‌زا باشد و هم بحران‌زدا و باید در این زمینه روزنامه‌نگاران آموزش ببینند. ما در منطقه‌ای قرار گرفته‌ایم که به دلیل بحران‌هایی که در 40 سال گذشته بر آن حادث شده است منطقه بهشت روزنامه‌نگاری بحران نام گرفته است. مدیرکل دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌های وزارت ارشاد افزود: در جنگ خلیج فارس حدود دو ‌هزار خبرنگار خارجی به ایران آمدند و از ایران به منطقه جنگی اعزام شدند یا در جنگ کویت یا در جنگ تحمیلی ایران نقش رسانه‌های ایران کم‌رنگ بود.وی با بیان اینکه روزنامه‌نگاری شهروندی ما از روزنامه‌نگاری بحران‌مان جلوتر است گفت: آیا روزنامه‌نگاران باید از قبل آماده بحران شوند؟ برای روزنامه‌نگاری بحران به چه ابزاری نیاز داریم؟‌ آیا نشان‌دادن دست‌و‌پای قطع‌شده در مواقع بحران، روزنامه‌نگاری بحران نام دارد؟ سلطانی‌فر ادامه داد: در خیلی از مواقع روزنامه‌نگاری بحران می‌تواند مانع از ایجاد بحران شود و در برخی از مواقع نیز می‌تواند موجب ایجاد بحران یا دامن‌زدن به بحران شود به‌همین‌دلیل پرداختن به روزنامه‌نگاری بحران یا ارتباط بحران و رسانه، بسیار ضروری است. اکبر نصراللهی، عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد، نیز یکی دیگر از سخنرانان این نشست بود. او در سخنان خود اظهار کرد: در شرایط عادی برخلاف شرایط بحرانی ممکن است مردم به یک میزان روزنامه نخوانند‌، تلویزیون نبینند و رادیو گوش نکنند ولی در مواقع بحران شرایط فرق می‌کند؛ اگر در این شرایط رسانه‌ها نتوانند نیاز مخاطب را تأمین کنند‌، باعث مخاطب‌گریزی می‌شود و در این شرایط بحران خبری ممکن است رسانه، خودش نیز دچار بحران شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.