مراحل ساخت و توسعه بیدو سیستمی با 35ماهواره
زینبالسادات ابوالقاسمحسینی*
چینیان از زمان باستان از دب اکبر برای جهتیابی استفاده میکردند. آنها اولیندستگاه ناوبری جهان، یعنی قطبنما را نیز ابداع کردند که سهم بزرگی در توسعه تمدن جهانی و ایجاد پل دوستی بین چین و کشورهای دیگر داشت. در کنار قطبنما که شکوهی از تاریخ باستانی چین است، سیستم بیدو خدمت جدید این کشور به بشریت محسوب میشود. سیستم ناوبری ماهوارهای بیدو درواقع یک سیستم ناوبری ماهوارهای جهانی است که توسط چین اداره میشود و خدماتی نظیر پیشبینی شرایط آب و هوایی، موقعیت، سرعت و زمانبندی را با دقت و اطمینان بیشتر از دیگر سیستمهای ناوبری برای کاربران در هر نقطه و هر زمان ارائه میکند. از جمله مزایای این سیستم گزارش موقعیت مکانی و تبادل اطلاعات بهصورت فوقسریع است. توسعه سیستم بیدو را میتوان به سه مرحله یا فاز تقسیم کرد:
فاز اول: در اوایل دهه1980 چین شروع به مطالعه درباره سیستم ناوبری آزمایشی کرد و در سال1994 مرحله ساخت دو ماهواره موقعیتیابی خود را به اجرا درآورد. این سیستم در سال2000 شروع به ارائه خدمات کرد و به این ترتیب چین به سومین کشور دارای سیستم ناوبری ماهوارهای مستقل پس از آمریکا و روسیه تبدیل شد. این سیستم کارآمد در آن زمان متشکل از سه ماهواره مدار ژئو (زمین آهنگ) و سیستمهای زمینپایه بود که به سرعت مورد استفاده قرار گرفت و آغاز به ارائه خدمات مبتنی بر موقعیت، مخابرات پیام کوتاه و زمانبندی برای کاربران چینی و مناطق اطراف کرد. فاز دوم: بهمنظور ارائه خدمات بهتر برای توسعه اقتصاد ملی و همچنین پاسخگویی به تقاضای روزافزون ناوبری ماهوارهای، چین در سال2004 شروع به ساخت سیستم ناوبری ماهوارهای بیدو براساس موقعیتیابی غیرفعال کرد. در سال2012 بود که این سیستم منطقه آسیا و اقیانوس آرام را با بیش از 10ماهواره پوشش داد. در حال حاضر چندین ماهواره دیگر نیز با موفقیت پرتاب و راهاندازی شدند و این پروژه طبق برنامهریزیهای انجامشده همچنان در حال پیشرفت است. فاز سوم: در حدود سال2020 سیستم بیدو تکمیل خواهد شد و با پوشش جهانی 35ماهوارهای به ارائه خدمات ادامه خواهد داد. کاربران در سراسر جهان میتوانند از دو نوع خدمات کیفیت بالا، ازجمله خدمات ویژه نیازمند به مجوز و خدمات آزاد بهرهمند شوند. خدمات آزاد رایگان بوده و دقت 10متر برای موقعیتیابی، سرعت 0.2متر در ثانیه و زمانبندی 20 نانوثانیهای را ارائه میکند. اما سرویس ویژه، دقت بالاتر و قابلیت اطمینان بیشتری دارد که در دسترس کاربران مجاز قرار میگیرد. از فلات پوشیده از برف گرفته تا صحرای گبی، از مرزهای شمالی گرفته تا دریایی در جنوب، تمام نواحی تحت پوشش بیدو از سال2000 تاکنون از خدمات بسیاری مانند نقشهبرداری، مخابرات، ذخیره منابع آبی، ماهیگیری، حملونقل، پیشگیری از آتشسوزی جنگلها، امدادرسانی و امنیت عمومی استفاده میکنند. امروزه سیستم بیدو بهطور گسترده در زمینه شیلات دریایی چین و امدادرسانی در فجایع استفاده میشود؛ بهخصوص در بازیهای المپیک پکن، فاجعه یخبندان در زمان کمکرسانی به زلزلهزدگان باچو و نمایشگاه جهانی شانگهای، سیستم بیدو نقش مهمی ایفا کرد و منافع اقتصادی و اجتماعی قابلتوجهی به همراه داشت. چین همواره بهطور فعال با کشورهای خارجی در زمینه توسعه و تحقق برنامههای علمی بین سیستم بیدو و دیگر سیستمهای ناوبری ماهوارهای همکاری کرده و شعار «خدمت به جهان، به نفع بشریت» را سرلوحه خود قرار داده است. *کارشناس هوافضا
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.