چهارمین نشست سران کشورهای نرماندی درباره اوکراین برگزار شد
تداوم صدای سکوت
ساکنان مناطق شرقی اوکراین این روزها به صدایی نامعمول عادت کردهاند؛ صدای سکوت. یک ماه است آتشبسی کموبیش پایدار در مناطق شرقی اوکراین برقرار شده و تبادل آتش کمتر از هر زمان دیگری است، اما تصور بازگشت زودهنگام زندگی مردم این منطقه به روال معمول، خیالی باطل مینماید. از آغاز درگیریها در نیمههای آوریل سال گذشته میلادی تاکنون، فارغ از تخریب زیرساختهای مناطق شرقی اوکراین، حدود هشت هزار نفر کشته شدهاند و دستکم 17 هزار نفر زخمی؛ این یعنی به جنگ اوکراین در بحبوحه تُرکتازیهای داعش و دیگر گروههای تروریستی در خاورمیانه، کمتر از آنچه باید توجه شده است. حالا اما امیدواریها برای رسیدن به راهحلی عملی افزونتر شده است؛ حدود یک ماه است صدای توپ و تانک و گلوله شنیده نمیشود و کسانی که پیشتر به خاطر صدای اعصابخردکن آتش توپخانهها خود را به زیرزمینهای نمور و سرد خانههایشان تبعید کرده بودند، بالا میآیند و این اولین قدم در راه بازگشت به یک زندگی بدون جنگ است. نشست روز گذشته کشورهای نرماندی هم طبق شواهد و قرائن و اظهارات رهبران این کشورها، قدمی دیگر در مسیر صلح است. مقامات روسیه و اوکراین پس از مذاکرات طولانی جمعهشب خود در پاریس به پایان جنگ یکساله در شرق اوکراین محتاطانه خوشبین بودند. سخنگوی کرملین، مذاکرات رهبران روسیه، اوکراین، فرانسه و آلمان را جدی توصیف کرد، اما از آنسو «پترو پوروشنکو»، رئیسجمهوری اوکراین، هشدار داد درگیریها تنها زمانی به پایان میرسد که آخرین قطعه خاک اوکراین آزاد شود. پس از این نشست که چهارمین نشست این کشورها درباره بحران اوکراین بود، «آنگلا مرکل»، صدراعظم آلمان هم که همواره پای ثابت مذاکرات اوکراین بوده و هست پس از پایان این مذاکرات درباره فضای مثبت نشست صحبت کرد و گفت درباره مسائل مهمی بحث شد. رهبران همین چهار کشور، فوریه گذشته در بلاروس با یکدیگر دیدار کردند و پس از 16 ساعت مذاکرات نفسگیر، یکشبه، درباره آتشبس جدیدی به توافق رسیدند. آتشبس در طول ماههای گذشته بارها از سوی دو طرف درگیری نادیده گرفته شد، اما در هفتههای اخیر تقریبا آرامش کاملی در خطوط مقدم برقرار بود. «فرانسوا اولاند»، رئیسجمهوری فرانسه هم که میزبان نشست جمعهشب بود گفت انتخابات برنامهریزیشده برای ماه اکتبر در مناطق تحت کنترل جداییطلبان احتمالا برگزار نخواهد شد و ازهمینرو ابراز امیدواری کرد اوکراین قانون جدیدی تصویب و مجوز رأیگیری در این مناطق را تصویب و امنیت همه کسانی را که در این انتخابات شرکت میکنند، تضمین کند. طبق گفته اولاند این انتخابات باید حداکثر 80 روز پس از تصویب قانون جدید انتخابات اوکراین، در این مناطق برگزار شود. این پیشنهاد که میتواند تحت قانون اوکراین به انتخاب فرماندهان نظامی شورشیان منجر شود، برای بسیاری از مقامات کییف ناخوشایند خواهد بود. براساس توافق مینسک که چهار کشور در ماه فوریه گذشته آن را امضا کردند، باید تا پایان سال جاری میلادی انتخابات در مناطق شرقی اوکراین برگزار شود. همچنین قرار است که کنترل این مناطق از دست روسیه خارج و به دولت مرکزی اوکراین بازگردانده شود. انتخابات در منطقه دونتسک برای 18 اکتبر برنامهریزی شده بود؛ درحالیکه قرار بود انتخابات لوهانسک روز اول نوامبر برگزار شود. طبق طرح صلح، اوکراین باید قانونی جدید تصویب کند و انتخابات را قانونی اعلام کند. اوکراین بر این باور است که با پذیرش این مسئله، تنها بار مالی این مناطق به دوش دولت مرکزی میافتد و کییف هیچ کنترلی بر اوضاع سیاسی این مناطق نخواهد داشت. پترو پوروشنکو، رئیسجمهوری اوکراین، پیشتر انتخابات برنامهریزیشده از سوی جداییطلبان را «خط قرمز»ی خوانده بود که کییف هیچگاه آن را نمیپذیرد. اگرچه به باور بسیاری از ناظران، نشست چهارجانبه سران موسوم به نرماندی چهار، پیشرفت استقرار صلح در شرق اوکراین را محکمتر کرد، اما هنوز تردیدهای زیادی درباره انتخابات وجود دارد. احتمال بازبینی تحریمهای روسیه تا پایان سال میلادی جاری نیز بیشتر شده است. بیم و امیدهای زیادی درباره کارآمدی نتایج این نشست وجود دارد، اما به نظر میرسد خبر خروج روز گذشته تجهیزات نظامی جداییطلبان طرفدار روسیه از منطقه درگیری، وزنه امید را سنگینتر میکند. گروه جمهوری خلق لوهانسک که یکی از گروههای طرفدار روسیه است هم روز گذشته اعلام کرد طبق توافق روز جمعه رهبران چهار کشور، خروج تسلیحات خود از منطقه درگیری را آغاز کرده و طبق گفته مقامات این گروه، تانکها پیش از دیگر تجهیزات نظامی از این مناطق خارج میشوند. به نظر میرسد شورشیان و کییف از اقدامات نظامی خسته شدهاند و مسکو هم با ورود نظامی به کارزار سوریه، میخواهد انرژی و توان نظامی خود را بر حمایت از همپیمان دیرینه خود در خاورمیانه متمرکز کند، ازهمینرو شاید راهحلهایی که پیشتر ناممکن و سخت به نظر میرسیدند، اکنون ممکن و عملی شوند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.