درباره اختراع و فواید ثبت آن
چتری بر سر نوآوران
علی فطرتی
یکی از مهمترین گامهایی که پس از هر اختراعی باید برداشت، ثبت اختراع است. هرچند در برخی از موارد، افراد یا شرکتها پس از اختراع، یا از ثبت اختراع به نام خود، صرفنظر کرده یا با ثبت اختراع به نام خود، فقط خواستار حقوق معنوی آن شده و از حقوق مادی انحصاری برای خود صرفنظر کردند؛ برای مثال شرکت فیلیپس، پس از اختراع نوارهای کاست، به رایگان به شرکتهای دیگر اجازه داد تا نوارهای کاست تولید کنند. همین موضوع موجب شد نوارهای کاست بهسرعت مقبولیت پیدا کنند و بهعنوان یک فرم جدید رسانهای پذیرفته شوند. نوارهای کاست کمکم فروش جهانی حیرتانگیزی پیدا کردند، بهگونهای که در اواسط دهه 1980 سالانه 900 میلیون عدد از آنها در جهان به فروش میرفت. این نوارهای کوچک، در آن زمان 54 درصد از کل فروش جهانی موسیقی را به خود اختصاص دادند. اما بهراستی اختراع چیست؟ در سایت مرکز مالکیت معنوی در تعریف اختراع آمده است: بهطورکلی اختراع بهمعنی ارائه راهحل جدید و نوآورانه برای حل یک مشکل فنی است. این راهحل ممکن است به ایجاد وسیله، دستگاه، محصول دارو یا فرایند صنعتی کاملا جدید مربوط باشد، یا ممکن است فقط بهبود جزئی محصول یا فرایند شناختهشدهای باشد.
مزایای ثبت اختراع اصلا چرا کسی باید اختراعش را ثبت کند؟ ثبت اختراع چه مزایایی دارد؟ در پاسخ باید گفت اختراع، حاصل و ثمره تلاش فکری و تراوش ذهنی مخترع است که در قالب یک محصول صنعتی یا فرایند صنعتی عرضه میشود. اما قوانین کشورهای مختلف، زمانی از اختراع حمایت میکنند که این اختراعات طبق تشریفات جاری آن کشور در موعد و زمان مقرر به ثبت رسیده باشد. شرط استفاده از این حق، ثبت آن اختراع نزد مرجع ذیصلاح (اداره ثبت اختراعات) است. پس از ثبت یک اختراع و اعطای حق اختراع به مالک و مخترع، قانون به دو شکل از اختراع و مخترع حمایت میکند: 1- حمایت ایجابی، یعنی اینکه به دارنده حق میدهد که از خلاقیت و تلاش ذهنی خود بهره ببرد و 2- حمایت سلبی، یعنی دیگران را مکلف میکند که به حقوق حاصل از آفرینشهای فکری احترام بگذارند و مانع از هرگونه نقص حق و حقوق مخترع شود؛ یعنی هیچکس نمیتواند بدون اجازه مالک این اختراع، از مزایای آن بهرهبرداری کند. به بیان دیگر، هر مخترع با ثبت اختراع خود، حق انحصاری ساخت و تولید، صادرات و واردات، عرضه، فروش و استفاده از فراورده و کالاهای مرتبط با اختراع خود را کسب میکند. علاوه بر این ثبت اختراعات در دنیای رقابت و کسبوکار مزایای دیگری نیز دارد ازجمله: کسب موقعیت قدرتمند و امتیازهای رقابتی در بازار، کسب سود بیشتر یا بازگشت بیشتر سرمایه از طریق نظام انحصار، درآمد مضاعف از محل تفویض اجازه بهرهبرداری و انتقال اختراع، کسب وجهه برای شرکت یا بنگاه صاحب اختراع و ... .
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.