|

سودای صلح‌آفرینی نوجوانان از دریچه سینما

حامد طبیبی: همدان در غروب پاییزی هشتمین روز ماه مهر با قطره‌های باران شسته شده و در ورودی شهر، تابلویی بزرگ خودنمایی می‌کند: «به پایتخت فرهنگ و تمدن ایران‌زمین خوش آمدید». خیابان‌های منتهی به آرامگاه باباطاهر و ابن‌سینا و عین‌القضات همدانی، پر است از بیلبوردهایی که از برگزاری رویدادی فرهنگی - هنری خبر می‌دهند. به میدان دانشگاه بوعلی‌سینای همدان می‌رسم و از آنجا آدرس «شکریه» را می‌پرسم؛ خیابانی در منطقه یک شهرداری همدان. تاکسی‌های ابتدای خیابان «میرزاده عشقی» را سوار می‌شوم و به معابر شهری چشم می‌دوزم که تمیز و شسته‌رفته است. نام سالن برگزاری مراسم پایانی جشنواره، «ابن‌سینا» است؛ سالن فرهنگی- ورزشی‌ای که در طول سه ساعت برگزاری برنامه در آن، فضایی پرانرژی دارد تا جایی که وقتی اسامی نوجوانان برگزیده برای دریافت «پروانه زرین» اعلام می‌شود، دبیر و مجری برنامه از آنها بخواهند که بدوند تا زودتر روی صحنه بیایند. احسان کرمی در حین اجرای برنامه به طنز می‌گوید، چون اختتامیه در مجموعه‌ای فرهنگی - ورزشی برگزار می‌شود، ما از همه بچه‌ها می‌خواهیم که بدوند. ریتم برنامه بسیار تند است و باید دو اختتامیه برگزار کنند؛ هم «نخستین المپیاد فیلم‌سازی» و هم «بیست‌ونهمین جشنواره بین‌المللی فیلم نوجوانان ایران». علیرضا شجاع‌نوری، نام همه فیلم‌سازان نوجوان را از بر است. یک هفته بود نوجوانان فیلم‌ساز ایران و جهان به‌همراه بزرگانی که دغدغه و علاقه آنها سال‌هاست با فیلم‌سازی کودک و نوجوان پیوند خورده، همراه شده بودند. هنرمندان نام‌آشنای این حوزه هم یا اثری به جشنواره داده‌اند یا در هیأت انتخاب، هیأت داوران و کارگاه‌های آموزشی حضور داشتند. فضای مراسم پایانی، با اختتامیه فیلم فجر یا تئاتر فجر تفاوت‌های بسیاری دارد و سه ساعت برگزاری برنامه، اثری از خستگی یا نارضایتی در صورت آنها نشان نمی‌دهد. برد و باخت، کاملا بی‌معناست. به قول مرضیه برومند که بیانیه هیأت داوران بخش سینمای ایران را خواند، تفکیک مبارک جشنواره‌های کودک و نوجوان از هم، آغاز مسیری تازه است که هدف آن، دمیدن روح تازه در کالبد سینماست. آثار بلند سینمای نوجوان هم، کیفیت قابل‌قبولی داشته و فیلم‌هایی مانند «گمیچی»، «سویوق» (سرما) و« پینوکیو، عاموسردار و رئیسعلی» مورد توجه قرار گرفتند. دفاتر سینمای جوان در سراسر کشور، فراخوانی منتشر کردند، یک روز کارگاه آشنایی ابتدایی با تصویرگری برای مراجعه‌کنندگان برگزار شد و 400 فیلم سه‌دقیقه‌ای ساخته شد. هر استان هم سه فیلم را برای المپیاد برگزیدند و حدود 90 فیلم با سازندگان نوجوان آن به همدان آمدند. داوران تأکید می‌کنند از دیدن بسیاری از آثار شوکه شده‌اند. شجاع‌نوری از آغاز دوره‌ای تازه در سینمای ایران خبر می‌دهد و مطمئن است این نیروی نوجوانی و خلاقیت‌های فیلم‌سازی، در آینده‌ای نزدیک، کاری می‌کند کارستان. امیرشهاب رضویان پس از اعطای جوایز رو به همه نوجوانان می‌گوید: «ما ناچار بودیم به تعدادی از آثار جایزه بدهیم، اما همه شما عالی بودید. تازه در اول راه هستید پس با همین انرژی ادامه بدهید». حمید جبلی هربار که روی صحنه می‌رود، با تشویق نوجوانان و خانواده‌هایشان که در سالن هستند مواجه می‌شود. او در طول برگزاری جشنواره، آموزش‌های کوتاهی به فیلم‌سازان نوجوان داده بود. در همان ابتدای برنامه، نوجوانانی با مانتوهای فیروزه‌ای‌رنگ و کت‌وشلوار سرمه‌ای کنار هم روی صحنه دکور زیبای «اختتامیه» ایستاده‌اند؛ دکوری که همان‌ها با ذوق و سلیقه هنری، برپا کرده‌اند و علاوه بر المان‌های «هنر هفتم»، مانند «لگو» در هم تنیده شده است. قرار بود افتتاحیه هم روی همین صحنه برگزار شود، اما برای ادای احترام به جان‌باختگان غریب «فاجعه منا»، لغو شده بود. آنان یکی از سه گروه داوران نخستین المپیاد فیلم‌سازی و بیست‌ونهمین جشنواره فیلم نوجوانان ایران هستند. یکی از دختران، چند قدم جلو می‌آید و بیانیه این گروه از داوران را به زبان‌های فارسی و انگلیسی می‌خواند. دبیر جشنواره، دو دبیر نوجوان را با خود به روی صحنه می‌آورد. آنها اسامی همه فیلم‌سازان نوجوان را می‌خوانند؛ نام بیشتر شهرها و استان‌های کشور، مرور می‌شود. گروه دوم داوران هم روی صحنه می‌آیند؛ گروهی که جمعی از نوجوانان همدانی و نوجوانانی از بیش از 10 کشور جهان هستند که کنار هم ایستاده‌اند. رنگ چشم و رنگ پوست و زبان، بی‌اهمیت است و زبان صلح و هنر، زبان مشترک آنهاست؛ این را در بیانیه خود می‌گویند. دو نوجوان دختر و پسر اروپایی و دو نوجوان دختر و پسر ایرانی، در کنار هم ایستاده‌اند و به نوبت، میکروفون‌ها را میان خود دست‌به‌دست می‌گردانند. استاندار همدان در سخنرانی خود، از اشتیاق وصف‌نشدنی همدانی‌ها برای میزبانی سخن می‌گوید و آن را حق همدان می‌داند تا علیرضا تابش ناگزیر شود در آغاز سخنان کوتاه خود بگوید خوشحال است در دولت فرهنگی یازدهم، فضایی در کشور حاکم شده که مسئولان و مردم استان‌های مختلف برای میزبانی رویدادهای فرهنگی از هم سبقت می‌گیرند. در بخش بین‌الملل هم آثار بلند سینمایی ایران و جهان و خالقان آنها، تحسین می‌شوند. دو جایزه ویژه هم وجود دارد؛ یکی به‌دلیل توجه به مفاهیم دینی و دیگری «جایزه ویژه شهید بهنام محمدی» قهرمان بزرگ خرمشهر که به نوجوانی هم سن‌وسال او داده می‌شود که سراغ ساخت فیلمی با مفهوم دفاع مقدس رفته است. فارغ از برونداد سینمایی و تکنیکی آثار کوتاه و انیمیشن که سازندگان برخی از آنها 12، 13 سال بیشتر ندارند، تکاپوی نوجوانانی که با انرژی محسوس خود به میدان آمده‌اند، دیدنی‌ترین بخش اختتامیه بود. آنها چند ماه از سال درگیر ساخت این آثار بوده‌اند و حالا برای المپیاد و جشنواره سال آینده مهیا می‌شوند. اهل خواندن و نوشتن هستند. فاطمه بابایی‌مطلق از دفتر سینمای جوان لرستان، متن نوشته‌شده توسط خود را به‌گونه‌ای خواند که احسان کرمی از همکاران صدای استان لرستان می‌خواهد از این دختر نوجوان در رادیو بهره بگیرند. هزینه جشنواره به اندازه قیمت دو بازیکن لیگ برتری فوتبال در یک فصل است، اما روزها و ماه‌ها، خلاقیت، تفکر و کار مشترک را به نوجوانان ایرانی هدیه می‌کند، اشتغال‌زاست و در آینده می‌تواند برای هریک از نوجوانان این حوزه، یک شغل محسوب شود. اگرچه ناهماهنگی‌های استانی و آغاز مسیر تفکیک دو جشنواره کودک و نوجوان و کلیدزدن اولین المپیاد فیلم‌سازی، مدیرعامل فارابی را چند روزی راهی بیمارستان کرد، اما در راه بازگشت، اثری از این رنج در چهره تابش نبود. او به‌شدت تحت‌تأثیر نوجوانانی قرار گرفته بود که وقتی از سراسر ایران «فراخوان» شوند، با آثار خود بزرگان سینما را نیز به تحسین و حیرت وامی‌دارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.