این نوجوان در سینما اعجوبه خواهد شد!؟
من توما، 12 ساله، فیلمبین مجنون
محمد حقیقت - پاریس
به گفته بسیاری از سینماشناسان، پاریس پایتخت جهانی عاشقان سینماست. تعداد گوناگون فیلمهایی که از سراسر جهان بر پرده سینماهای این شهر بهنمایش درمیآید قابل مقایسه با دیگر پایتختها نیست. در محله بزرگ «کارتیه لاتن» که دانشگاه سوربن هم در آن است، تعداد بسیاری از سینماهای «هنر و تجربه» وجود دارد که در آنها فیلمهای مهم کلاسیک کشورها و همچنین آخرین آثار سینماهای هنری و مؤلف دنیا را نشان میدهند. در سینماهای این محله است که خورههای سینما شبوروز به دیدن فیلمها مشغولند که آدم گاه با موارد خیلی جالبی برخورد میکند. یکی از آنها نوجوان 12 ساله فرانسوی بهنام «توما مدیونی» است که گاه دو فیلم در روز میبیند و بعدا که به خانه میرود هم پیش میآید که باز هم روی دستگاه ویدئو خود فیلم دیگری ببیند! یکی از همین روزها که به سینمای «فیلموتک» (محلی که در آن کار میکنم) آمده بود تا فیلمی از اورسن ولز را تماشا کند، از او پرسیدم آیا تو مدرسه هم میروی؟ با غرور پاسخ داد بله و شاگرد درسخوانی هم هستم. گفتم بیا با تو گفتوگو کنم. میخواهی از پدرت اجازه بگیری؟ تماشاگر دیگری پشتسر او بود، گفت: «اجازه نمیخواهد، توماجان تلفنت را به این آقا بده تا با هم قرار مصاحبه بگذارید». این مرد پدر این نوجوان 12 ساله بود که اکثرا هم تنها به سینما میآمد.
روز شنبه ساعت 12 در میدانچه روبهروی دانشگاه سوربن در کافهای با توما قرار گذاشتیم - این همان جایی است که در سال 1997، بعد از برندهشدن نخل طلای «طعم گیلاس» با عباس کیارستمی برای گفتوگو قرار داشتیم- حالا توما، این نوجوان مؤدب روی همان صندلی نشسته، به او میگویم از خودت حرف بزن. توما: من از 10 سالگی بهطور جدی به فیلمدیدن علاقهمند شدم - قبلش مثل همه همسنوسالانم فیلمهای کارتونی از تلویزیون تماشا میکردم. مادرم که زیاد به سینما میرفت مرا هم با خودش میبرد و از 10 سالگی بهبعد فیلمهای پاراجانف، فلینی، امیر کوستاریکا و... را میدیدم. البته بعضی از آنها برایم سنگین بود و هست. سپس شروع کردم به خواندن سناریو فیلمها قبل از اینکه خود فیلمها را ببینم. از آنموقع بهبعد بیشتر علاقهمند میشدم که آن فیلم را ببینم. فکر میکنی تاکنون چقدر فیلم دیدهای؟ فکر میکنم سال گذشته 150 فیلم را دیدهام، که البته اکثر آنها فیلمهای شناختهشده مهم کلاسیک هستند. از فیلمهای «پل توماس آندرسون»، فلینی، وینست مینلی، بیلی وایلدر و... خیلی خوشم میآید. در سینمای فرانسه ژان لوک گدار را خیلی دوست دارم. از فیلمسازان جوان «لوئی گارل» را دوست دارم، حالوهوای موج نو را دارد. راستش سینمای روز فرانسه را چندان دنبال نمیکنم. از فیلمهای خارجی جدا از آمریکاییها سینمای ژاپن را دوست دارم. اخیرا «دروازه دوزخ» را دیدم که اثر کینوگاسا است که در سال 1954 نخل طلای کن را برده بود. از نوری بیلگه جیلان سه فیلم دیدم «خواب زمستانی» که بهنظرم کشدار و پرحرف بود، شاید که همه آن را نفهمیده باشم اما چشماندازهای زیبایی داشت، فیلم «روزی روزگاری در آناتولی» برایم فیلم بهتری بود. از ایران فیلمی از کیارستمی را دیدهام و اخیرا هم «تاکسی تهران» از پناهی را دیدم که بد نبود. آیا در مدرسه، با همکلاسیهایت راجع به سینما و فیلمهایی که میبینی، صحبت میکنی، از اشتیاق خودت به سینما با آنها حرف میزنی؟ بله، اما آنها هیچ اشتیاقی نشان نمیدهند و میگویند این پسر کمی دیوانه است. بیشتر با پدر و مادرم درباره سینما صحبت میکنم. پدرم روزنامهنگار است که درباره موسیقی جاز مینویسد و مادرم در کار تئاتر است و ترجمه هم میکند. دوست دارم بعدا برای تحصیل سینما به لندن بروم یا شاید هم به مدرسه عالی سینمایی فمیس در فرانسه بروم. دوست داری بعدا چه شغلی را انتخاب کنی؟ دوست دارم سناریست شوم یا کارگردان. هنرپیشه چی؟ نه، علاقه ندارم. حوصله این را ندارم که دیالوگ حفظ کنم. ولی تو که هنوز آزمایش نکردهای، تو تازه 12 سالت است... . بااینحال خودم را در این کار نمیبینم. دوست دارم بنویسم. پدر و مادرم مرا تشویق میکنند. من رمان دنکیشوت را خواندم. دوست دارم مثل آن بنویسم. پدر و مادرم برای فهم آن بهمن کمک میکردند چون بعضی اوقات واقعا مشکل بود. من مجلات سینمایی هم میخوانم. مدتی ماهنامه «پرومیر» را میخواندم. اما مدتی است آن را رها کردهام و بهتازگی ماهنامه «سوفیلم» را میخوانم. این مجله جدیتر و عمیقتر است. فعلا طرف کایه دو سینما یا پزیتیف نمیروم اینها کمی دشوار است. وقتی فیلمساز شدی، دوستداری چه نوع فیلمی بسازی؟ من دو فیلم کوتاه و تجربی ساختهام، البته هنرپیشه ندارد، فقط یک کار تمرینی بوده است. میخواهم یواشیواش شروع کنم به نوشتن یک سناریو. یکی از کتابهای جالب در مورد سناریونویسی «چگونه سناریو بنویسیم و آن را بفروشیم» است. این کتاب را خواندهای؟ وگرنه بخوان، خیلی جالب است. سعی میکنم. دلم میخواهد بهزودی یک فیلم کوتاه که سرش به تنش بیارزد بسازم. دلم میخواهد بتوانم مثل اگزاویه دولان، فیلمساز کانادایی که تا حالا پنج فیلم بلند ساخته، فیلم بسازم. او 25 سالش است. فیلمهای او را خیلی دوست دارم. تو حالا 12 سالت است. حالاحالاها وقت داری و امیدوارم با پشتکار فیلمهای خوبی بسازی. خیلی ممنون. شما را در جریان میگذارم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.