سرنوشت نامعلوم گزارش کمیسیون ويژه برجام
مهدی قدیمی : کمیسیون ویژهای که برای بررسی برجام در مجلس تشکیل شده بود، پس از روزها پرسشوپاسخ با مسئولان و رفتن روی آنتن صداوسیما حالا به نقطه ارائه نتیجه رسیده و البته آنگونه که از شواهد پیداست، در این نقطه حساس با مشکل روبهرو شده است. گزارشی که سخنگوی کمیسیون گفته بود روز دوشنبه نهایی میشود تا در روز سهشنبه اعلام وصول و در صحن قرائت شود، هنوز آماده نشده است. روز سه شنبه اعلام شد که به دلیل پیچیدگیهای فنی و اقتصادی و سیاسی مسائل مرتبط با برجام، این جمعبندی نیازمند زمان بیشتری است و قرار شده درنهایت روز یکشنبه این گزارش به صحن بیاید. این توضیح را روز گذشته هم زاکانی در جمع خبرنگاران بهگونهای دیگر بیان کرد و گفت: «گزارش روز سهشنبه تمام شد و تدوین و ویراستاری و نظر نهایی درباره آن در دست اقدام است». این توضیح زاکانی در شرایطی ارائه شد که برخی از نمایندگان از اختلافات درونی کمیسیون ویژه و نرسیدن به یک جمعبندی مورد توافق اعضا، بهعنوان مانع ارائه گزارش خبر می دهند. در گزارش نمیتوانیم طرح بدهیم زاکانی که ریاست کمیسیون ویژه بررسی برجام را بر عهده دارد، در ادامه توضیحات خود از جلسه صبح چهارشنبه با لاریجانی و تلاش بهارستاننشینان برای ارائه یک طرح دوفوریتی به همراه برجام خبر داد و درباره علت آمادهنشدن گزارش کمیسیون گفت: «ما اسنادمان آماده نبود چراکه درخواست یک هیأت از وزارت خارجه و سازمان انرژی اتمی کرده بودیم و از آنجا که اسناد آماده نبود امکان ارائه گزارش به هیأترئیسه وجود نداشت؛ یک بخشی از آن آمد و بخش دیگری به دست ما نرسید که ما در گزارش این را ذکر کردیم و نهایت امر بنا شد که قبل از روز یکشنبه گزارش به هیأترئیسه داده شود تا روز یکشنبه در صحن قرائت شود». او درباره نظر رئیس مجلس هم گفت: «بحث آقای لاریجانی ناظر به طرحی است که قرار است در مجلس مطرح شود و طبعا یک بحث مجزاست؛ چون ما در گزارش خود نمیتوانیم طرح ارائه دهیم و فقط میتوانیم پیشنهاد مطرح کنیم اما مابازای این پیشنهادات یا نکات دیگری که به طراحان در مجلس میرسد از آنجا که این امر یک امر ملی است و باید با تشریک مساعی انجام شود برای آن اقدامات مقدماتی توسط فراکسیونها انجام میشود». وعده زاکانی برای ارائه گزارش در روز شنبه، همچنان با اماواگر مواجه است و اگر اختلافات داخلی کمیسیون حل نشود، ممکن است این زمان هم به تعویق بیفتد. هرچند که ورود لاریجانی به ماجرا ممکن است در بهنتیجهرسیدن کار کمیسیون ویژه مؤثر باشد. تلاش برای تهیه طرح مشترک اما طرحی که زاکانی خبرش را داده، خود ماجرایی مفصل دارد و هنوز دو فراکسیون اصولگرای مجلس نتوانستهاند روی یک طرح واحد به توافق برسند. زاکانی دیروز با ابراز امیدواری نسبت به برگزاری جلسات فراکسیونی و تفاهم دو فراکسیون عمده مجلس دراینباره گفت: «رئیس مجلس کلیات و مقدمات طرح مزبور را دنبال میکند تا از طریق فراکسیونها بیاید تا اجماعی در مجلس صورت گیرد». او دلیل برگزاری جلسه صبح چهارشنبه کمیسیون ویژه با لاریجانی را هم اینگونه توضیح داد: «جلسه صبح امروز ما با رئیس مجلس، جلسه کمیسیون برجام یا جلسه فراکسیونی نبود؛ بلکه برخی از دوستانی که طرحهای مختلف داشتند جلسه برگزار کردند و یک جلسه هماهنگی بود». اختلافات ادامه دارد با وجود توضیح زاکانی درباره تلاش برای رسیدن به یک طرح هماهنگ، همچنان به نظر میرسد که این هماهنگی صورت نگرفته است. این را میتوان از خروجی جلسات دیروز دو کمیسیون اصولگرای مجلس دریافت. درحالیکه ساعت 12:30 ظهر دیروز سخنان ابوذر ندیمی درباره امضای 100 نماینده پای طرح پیشنهادی فراکسیون رهروان ولایت (فراکسیون منسوب به علی لاریجانی) روی خروجی خبرگزاری فارس قرار گرفته بود، 15 دقیقه بعد همین خبرگزاری خبری را بدون ذکر منبع روی خروجی قرار داد که محتوای آن، طرح پیشنهادی فراکسیون اصولگرایان (تحت ریاست حدادعادل) بود. آنگونه که ندیمی درباره جلسه روز چهارشنبه فراکسیون رهروان توضیح داده در این جلسه که با حضور علی لاریجانی برگزار شده است، طرحی دوفوریتی در خصوص برجام با عناوینی از جنس رهنمودهایی درباره سلاحهای هستهای، تحریم، همچنین مسائل مربوط به حوزه شورای امنیت و توافق در آینده و ادامه فعالیتهای مبتنی بر برجام، جمعبندی و تهیه شده است. یک ساعت بعد هم منصور حقیقتپور نایبرئیس کمیسیون ویژه برجام در گفتوگو با خانه ملت درباره طرح گفت: «تعداد امضاها قطعا بالای 100 امضا است و به بالای 150 امضا هم میرسد. این طرح آماده است اما منتظر قرائت گزارش نهایی کمیسیون ویژه بررسی برجام در مجلس هستیم و پس از آن این طرح در مجلس ارائه میشود. درصورتیکه گزارش نهایی کمیسون برجام روز یکشنبه در صحن مجلس قرائت شود طرح دوفوریتی نیز همان روز ارائه خواهد شد». نایبرئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس درباره جزئیات این طرح گفت: «در بخشهایی از برجام احساس میکنیم کاستیهایی وجود دارد که این طرح میتواند آن کاستیها را جبران کند. برجام دارای ضعفهایی است که اگر بخواهیم با این وضعیت آن را اجرا کنیم هزینه ما زیاد میشود؛ لذا ما شرایطی را برای دولت فراهم خواهیم کرد که اگر بخواهد برجام را اجرا کند ملزم باشد منافع ملی ایران را در بخشهای فنی، اقتصادی، دفاعی، تحقیقاتی و امنیتی لحاظ کند». این شکاف پر می شود؟ اما طرح 14مادهای که بهعنوان طرح پیشنهادی فراکسیون اصولگرایان روی خروجی فارس قرار گرفت، بهمراتب رادیکالتر از طرحی بود که رهروانیها در اندیشه ارائهاش بودند. بهگونهای که فقط در ماده 14 آن خواستار اعمال این تغییرات در متن برجام شده بود: 1- بند یک کلمه «نخست» حذف شود. 2- بند 8 عبارت «همه سوخت مصرفشده در اراک برای دوره عمر رآکتور به خارج از ایران منتقل خواهد شد» حذف گردد. 3- بند 10 حذف گردد. 4- بند 11 حذف گردد. 5- بند 12 عبارت «و پس از این مدت نیز قصد چنین کاری را ندارد» در انتهای پاراگراف حذف گردد. 6- بند 13 کلمه «فقط» حذف گردد. 7- بند 16 ج کلمه «تجهیزات انفجاری هستهای» به «تسلیحات انفجاری هستهای» تغییر یابد. 8- بند 18 و 19 و 20 عبارت «و بدون داشتن قصدی برای بعد از آن» در متن و پیوست الف حذف گردد. 9- بند 26 بهطورکلی حذف و یا محدود به 10 سال گردد. 10- بند 44 محدود به 8 سال شده و گویا گردد. 11- بند 63 عبارت «به همین مقدار در سال» در متن و پیوست الف حذف گردد.
12- بند 64 عبارت «اجرای موقت پروتکل الحاقی» در متن و پیوست الف به «اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی» تغییر یابد. 13- بند 2-67 عبارت «حضور طولانیمدت آژانس» در متن و پیوست الف به «حضور 10ساله و پس از آن در چارچوب پادمان تغییر یابد. 14- بند 78 انتهای عبارت «درصورت عدم وجود یک توافق ....» در متن و پیوست الف تا آخر حذف گردد. 15- پیوست پنج بند 1-16 بخش 4-1-1 اضافه شود. 16- پیوست پنج بند 1-20 بخش 4-1-1 حذف شود. طرح پیشنهادی فراکسیون اصولگرایان در شرایطی ارائه شده که خود اعضای کمیسیون ویژه نیز بارها تأکید کردهاند که امکان ایجاد تغییر در برجام وجود ندارد. بااینحال ارائه این طرح نشاندهنده نوع نگاه فراکسیون اصولگرایان به برجام است. فراکسیونی که زاکانی گفته، قرار است در هماهنگی با طیف میانهروهای نزدیک به لاریجانی یک طرح واحد را به صحن مجلس بیاورد اما با این اختلافات فاحش در نوع نگاه به برجام، رسیدن چنین طرحی به جلسه بعدی مجلس در روز یکشنبه دشوار به نظر میرسد. باید دید آیا دیدار لاریجانی و حدادعادل که خبر آن روز گذشته همزمان با انتشار خبر طرحهای دو فراکسیون مجلس منتشر شد، میتواند به تهیه طرح مشترک کمک کند یا اختلافات موافقان و مخالفان برجام، موعد ارائه گزارش کمیسیون و طرح دوفوریتی را باز هم به تعویق خواهد انداخت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.