|

گزينه‌هاي روي ميز ايران

منطق، اخلاق دفاع مشروع

شرق: حسن روحاني شب گذشته براي سومين‌بار از زمان تصدي سمت رياست‌جمهوري در صحن مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی كرد. او در ابتدای سخنان خود با اشاره به «فاجعه منا» گفت: «من به نمایندگی از سوی ملت بزرگی سخن می‌گویم که امروز در غم ازدست‌دادن هزاران زائر مسلمان و صدها نفر از هم‌وطنان خود به سوگ نشسته است؛ سالمندان، جوانان، زنان و مردانی که برای انجام مناسک مذهبی در گردهمایی عظیم معنوی و جهانی حج شرکت کرده بودند؛ ولی متأسفانه قربانی بی‌کفایتی و سوءمدیریت مجریان شده و حتی به دلیل عدم‌پاسخ‌گویی مسئولان، از شناسایی مفقودین و بازگرداندن سریع پیکر قربانیان به خانواده‌های عزادارشان دریغ شده است. ابعاد فاجعه جان‌باختن و مجروح‌شدن هزاران انسان بی‌گناه از چهارگوشه جهان، فراتر از آن است که در حد یک سانحه طبیعی یا یک مسئله محلی با آن برخورد شود. خسارت جریحه‌دارشدن عواطف میلیون‌ها مسلمان، بزرگ‌تر از آن است که صرفا با محاسبات مادی قابل‌جبران باشد. افکار عمومی، خواستار آن است که مسئولان دولت عربستان سعودی بی‌درنگ، به مسئولیت بین‌المللی خود در تأمین دسترسی کنسولی فوری برای شناسایی سریع و بازگرداندن بدون تأخیر اجساد مطهر عمل کنند. همچنین ضروری است شرایط لازم را برای بررسی مستقل و دقیقِ علل و عوامل این فاجعه و روش‌های پیشگیری از تکرار آن، در آینده فراهم کنند». او ادامه داد: «من به نمایندگی از ملتی سخن می‌گویم که دو سال قبل بار دیگر به تعامل سازنده با جهان رأی داد و اینک با افتخار می‌توانم اعلام کنم که امروز، فصل جدیدی در روابط ایران با جهان آغاز شده است». رئیس‌جمهوری با بیان اینکه «دو سال پیش، مردم ایران در یک انتخابات توأم با رقابت به برنامه‌ای رأی دادند که ضمن حفظ حقوق، منافع و امنیت ملی، خواستار تحکیم صلح، و گفت‌وگوی سازنده با جهان بود»، گفت: «این اراده ملی‌ با یک برنامه دقیق و روشن دیپلماتیک در «برنامه جامع اقدام مشترک» میان جمهوری اسلامی ایران و شش قدرت جهانی متجلی شد که بلافاصله پس از توافق، با تصویب شورای امنیت سازمان ملل متحد به یک سند بین‌المللی بَدَل گردید. این سند از نظر حقوق بین‌الملل، سازه استواری است که برای اولین‌بار در تاریخ ملل، دو طرف، به ‌جای مذاکره پس از جنگ برای دستیابی به صلح، پیش از مخاصمه، به مصالحه دست یافتند». او ادامه داد: «آنجا که لازم بود جلو رفتیم و آنجا که لازم بود شهامت انعطاف را داشتیم؛ و در همه‌جا از ظرفیت حقوق بین‌الملل استفاده کردیم و توانمندی گفت‌وگوی سازنده را به‌خوبی آشکار ساختیم. نکته کلیدی در موفقیت گفت‌وگو، این واقعیت است که، هر بازیگری در نظام بین‌الملل که در پی خواسته‌های حداکثری باشد و جایگاهی برای طرف مقابل خود باز نکند نمی‌تواند از صلح، ثبات و توسعه‌یافتگی سخن بگوید. همان‌گونه که در تجارت و فعالیت اقتصادی، باید منافع طرفین در نظر گرفته شود، در سیاست نیز چندجانبه‌گرایی و بازی‌های برد- برد، باید مبنا واقع شود». روحانی افزود: «ما با وجود آنکه به تصویب قطع‌نامه‌های ناعادلانه علیه جمهوری اسلامی ایران و تحریم ملت و دولت ایران در اثر سوءتفاهمات و بعضا دشمنی‌های آشکار برخی کشورها، معترضیم، اما بنا به آن ضرب‌المثل قدیمی ایرانی، معتقدیم هرجا که جلوی ضرر گرفته شود،‌ منفعت است. امروز همان روزی است که جلوی ضرر گرفته شده است». او با اشاره به قطع‌نامه 2231، گفت: «این قطع‌نامه با وجود برخی کاستی‌های جدی، تحولی مهم و مبنایی برای لغو قطع‌نامه‌های تحریم علیه ایران بود. ما عملکرد شورای امنیت در گذشته را غیرمنصفانه می‌دانیم و تأکید می‌کنیم ایران به دلیل فتوای مهم رهبری و نیز دکترین دفاعی خود هرگز قصدِ تولید سلاح هسته‌ای را نداشته و بنابراین قطع‌نامه‌های تحریمی علیه ایران ناعادلانه و غیرقانونی بوده‌اند. تحریم‌های شورای امنیت و نیز تحریم‌های یک‌جانبه برخی کشورها براساس توهمات و اتهامات بی‌پایه اِعمال شدند و شرایط سختی را به مردم ما تحمیل کردند، اما این تحریم‌ها هیچ‌گاه در سیاستی که اتخاذ کرده بودیم و در نحوه برخورد ما با مذاکرات، مؤثر نبودند. ما در این مذاکرات ثابت کردیم روی میز ایران، چیزی جز منطق، استدلال و اخلاق و نیز در صورت لزوم، دفاعِ مشروع و قاطع از خود و منافع خویش در برابر هر گونه تجاوز، وجود ندارد که نهایتا ایالات متحده نیز وادار شد تا تحریم و فشار را کنار گذاشته و میز مذاکره را برگزیند». او ادامه داد: «هفت کشور و اتحادیه اروپایی در این مذاکرات، زمان و سرمایه دیپلماتیک فراوانی صرف کردند، بنابراین باید برای حفظ و اجرای توافق نیز تمام تلاش خود را به ‌کار گیرند. پایبندی طرفین به انجام تعهداتشان را اصلی‌ترین عامل موفقیت در روند اجرائی مذاکرات می‌دانیم». رئیس‌جمهوری افزود: «به موازات اجرای برجام، ما همچنین انتظار داریم کشورهای هسته‌ای گام‌های لازم را برای اجرای تعهدات خود طبق ماده 6 ان‌پی‌تی، یعنی خلع سلاح کامل هسته‌ای، بردارند. همچنین انتظار داریم آنها برای ایجاد منطقه عاری از سلاح هسته‌ای در خاورمیانه، نقشی مثبت ایفا کنند و اجازه ندهند رژیم صهیونیستی همچنان، تنها مانع بر سر راه تحقق این مهم باشد». او گفت: «توافق هسته‌ای که نمونه درخشانی از پیروزی بر جنگ است، توانسته سایه تخاصم و حتی جنگی دیگر و تنشی دامنه‌دار را از سر خاورمیانه دور کند، می‌تواند و باید، سرآغاز دوره‌ای جدید و موجب نتایجی مثبت برای صلح و ثباتی پایدار در منطقه نیز باشد. از نظر ما توافق حاصله، هدف نهایی نیست، بلکه تحولی است که می‌تواند و باید، مبنای دستاوردهای بیشتری باشد. با توجه به اینکه این توافق هم مبنایی عینی فراهم کرده و هم الگوی مناسبی به دست داده، می‌تواند در جهت تحولی اساسی در منطقه، عمل کند». روحانی تأکید کرد: «سیاست ما این است که در فضای جدید، حرکت صلح‌جویانه خود را در منطقه، بر مبنای همان قاعده برد- برد، ادامه دهیم و به نحوی عمل کنیم که همه، در منطقه و جهان از مزایای این فضای جدید بهره‌مند شوند. می‌توانیم از این فرصت برای توجه به آینده و اجتناب از تمرکز بر گذشته استفاده کنیم و روابط خود را با کشورهای منطقه، به‌ویژه همسایگانمان، براساس احترام متقابل و منافع مشترک و جمعی، بازسازی کنیم».او ادامه داد: «خطر بزرگ و اصلی در جهان امروز آن است که سازمان‌های تروریستی به حکومت‌های تروریستی تبدیل شوند. ما متأسفیم که قیام‌های ملی در منطقه ما توسط تروریست‌ها به انحراف کشیده شوند و به‌جای صندوق رأی، اسلحه و ترور سرنوشت ملت‌ها را تعیین کند». رئیس‌جمهوری افزود: «ما پیشنهاد می‌کنیم مبارزه با تروریسم به یک سند و قاعده الزام‌آور بین‌المللی بدل شود و هیچ دولتی حق نداشته باشد از تروریسم به‌عنوان یک روش مداخله‌جویانه در امور ملت‌ها حمایت کند. ما آماده‌ایم که برای نابودی تروریسم و بسترسازی برای تحولات دموکراتیک در منطقه کمک کنیم و اجازه ندهیم اسلحه به ابزار تحول، بدل شود. ما همان‌گونه که در عراق و افغانستان به استقرار دموکراسی کمک کردیم، آماده کمک به دموکراسی در سوریه و نیز یمن هستیم. ما از تداوم قدرت با رأی ملت و نه اسلحه حمایت می‌کنیم. ما از حکومت اکثریت با حفظ حقوق اقلیت دفاع می‌کنیم». رئیس‌جمهوری با اشاره به اینکه «ایران امروز با حفظ میراث تاریخی و فرهنگی خود، نگاه به آینده دارد»، گفت: «من خطاب به همه دولت‌ها و ملت‌ها می‌گویم: ما گذشته را فراموش نمی‌کنیم، اما نمی‌خواهیم در گذشته بمانیم. ما جنگ و تحریم را از یاد نمی‌بریم، اما به صلح و توسعه فکر می‌کنیم. ما در برنامه جامع اقدام مشترک، تنها در پی دستیابی به یک توافق هسته‌ای نبودیم». او تأکید کرد «ایرانِ پس از برجام، آمادگی دارد نشان دهد راه ‌عملی امنیت و ثبات،‌ توسعه در سایه تعامل اقتصادی است». او با اشاره به پیشنهاد دو سال پیش خودش در سازمان ملل مبنی بر مبارزه با خشونت و افراط‌گرایی و تروریسم، گفت: «اندیشه اجرائی‌کردن wave، نیازمند راهکارهای مصلحانه و تجربه‌شده در عرصه دیپلماسی است». او ادامه داد: «من برای مقابله با جهل، دیکتاتوری، فقر، فساد، تروریسم و خشونت و مقابله با اثرات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و امنیتی آن، جهان و به‌ویژه کشورهای منطقه را به تدوین یک برنامه جامع اقدام مشترک برای این مبارزه و ایجاد «جبهه متحد مبارزه با افراط‌گرایی و خشونت»، دعوت می‌کنم. جبهه‌ای که باید از طریق گفت‌وگو، حرکتی جمعی و جهانی برای حل جدی معضلات منطقه‌ای ایجاد کند؛ از کشتار مردم بی‌گناه و بمباران غیرنظامیان و ترویج خشونت و انسان‌کشی جلوگیری کند؛ و با حمایت از حکومت‌های مرکزی مستقر، ثبات را فراهم کند و بالاخره پس از ایجاد آرامش و ثبات، دموکراسی و حکومت مردم‌سالار را در خاورمیانه برقرار نماید».او با اشاره به اینکه «عراق، ‌سوریه و یمن، مدل‌های یکسانِ بحران‌آفرینی از طریق ترور، افراطی‌گری، خشونت، کشتار، تجاوز و بی‌تفاوتی جامعه جهانی هستند»، گفت: «فراموش نکنیم که ریشه‌های جنگ و ویرانی و ترور امروز، در اشغالگری و تجاوز و مداخلات نظامی دیروز نهفته است. اگر تجاوز نظامی آمریکا به افغانستان و عراق نبود و اگر حمایت بی‌حساب آمریکا از اقدامات ضدانسانی رژیم صهیونیستی علیه ملت مظلوم فلسطین نبود، امروز تروریست‌ها بهانه‌ای برای توجیه جنایات خود نمی‌یافتند». او ادامه داد: «ضروری است دولت آمریکا به جای تحریف واقعیت‌های منطقه و ایراد اتهامات ناروا علیه دیگران، سیاست‌های خطرناک خود و متحدان منطقه‌ای‌اش را که به افراطی‌گری، خشونت و فرقه‌گرایی در منطقه دامن می‌زند، پایان دهد و با آرمان‌ها و خواست مردم منطقه هماهنگ شود». او افزود:«ما باور داریم که «والعاقبه للمتقین»؛ پیروزی پایانی از آنِ پارسایانِ پاک‌طینت خواهد بود»؛ این جمله‌ای بود که رئیس‌جمهوری سخنرانی‌اش را با آن پایان داد.

------------------------

بازگشت زودهنگام از نیویورک رئیس‌جمهوری عصر دیروز پس از انجام سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل، برای شرکت در مراسم تشییع پیکر جان‌باختگان حادثه «منا» عازم تهران شد. پیش از این قرار بود «روحانی» عصر سه‌شنبه به وقت نیویورک، ینگه دنیا را به مقصد تهران ترک کند که پس از جان‌باختن تعدادی از زائران ایرانی در مناسک «رمی جمرات»، قصد کرد زودتر به تهران بازگردد. در یک روزی که «روحانی» زودتر به تهران می‌آید، قرار بود با رئیس‌جمهوری ونزوئلا، نخست‌وزیر تونس و نخست‌وزیر عراق دیدار کند. همچنین نشست با نخبگان سیاست خارجی و کنفرانس مطبوعاتی از دیگر برنامه‌هایی بود که رئیس‌جمهوری آنها را لغو کرد. به گزارش «ایرنا» همچنین قرار بود که روز سه‌شنبه «دیوید کامرون» نخست‌وزیر انگلیس دیداری با «حسن روحانی» داشته باشد که لغو شد؛ ولی بنا به درخواست «کامرون» این دیدار به صبح دوشنبه به وقت نیویورک موکول شد که این دیدار پیش از سخنرانی روحانی در مجمع عمومی انجام شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.