قربانیان منا؛ تألم جمعی، تدبیر سیاسی
محمد توسلی
حادثه دلخراش کشتهشدن حجاج در منا واقعهای بسیار تلخ و جانکاه است. رویدادن چنین ضایعه انسانی، در مراسم حج، کمسابقه و درعینحال بسیار تألمبرانگیز است. این واقعیت که خانوادههایی که منتظر استقبال از حجاج خود بودهاند امروز باید آنها را تشییعجنازه کنند، واقعیتی است که نمیتوانیم بهراحتی از کنار آن عبور کنیم. آگاهی به این واقعیت در کل جامعه، فضای دردآوری ایجاد میکند بهطوریکه امروز همانطور که مسئولان نیز اعلام کردهاند برای جامعه روز عزای عمومی است. امروز لازم است همه خودمان را جای این خانوادهها بگذاریم و با آنها نهایت همدردی را داشته و صمیمانه تسلیتگو باشیم و درعینحال بدانیم این حجاج به قصد قربت و نزدیکی و لبیکگفتن به خدا رهسپار حج شدند. با وجوداین، در رابطه با این حادثه چند مسئله قابل طرح و بررسی است. در ابتدا باید اشاره کرد همانطور که زندهیاد دکتر علی شریعتی میگوید هدف و محور اصلی حج، وحدت مسلمانان و کشورهای اسلامی حول ارزشهای توحیدی است، حوادثی نظیر حادثه سهمگین منا نباید موجب خصومت، دشمنی و پراکندگی مسلمانان شود بلکه باید مسلمانان را بیش از گذشته به یکدیگر نزدیک و زمینههای وحدت کشورهای اسلامی را فراهم کند. ارائه تحلیلهای یکطرفه و بعضا سیاسی از جانب برخی گروهها و افراد بهجای التیام درد و تلاش همه کشورهای اسلامی برای حل مشکل باعث نمکپاشیدن بر زخم و پراکندگی است. همانطور که رئیس دولت یازدهم در پیامشان به مناسبت این حادثه تأکید کردند تشکیل کمیته حقیقتیاب در این زمینه ضروری است تا دلایل این رخداد ظالمانه مشخص و پیگیری شود. همچنین پیشنهاد رئیس اسبق سازمان همکاریهای اسلامی مبنیبر پیگیری فاجعه رخداده توسط سازمان همکاریهای اسلامی میتواند راهکار مناسبی برای این موضوع باشد. متأسفانه در گزارشهای متعددی که در این چند روز منعکس شده است، گزارشهای یکطرفه، از جانب مسئولان عربستانسعودی ارائه میشود. برای مثال در گزارشهای عربستان زائران ایرانی مقصر جلوه داده میشوند که باعث ازدحام و حادثه بودهاند که بههیچوجه این فاجعه را توجیه نمیکند. خوشبختانه خبرنگارانی از ایران در زمان حادثه در محدوده منا حضور داشتهاند و گزارشهای عینی و موثقی از این حادثه ارائه میدهند. برای مثال یکی از گزارشها به گشودن ناگهانی مسیر یکطرفه برای رمی جمرات اشاره میکند که این سؤال را ایجاد میکند چرا این تصمیم برای گشودن مسیر گرفته شده است؟ همچنین سؤال دیگری که بعد از شنیدن این گزارشها مطرح میشود این است که چرا نسبت جانباختگان حجاج ایرانی تناسبی با جانباختگان و آسیبدیدگان سایر کشورها ندارد؟ اینها از جمله سؤالاتی است که کمیته حقیقتیاب برای بررسی همهجانبه این حادثه تألمبار باید در دستور کار خود قرار دهد. اما نکتهای که در آخر باید به آن اشاره شود مسئله تدبیر سیاسی است. درحالحاضر منطقه خاورمیانه با بحرانهای زیادی روبهرو است مخصوصا بحران یمن که نقش عربستان در آن غیرقابلانکار است. دیپلماسی و عقلانیت حکم میکند این حادثه بهانهای نشود برای افزایش تشنجهای منطقه.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.