|

مسئولیت جامعه مدنی در اقتصاد غیررسمی

در مقابل اقتصاد غیررسمی سکوت نکنید

همایش «مسئولیت جامعه مدنی در قبال اقتصاد غیررسمی» بعدازظهر یکشنبه از سوی شورای سازمان‌های جامعه مدنی برگزار شد. در خلال این نشست موضوعاتی چون نهادهای مدنی و اقتصاد غیررسمی با رویکرد توسعه انسانی، گونه‌شناسی آسیب‎های اقتصاد غیررسمی و مطالعات انجام‌شده درباره اقتصاد غیررسمی در سازمان‌های بین‌المللی مطرح و بررسی شد. بهرام شهریاری، مسئول کمیته اجرایی شورای سازمان‌های جامعه مدنی ایران، ضمن ارائه تاریخچه‌ای از این شورا، آن را نهادی ملی، مدنی، غیرسیاسی و مستقل معرفی کرد که از خرداد سال 87 با بیش از صد سازمان غیردولتی عضو، آغازبه‌کار کرد. شهریاری با بیان این مطلب ضمن انتقاد از تسهیلات موجود برای نهادهای اقتصادی با ماهیت نظامی و دولتی از جمله پرداخت‌نکردن مالیات و نیروی انسانی ارزان، آن را موجب از گردونه خارج‌شدن کنشگران اقتصادی دانست. وی با تصریح اینکه الیگارشی اقتصادی و قدرت‌های مالی نیز در این چرخه معیوب سهم دارند، بانک‌ها را از جمله نهاد‌هایی دانست که با قدرت مالی خود، حوزه کسب و کار را تحت‌الشعاع قرار می‌دهند. وی کمپین نخریدن خودرو صفر داخلی را نیز از اتفاقات پیش‌بینی‌نشده این سازوکار غلط دانست و آن را از نتایج غلط وجود اقتصاد غیررسمی برشمرد. در بخش دیگر این همایش علی دینی‌ترکمانی با موضوع نهاد‌های مدنی و اقتصادی غیررسمی با رویکرد توسعه انسانی، مطالبی را بیان کرد. او در ابتدای سخنان خود ضمن ارائه تعریفی از توسعه، آن را افزایش قابلیت تک‌تک افراد جامعه دانست. وی علاوه بر شاخص‌های اقتصادی، مواردی چون طول عمر، باسوادی، وضعیت بهداشتی و درمانی را نیز معرف توسعه انسانی قلمداد کرد. این اقتصاددان با بیان اینکه حاشیه‌نشینی شهری از نتایج درخور توجه اقتصاد غیررسمی است، ابعاد این اقتصاد را حدود 22 ‌درصد اعلام کرد و با بهره‌گیری از تعریف بی‌کاری برمبنای میزان درآمد فرد به‌ازای کار مشخص اذعان کرد: ساعت‌های کار در هفته معیار مناسبی برای آمار‌های مربوط به بی‌کاری نیست و تکدی‌گری، دست‌فروشی، حاشیه‌نشینی شهر‌ها و ایجاد شغل‌های کاذب، زندگی‌های کف و معیشتی نیز از دیگر نمود‌های زندگی معیشتی برشمرده می‌شود. او در بخش دیگری از سخنان خود اضافه کرد: مقصر اقتصاد غیررسمی، نظام حکمرانی ما و نظام تدبیر امور ما در سطح کلان است. ما در شناسایی معضلات درست عمل می‌کنیم، اما در فرموله‌کردن و حل مسئله مرتکب اشتباهاتی می‌شویم. فیروزه صابر، مدیرعامل بنیاد توسعه کارآفرینی زنان و جوانان نیز با ارائه آماری از ابعاد مختلف اقتصاد غیررسمی در جهان، ایران را در بین 30 اقتصاد بزرگ از نظر اتلاف سرمایه بر حسب زنان در جایگاه نخست و بر حسب مردان حائز رتبه 12 عنوان کرد. وی خاطرنشان کرد حجم و تعداد مؤسسات فراقانون مالی و به‌دنبال آن گستره عملیات مالی این بخش در حدی است که دیوان حسابرسی تا یک قرن هم قادر به محاسبه کامل و کافی آن نخواهد بود. وی با انتقاد از پیروی‌نکردن 40 ‌درصد درآمد ملی کشور که در این مؤسسات حاضر است، نظم و قانون واحد را موجب پیدایش و رشد سریع فساد و به‌دنبال آن تضییع منابع مالی و اقتصادی کشور قلمداد کرد. وی همچنین سهم شرکت‌های شبه‌دولتی را در مقایسه با کارگاه‌های کوچک بسیار چشمگیر دانست و با دوزیستی‌خواندن این شرکت‌ها آنها را وابسته به بخش خصوصی دانست. سیدحسن افتخاریان، عضو کمیسیون اقتصاد غیررسمی سازمان بین‌المللی کار (ILO)، هم با ارائه گزارش‌هایی از مراجع آماری و پژوهشی داخلی و خارجی، اطلاعات درباره اقتصاد پنهان در ایران و سایر کشورهای جهان را غیرقابل‌دسترس و اندک خواند، اما تأکید کرد آنچه مشخص است حکایت از روند روبه‌رشد این اقتصاد دارد. محمد عطاردیان، رئیس شورای سازمان‎های جامعه مدنی نیز اقتصاد حاکمیتی را معضل اقتصادی کشور خواند. وی تنها راه مقابله با این اقتصاد سازمان‌یافته غیررسمی را سکوت‌نکردن و پرداختن به این موضوع در سطح جامعه دانست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.