صلح را دریابیم
میترا امام*
چندروزی از روز جهانی صلح گذشته است اما هنوز فرصت هست تا حداقل یک روز به صلح بیندیشیم. بیندیشیم چگونه میتوان کودکانی داشت که دغدغه صلح داشته و برای آن تلاش کنند. توسعه انسانی یعنی تربیت انسانهای نو، توسعه انسانی در گرو امکانات نوسازی انسانی است یعنی آمادگی برای تجربیات تازه، نگرشها، ارزشها، تفکر انتقادی، استعداد برای نوآوری، مشارکت، آزاداندیشی، رعایت حیثیت انسانی و اعتماد به عدالت اجتماعی و این مهم بهدست نمیآید مگر اینکه فرهنگ صلح را در میان کودکانمان نهادینه کنیم. کودک باید در محیطی امن رشد کند، تا بتواند صلح را دریابد. کودکی که در دوره جنینی با اضطراب مادر شریک میشود و کودکانی که از امکانات اولیه برای رفع نیازهای اولیه برخوردار نیستند، هیچکدام محیط امنی را تجربه نمیکنند و از همان ابتدا احساس مقابله و جنگیدن برای بقا در وجودشان شکل میگیرد. کودکی که در خانه، حکومت مطلقه پدر یا مادر را درمییابد، میفهمد که در ارتباط، قدرت مهمتر از گفتمان است. آموزشی که بر پایه رقابت، تنبیه و تشویق استوار است حداکثر توانش این است که افرادی تربیت کند که جز به منافع خویش نیندیشند. رقابت خود زمینههای جنگ را در افراد پرورش میدهد. جنگ تنها این نیست که سلاح به طرف یکدیگر نشانه رویم. وقتی ما منافع فردی خود را در تقابل و تضاد با دیگران میبینیم، باید به فکر حذف آنان باشم. پس این آموزش کودک را به صلح رهنمون نمیشود. وظیفه آموزش و پرورش این است که فرهنگ تعامل و همزیستی را آموزش دهد. تعامل یعنی احترام به تنوع و تفاوت، باور به دگراندیشان، کودکان باید کار گروهی را بیاموزند و مشارکت در بین آنها نهادینه شود. یادمان باشد که یکی از شاخصهای توسعه، تربیت انسانهای نو و مدیریت مبتنیبر مشارکت است. برای حذف خشونت نباید از خشونت مدد گرفت، پس والدین و مربیانی که برای تربیتشان از تنبیه استفاده میکنند، مروج خشونت هستند نه صلح. باید همه نوع خشونت مانند ایجاد احساس گناه، تنبیه بدنی، خشونت کلامی و حتی نگاههای خشونتآمیز حذف شود. بهجای اینکه درک تفاوتها را به کودک بیاموزیم، انسانها را به خاطر لهجه، قومیت، ملیت، رنگ پوست، چشم و... مسخره میکنیم، و چه بسیار خشونت در همین لطیفههای ماست! وقتی کودکی بهخاطر نداشتن برگه هویت، از تحصیل محروم میشود، طعم تلخ تبعیض را از همان اوان کودکی میچشد، یعنی ما با صلح خیلی فاصله داریم. صلح یعنی همه کودکان باید از حق و حقوق عادلانه برخوردار شوند. محرومکردن کودک پناهنده و مهاجر از تحصیل با صلح منافات دارد. وقتی کودک معلول بهخاطر بافت شهری نمیتواند در شهر بهراحتی تردد کند. وقتی کودکی بهخاطر فقر و کمبود امکانات مجبور به مهاجرت ناخواسته میشود. وقتی کودکی بهخاطر فقر و مهاجرت اجباری مجبور به ترک تحصیل میشود. وقتی کودکی برای امرار معاش به چرخه کار وارد و از حق کودکی محروم میشود و... همه خشونتهایی هستند که امنیت درونی و بیرونی را از کودک سلب میکند و برای رسیدن به صلح باید برای رفع همه این مشکلات کوشید. صلح یعنی جامعهای بدون هرگونه تبعیض، جامعهای که کودک فقیر و غنی از امکانات موجود در آن بهرهمند میشوند. صلح یعنی احساس یگانگی و اینهمانی با طبیعت، احترام به زمین. صلح یعنی فرهنگ گفتوگو و شکیبایی در شنیدن. صلح یعنی مقابله با آنچه مخالف حقوقبشر است. صلح یعنی برقراری ارتباط همدلانه و توجه به نیازهای همه.بیایید در ترویج فرهنگ صلح کوشا باشیم.
* نماینده سازمانهای مردمنهاد در اتاق فکر آییننامه حمایتهای اجتماعی از کودکان
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.