|

معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی:

حرمت حرم را فراموش کرده‌اند

واژه حرم از «حرمت» می‌آید؛ واژه‌ای که در آن اهمیت بنا به‌عنوان یک مکان مقدس، تولید‌کننده مفاهیمی نظیر «امنیت»، «آرامش» و «ثبات» است. بااین‌همه همان‌طور که بسیاری از کارشناسان پیش‌بینی کرده بودند، طرح‌های توسعه‌ای در اطراف کعبه و مسجدالحرام، بدون درنظرگرفتن اهمیت این بنا، به نادیده‌گرفتن «حرمت» آن منجر شد تا جایی که حالا مرگ دوهزار انسان بی‌گناه در این محوطه دوباره نگاه‌ها را به‌سوی کشور عربستان جلب کرده است. از همان زمان که عربستان با انتشار عکس‌هایی از سازه‌های تازه‌طراحی‌شده در اطراف کعبه مسیر توسعه کعبه را نشان داد، بسیاری از فعالان میراث فرهنگی و کارشناسان درباره خطرات چنین سوگیری‌ای در توسعه این محدوده هشدار دادند. دکتر حسن طالبیان، معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی، به «شرق» می‌گوید که احترام به حرمت بناهای مذهبی و فرهنگی اصلی‌ترین حلقه بروز حوادث اخیر است: «در هر گوشه‌ای از دنیا، اثری که یگانه و منحصربه‌فرد باشد، با درنظرگرفتن حریمی، مورد حرمت قرار می‌گیرد. معمولا در بررسی پیرامونی این آثار و محوطه‌ها- فارغ از اینکه به فهرست آثار یونسکو پیوسته باشد یا نه- شاهد این واقعیت هستیم که ارزش تاریخی و فرهنگی بنا، با توجه به عرصه و حریم ثبت‌شده اثر تحت‌نظارت دقیق قرار گرفته و سعی می‌شود از جهت منظری، عملکردی و ساختاری، تمام جزئیات و کلیت بنا برای سال‌ها و قرن‌ها محفوظ بماند». او معتقد است که «طرح‌های توسعه‌ای که در چندسال اخیر در مکه‌معظمه و مدینه‌منوره انجام شده » با جایگاه و شأن و حرمت این مکان همسو نبوده است: «اگرچه که استدلال مسئولان عربستان این است که براساس افزایش تقاضا، گسترش فضای خدماتی باید در اولویت قرار بگیرد اما به نظر می‌رسد که در روند توسعه این محوطه تاریخی، حرمت و شأن آن تا حدودی نادیده گرفته شده است. هیچ مسلمانی با توسعه فضاهای خدماتی در این دو شهر مخالف نیست اما اتفاقی که امروز در مکه افتاده، فروریختن حرمت خط آسمان و رشد هتل‌هایی است که برخلاف آیات قرآن، حتی از ساختمان کعبه هم افراشته‌تر هستند». به گفته طالبیان، مکه از دیرباز، الگوی معماری و شهرسازی خودش را داشته و اگر قرار است توسعه‌ای در آن صورت بگیرد باید براساس همین قواعد باشد، منتها طرح‌های مدرن اخیر، نه‌تنها فضای یکپارچه این مکان مقدس را دگرگون کرده‌اند بلکه در عرصه این بافت تاریخی و مذهبی، بسیاری از حرمت‌ها را زیر پا گذاشته‌اند. او همچنین معتقد است که «شاید به همین دلیل، مسئولان این کشور هیچ‌گاه تابه‌حال از سازمان یونسکو برای ثبت جهانی این مکان مهم و تاریخی درخواست نکرده‌اند، اگرچه در صورت درخواست هم به‌خاطر مداخله‌های نابجا در این محوطه، با مشکلات زیادی روبه‌رو خواهند شد چون دیگر آن اصالت و یکپارچگی را در محل تلاقی میلیون‌ها زائر خانه خدا، شاهد نیستیم».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.