درباره نمایشگاه گذر هراسی
خبر از مخاطرهای برای زیبایی
حسین گنجی
مسائل اجتماعی در بسیاری از دورهها و زمانها، بهخصوص برای هنرمندانی که با پیرامون و جامعه خود دمخوری بیشتری داشته و دغدغهمند بودهاند، مهمترین سوژهای بوده که بدان میپرداختهاند. سوژههایی که با پرداختن بدانها، نقد خود را به جامعه ابراز میکردند یا از جامعه خود، بهخصوص زیر پوست جامعهای که شاید دیگران بیتفاوت از کنار آن عبور میکنند، یا آن را نمیبینند، خبر میدادند. اینگونه هنرمندان بهخصوص از اتفاقات انسانی، اخلاقی و احساسی پیرامون خود الهام میگرفتند و همواره با اغراق و زیباییشناسیهای متداول، آن را بسط میدادند و روایت خود را از منظر خود به جامعه ارائه میکردند. این کار همواره مستلزم آن بوده است که هنرمند به جز کنکاش طبیعت و محیط، به کنکاش انسان و اتفاقات انسانهای پیرامون خود نیز توجه کند. پای دردهای جامعهاش بنشیند و جایی این درد را یا خود تجربه کند، یا با آن همزادپنداری کند. این همزادپنداری میتواند نزدیکشدن به حادثه باشد یا جستوجوگری پیرامون آن، آنقدر که آن درد و زخم بخشی از تناش شود با اینکه تن او هیچ آثاری از زخم را در خود نداشته باشد. هنرمندان از آنجایی که دامنه حسی وسیعتری دارند و سنسورهای گیراییشان در زمینه دردها و آلام انسانی حساستر است، بهخوبی میتوانند خود را به معضلات و اتفاقات یک جامعه نزدیک کنند و از آن تصویر درستی به مخاطب و جامعهای که شاید از آن بیخبر یا نسبت بدان بیتفاوت باشد، ارائه دهند. گوستاو فلوبر در نامهای به لوییزکوله مینویسد؛ «باید واقعیت بیرونی به درونمان نفوذ کند و تقریبا به فریادمان درآورد تا بهخوبی بازتولیدش کنیم». این عبارت همانی است که هنرمند، البته هنرمند دغدغهمند، نسبت به موطن و جامعهاش ناخواسته بدان گرایش مییابد و بدان معنا و جان میبخشد. درک آنچه بیرون از تن و بیرون از محیط پیرامون ما رخ میدهد، نگاه و خوانش وسیعی میخواهد. بهخصوص این مسئله میان قشر زنان، دامنه وسیعتری میطلبد. آلام یک قشر از جامعه که به هزاران دلیل ریز و درشت نمیتواند دیده شود، نمیتواند فریاد بزند و نمیتواند آن را ابراز کند، کاری بهمراتب سختتر است. این آلام زنانه زمانی خود را بهوضوح نشان میدهند، که کارد به استخوان رسیده باشد، مثل اتفاقی شبیه به اسیدپاشیهای اخیر. فریاد ناخواسته بلند میشود، آلام ناخواسته روی پرده نمایش بزرگ جامعه به نمایش در میآید. وقتی آجرهای دیواری را دانه دانه بیرون میکشی، تا زمانی که دیوار پابرجاست، اتفاقی رخ نمیدهد و صدایی هم از کسی در نمیآید، اما آن آجر آخر، آن آجر که بیرونکشیدنش، حکم عدم دیوار است، فروریزاننده است و آن است که تمام محل را باخبر میکند.
ادامه در صفحه 14
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.