|

تر‌س‌ها را کنار گذاشتیم

امیر بهاری: در اواخر دهه 1370 شمسی و اوایل دهه 1380 شل سیلوراستاین با آن ادبیات خاص خودش در ایران مطرح شد. نگاه ویژه او به مقوله ادبیات و شعر کودک باعث شد مخاطبان بزرگسال زیادی هم داشته باشد. سیلوراستاین شاعر- خنیاگری بود که در دهه 1960 و 1970 میلادی طرفداران خاص خودش را داشت. فرشاد فزونی در آن دوران حوالی بیست‌سالگی خود را تجربه می‌کرد. او چند سال کوچک‌تر از نسل اول راکرهای مطرح‌شده بعد از دوم خرداد بود (قبلش هم که اصلا موسیقی پاپی وجود نداشت). فرشاد براساس اشعار شل سیلوراستاین آلبوم موسیقی «من و دوست غولم» را تهیه کرد. در این آلبوم رامین بهنا، بابک آخوندی، بابک ریاحی‌پور و شهرام شعرباف حضور داشتند. این چهار نام درحال‌حاضر وضعیت متفاوتی دارند. بابک آخوندی گیتاریست بااستعداد و توانمند که الان ایران نیست و متأسفانه ما نغمه‌های سازش را نمی‌شنویم؛ بابک ریاحی‌پور باس‌نواز مطرحی است که با ستاره‌های پاپ همکاری می‌کند و هرازگاهی به دل‌مشغولی‌های خودش هم می‌پردازد؛ رامین بهنا با استایل خاص خود زندگی می‌کند و هرازگاهی آلبومی در ادامه ایده‌های «آویژه» با بیان شخصی‌تر خلق می‌کند و شهرام شعرباف و آن «اوهام» عجیب و غریبش با هر مکافاتی هست سرپا هستند. اما حدود 12 سال از «من و دوست غولم» گذشته و فرشاد فزونی با گروهی با عنوان «کاربن» به شکل جدی‌تر به دنیای راک بازگشته است.

‌وقتی «زبان ازیادرفته» را گوش می‌دادم، به نظرم آمد که حال و هوای این آلبوم نسبت به «من و دوست غولم» تغییر کرده است. آن تقدسِ حس و حال کودکی که در «من و دوست غولم» بود، تبدیل به عصبانیت از بزرگسالی شده است. انگار این 10 ‌سال خیلی سخت گذشته است. فرشاد فزونی: درباره تقدس که می‌گویی، من خیلی موافق نیستم؛ یعنی اگر تقدسی در آن یکی بوده، در این هم وجود دارد. ‌تقدس کلمه بزرگی است. شاید بشود گفت بار نوستالژیک «من و دوست غولم»، خیلی کمتر در «زبان ازیادرفته» وجود دارد. فرشاد رضایی: من فکر می‌کنم آن نوستالژی حفظ شده اما به شکل جدی‌تری بیان شده است. پس من سؤالم را این‌طوری مطرح می‌کنم؛ در آلبوم قبلی که هم‌زمان با آغاز دهه 80 خودمان بود، یک جور فضای نوستالژیک نسبت به موسیقی دهه 70 میلادی وجود داشت؛ یعنی هر کسی کار می‌کرد، حتی ناخودآگاه هم فکر می‌کرد؛ رسیدن به سنوریته آن دوران خیلی خوب است. اما «زبان ازیادرفته» این حالت را ندارد و حال و هوایش و شکل تنظیم‌هایش به‌روزتر است. فزونی: چون من در هر دو آلبوم بودم، شاید بتوانم این بحث را بهتر باز کنم؛ رامین بهنا تنظیم‌های آن کار را انجام داد و من خودم بیشتر بر آهنگ‌سازی تمرکز کردم. از آنجایی که شل ‌سیلوراستاین هم در آن دوران مطرح شد، تصمیم گرفتم به فضای آن دوران وفادار باشم. در آهنگ‌سازی‌ها کمی حال و هوای دهه 60 و 70 میلادی را دارد. درباره تنظیم رامین هم می‌توانم بگویم که او می‌خواست به آهنگ‌سازی وفادار باشد و از سوی دیگر خودش هم به آن گروهی که می‌گویی تعلق داشت. ‌یعنی دهه 60 و 70 میلادی برای‌ آنها مسئله‌ای جدی بود؟ فزونی: رامین و همه افرادی که در آن آلبوم هستند؛ مثل بابک ریاحی‌پور و بابک آخوندی و حتی شهرام شعرباف که میکس و مستر را کار کرده بود، از کسانی بودند که علاقه‌مند به استفاده از فضای موسیقی دهه 60 و 70 میلادی در آثارشان بودند و این حالی که تو می‌گویی را داشتند. در آلبوم «زبان ازیادرفته» علاوه‌بر اینکه از آن فضا دور شده بودیم. ما برای برگزاری چند کنسرت تمرین کردیم و کار به‌نوعی گروهی‌تر شد. آن گروه ابتدایی سیاوش امامی، هومان اژدری و... بودند. ما چند کنسرت دادیم و افراد دیگری به ما پیوستند و رفتند. تنها کسانی که در این گروه ثابت بودند، من و سیاوش بودیم که روی تنظیم‌ها کار می‌کردیم و آنها را تغییر می‌دادیم. این کسانی هم که در کنار ما قرار می‌گرفتند، اثر و تاچ خودشان را در تنظیم‌ها گذاشتند تا رسیدیم به جایی که گروه شد؛ من، سیاوش و فرشاد (رضایی) و بعد از تغییر چند درامر، آیدین به ما پیوست و آنجا بود که ما شکل بند پیدا کردیم و تمام اتفاقاتی که بر ما در این سال‌ها گذشته بود، در این تنظیم‌ها آن‌چیزی است که درحال‌حاضر می‌بینید. آلبومی که نمی‌توانید بگویید کاملا حاصل تفکرات ما چهار نفر است. کمی از ذهنیات دیگران هم وارد آن شده است. ذهنیت ما از موزیک جدید و مدرن‌تر این روزها هم در این آلبوم نمود دارد. این آلبوم چیزی بود که نسبت به من و دوست غولم بالغ‌تر است. این کمی نوجوان‌تر است و آن آلبوم کودک‌تر بود. سعی‌کردیم همه این کار را به ایده‌آل‌های الانمان نزدیک کنیم. به‌هرحال 10 سالی از ساخت این آهنگ‌ها گذشته است و ما سعی کردیم روی همین کارها به آنچه که دوست داشتیم، نزدیک شویم. سیاوش امامی: با فرشاد موافق هستم. از زمان دانشگاه با موسیقی فرشاد آشنا بودم و می‌دانستم که چه سبکی را دنبال می‌کند. زمانی هم که می‌خواست این آلبوم را گردآوری کند، سراغ رامین رفت و من و دوست غولم منتشر شد. بعدش تصمیم به برگزاری کنسرت گرفت ما جمع شدیم. اینکه می‌گوید تاچ کسانی که در کنار ما بودند و رفتند در این آلبوم هست، باید بگویم که بیشترین تأثیر را از زمانی که فرشاد رمضانی و آرش پژندمقدم وارد این بند شدند، شاهد بودیم. ما پیش از این در سال 84، یک کنسرت در آموزشگاه ترانه داشتیم و بعد از آن بود که این دو نفر به ما اضافه شدند و بیس و درامز تغییر کرد و کلا همه چیز تغییر کرد. بعدش ما با آن بند کنسرتی را در تالار فارابی برگزار کردیم که 11 دی 85 بود... . فزونی: یک کنسرت هم در سالن حجاب داشتیم که برای پارسه بود. امامی: بله. اما به نظر من بیشترین تغییرات از کنسرت دانشگاه هنر و معماری اتفاق آغاز شد. موزیک‌های ما حال و هوای دیگری پیدا کرد. بعد از آن بیس و درامز تغییر کردند و فرشاد رضایی به ما اضافه شد. فزونی: البته چندین نفر مثل پیتر آکوب آمدند و بعدش فرشاد آمد و در کنار ما قرار گرفت. امامی: درست است. اما اینها در آن زمان تغییری در لحن موسیقی به وجود نیاورد. ما از زمانی که درامر عوض کردیم، موسیقی‌مان با تغییراتی ‌روبه‌رو شد؛ مثلا یکی از درامرهایی که با ما کار کرد، به وضعیت آرش وفادار بود. از زمانی که آیدین وارد گروه شد، شکل موزیک با حال‌و‌هوای دیگری‌ روبه‌رو شد و آن حالت اَگرسیو را پیدا کرد. می‌توانم بگویم تاچ آیدین تأثیر زیادی بر گروه کاربن گذاشت. من خودم سازم را عوض کردم و صداها لحظه‌به‌لحظه اگرسیوتر شد و مدل موزیکمان به‌خاطر تاچ آیدین به آنچه دنبالش بودیم، نزدیک‌تر شد. این تمرین‌های مداوم برای همه ما دست‌گرمی بود. ما می‌خواستیم به یک موسیقی جدید برسیم. الان هم داریم همین کار را می‌کنیم. «زبان ازیادرفته» بیشتر تمرینی است که به موزیک کاملا کاربنی برسیم. تا اینجا هم موفق بودیم و حداقل مشق‌هایمان را خوب نوشتیم. الان وقتی بداهه می‌زنیم، همدیگر را درست همراهی می‌کنیم. الان ما همدیگر را راحت پیدا می‌کنیم و چند ترک را راحت رکورد می‌کنیم. ‌من به‌دلیل اینکه این آلبوم به‌نوعی بازنوازی آلبوم «من و دوست غولم» است، ناخودآگاه قیاسی صحبت می‌کنم و فکر می‌کنم مخاطبانی که فرشاد فزونی را دنبال کردند، برایشان جالب بوده که در «من و دوست غولم»، جاهایی موسیقی به نفع شعر کنار می‌رود. حتی انگار جاهایی دستکاری‌هایی هم در بخش وکال کرده شده تا شعر بیشتر شنیده شود و اینجاها در «زبان ازیادرفته» کمتر شده و موسیقی با کلام هماهنگ‌تر شده است. فزونی: یک بخشی از این جریان به‌خاطر میکس هم هست که کار پیمان توسلی است. در زمان آماده‌سازی این کار «ولوم» را دستکاری کردیم تا هماهنگ‌تر باشد؛ مثلا فکر می‌کردیم وکال بیرون است. اینکه وکال بالاتر از موسیقی است، در موسیقی پاپ بیشتر استفاده می‌شود. در حالت تنظیم میکس موسیقی راک، این موضوع کمتر اهمیت دارد که صدای خواننده خیلی مشخص شود. من خودم را خیلی خواننده نمی‌دانم. اینکه وکالیست همه موسیقی را به دوش می‌کشد، در موسیقی‌ای شبیه به موسیقی ما کمتر اتفاق می‌افتد. خود موزیک بار و اهمیتش بیشتر از صدای خواننده و خط ملودی است. در این آلبوم سعی کردیم بیشتر به موسیقی اهمیت بدهیم. ضمن اینکه همیشه این را دوست داشتم که وکال به معنی ساختن یک‌سری آوا و در واقع یکی از سازها باشد. یک جاهایی نیاز هست همان‌طورکه بیس یا درامز برجسته می‌شود، وکال را هم بیشتر نمایش بدهیم. اما آن اهمیت را ندارد که بخواهد موزیک را تحت‌الشعاع قرار دهد. ضمن اینکه در این کار بیشترین کار را روی موزیک انجام دادیم. به این دلیل که آهنگ پیش از این ساخته شده و شعرهایش مشخص بود. بیشترین چیزی که در این تنظیم‌ها مهم بود، لهجهِ بَند و صدادهی آن بود تا شعر و لاین موزیک. امامی: فکر می‌کنم بخشی از سؤال تو درباره سیلابس‌های آواز است که فکر می‌کنم خیلی تغییر نکرده است. ‌ نکته‌ای که درباره درامز هست و محدود به آلبوم شما هم نیست، این است که هنرمندان این نوع از موسیقی در ایران معمولا تلاش می‌کنند تاچ درامز را جوری نرم کنند که به زبان فارسی و حال‌و‌هوای موسیقی ایرانی نزدیک شود. اما در این کار درامز ادبیاتش به موسیقی هارد راک نزدیک‌تر می‌شود و انگار نترسیدید از اینکه این صدا را پیدا کنید و خودتان هم می‌گویید با آمدن آیدین، ادبیات کار کامل شده است. به این ایده فکر کرده بودید و به‌دنبال تاچی بودید که کوبنده‌تر و اگرسیوتر باشد؟ رادکیا: فکر می‌کنم درامز این آلبوم یک‌جورهایی در بداهه‌پردازی‌های ما با هم شکل گرفت. در آهنگ «کی ‌می‌تونه» همه متفق‌القول بودند که کمی پانچی و گُرُووی باشد. هر چقدر فکر می‌کنم می‌بینم ما خیلی فکر آن‌چنانی برای آلبوم نکردیم که چطور می‌خواهد باشد. صرفا خودمان را رها کردیم تا آنچه را می‌خواستیم پیدا کنیم. شاید آلبوم بعدی کار بسیار متفاوتی باشد و فکر می‌کنم یک آرتیست یا موزیسین همین‌طوری است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.