|

گنج خفته گالری بزرگ

سحر آزاد : پنج سال قبل موزه هنرهای معاصر محلی برای نمایش گنجینه آثار خود شد؛ گنجینه‌ای که قیمت‌گذاری روی آن هنوز هم نه‌تنها به دلیل دراختیارداشتن آثاری از هنرمندان شناخته‌شده ایرانی بلکه با وجود نقاشی‌ها و مجسمه‌هایی از هنرمندان جهانی با دشواری روبه‌رو است. تا پیش از آن موزه هنرهای معاصر بیشتر به برگزاری نمایشگاه‌های گروهی یا دوسالانه‌ها اختصاص داشت تا اینکه در زمان محمود شالویی، مدیر اسبق تجسمی و موزه هنرهای معاصر، عنوان شد موزه هنرهای معاصر به نمایشگاه دائمی گنجینه‌اش تبدیل می‌شود. هرچند این وعده در ابتدا بسیاری را خشنود کرد اما حجم بالا و تنوع آثاری که سبک‌های مختلف هنر معاصر را تشکیل می‌دادند، مانع از آن شد که تمامی آثار به‌صورت دائم نشان داده شود و به‌همین‌دلیل نمایشگاه‌های ادواری از هنرمندان سبک‌های مختلف برگزار شد و در این زمان باز هم دوسالانه‌ها به موزه هنرهای معاصر بازگشت و به‌همین‌دلیل همین نمایشگاه‌های ادواری نیز گهگاهی با اخلال روبه‌رو می‌شدند. حالا بار دیگر بخشی از گنجینه موزه هنرهای معاصر در نمایشگاهی با عنوان «ذهنیت ملموس» شامل 27 تابلو از 23 هنرمند از چهار جریان هنری اکسپرسیونیسم انتزاعی، تاشیسم، انتزاع پسانقاشانه و انتزاع تغزلی از روز سه‌شنبه برپا شده است. یکی از موضوعاتی که هم‌زمان با برگزاری چنین نمایشگاه‌هایی دوباره مطرح می‌شود، بحث به‌روزشدن موزه هنرهای معاصر است. البته این سؤال شاید همواره وجود داشته؛ چراکه می‌توان گفت در سه‌دهه اخیر هیچ اثری به بخش بین‌الملل موزه هنرهای معاصر تهران افزوده نشده است و در بخش هنرمندان داخلی نیز تعداد آثار مطرح آن‌قدر چشمگیر نبوده‌اند که به‌روزنبودن بخش خارجی را جبران کنند. این سؤال در سال‌های اخیر همواره بیان می‌شد؛ به‌خصوص از زمانی که قرار شد موزه هنرهای معاصر تهران به ‌کارکرد واقعی خود که موزه است، بازگردد و گنجینه خود را به نمایش دائم بگذارد. گاه‌گداری این مسئله از سوی خبرنگاران با مسئولان موزه و مدیران موزه نیز در میان گذاشته می‌شود که در بیشتر مواقع پاسخ آنها نداشتن بودجه کافی برای خرید آثار هنرمندان نامی در سطح بین‌المللی بود. هرچند نمی‌توان صحت این موضوع را نادیده گرفت اما تنها در یک دوره بود که وعده‌هایی مبنی‌بر خرید آثار خارجی منتشر شد. شالویی در سال 88 درباره خرید آثار جدید و به‌روزکردن موزه به فارس گفته بود: «خرید آثار جدید و توسعه فضای نمایشگاهی داخل موزه هنرهای معاصر تهران در دستور کار قرار دارد و به تناسب نیازمندی برای خرید آثار داخلی یا خارجی برنامه‌ریزی خواهیم کرد».البته این موضوع هیچ‌وقت عملی نشد و گنجینه موزه هنرهای معاصر با همان آثاری که داشت، از پنج‌سال گذشته در نمایشگاه‌های ادواری به نمایش درآمد. لیلی گلستان، مدیر گالری گلستان که یکی از قدیمی‌ترین گالری‌های تهران است، پیش از پرداختن به این موضوع که موزه هنرهای معاصر تا چه حد به‌روز است، به ‌کارکرد این مکان اشاره کرد: «قبل از هر چیز، موزه هنرهای معاصر، هیچ‌وقت نقش یک موزه واقعی را بازی نکرده است. این موزه بیشتر یک گالری بزرگ بوده که گهگاهی نمایشگاه‌هایی از گنجینه خود را نمایش داده است درحالی‌که موزه باید به‌صورت دائمی گنجینه خود را به مردم نشان دهد. گاهی‌اوقات، آثاری از گنجینه بیرون آورده می‌شود و بر سر مردم منت می‌گذارند که نمایشگاهی از گنجینه برگزار شده است اما مردم باید بتوانند آثار موزه را که اتفاقا جزء بهترین کارهای هنری است و می‌توان گفت بهترین موزه آسیاست، ببینند». او با بیان اینکه وضعیت اقتصادی کشور طوری نیست که بتوان انتظار داشت، آثار هنرمندان مطرح خارجی به گنجینه موزه افزوده شود، به «شرق» گفت: «در این شرایط خیلی نمی‌توان توقع داشت که کارهای خوبی از افراد شناخته‌شده جهانی خرید و چنین خرج‌هایی شود چون هزینه این نوع خریدها بسیار بالاست. ضمن اینکه نمی‌توان آثار بی‌کیفیت هم خرید. با این وضعیت هم نمی‌توان موزه را به‌روز کرد مثلا اگر می‌خواهیم اثری به گنجینه اضافه کنیم، باید از آنیش کاپور کاری خریداری کنیم یا نمایشگاهی از او برگزار کنیم. فقط در دوره مدیریت سمیع‌آذر بود که این اتفاق افتاد و تعدادی از هنرمندان مطرح دنیا را در موزه هنرهای معاصر دیدیم». او به تجربه خود در این زمینه اشاره کرد: «من زمانی در بخش خرید آثار هنری موزه هنرهای معاصر بودم که یکی از بهترین دوره‌های زندگی‌ام بود و کاتالوگ‌های موزه‌های دنیا برایمان می‌آمد و ما هم از میان آنها دست به انتخاب می‌زدیم، بعد از اینکه مرحله انتخاب صورت می‌گرفت، بلافاصله آن کار خریداری می‌شد و واقعا شگفت‌انگیز بود. من تقریبا در جریان 70 درصد خریدوفروش آثار موزه هنرهای معاصر بوده‌ام و به‌همین‌دلیل نسبت به این گنجینه حساسیت زیادی دارم. به‌همین‌دلیل دوست دارم این کارها در معرض دید عموم قرار بگیرد». او در مورد دلیل برگزارنشدن نمایشگاه دائمی از گنجینه موزه عنوان کرد: «مسئولان موزه همیشه این بیم را داشته‌اند که با برگزاری نمایشگاه دائمی، آثار صدمه ببینند درحالی‌که ما هم مثل بسیاری از موزه‌های دنیا باید افرادی را در مکان‌های مختلف موزه برای حراست از آثار قرار دهیم. حداقل اگر توان به‌روزکردن موزه را نداریم، گنجینه فعلی را به‌صورت یک نمایشگاه دائم نمایش دهیم».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.