|

اکوسیستم‌محوری در بستر حیات

عبدالحسین طوطیایی . پژوهشگر کشاورزی

نگاه سلطه‌جویانه انسان به طبیعت همواره بزرگ‌ترین تهدید و عامل تخریب بستر حیات، به‌ویژه در خلال توسعه علم و تکنولوژی چند قرن اخیر به‌شمار آمده است. بشر امروز به ‌موازات افزایش دستیابی به ابزار و فناوری‌های نوین و نیز انباشت ثروت و قدرت در دست معدودی با برچسب اشرف مخلوقات، این اجازه را به خود داده است تا با هر شیوه ممکن، بر سیمای معصوم بستر حیات چنگی از شقاوت بکشد؛ چنگی که سرانجام بر گلوی خود او نیز انسدادی از زندگی را رقم می‌زند. سازمان‌ها و نهادهای زیست‌محیطی اتفاقا برای این ضرورت، ایجاد شده‌‌ و توسعه یافته‌اند که رودرروی زیاده‌خواهی لایه‌هایی صاحب ابزار از جامعه‌ها و حتی دستگاه‌های اجرائی، برای بازداشتن از رفتارهای تخریبی ایستادگی کنند. با توجه به بحران‌های اقلیمی موجود در کشور، نگاه منحصر به سلامت انسان به جای درنظرداشتن کل بستر حیات، نگران‌کننده است. رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست در همايش بين‌المللي توسعه تجارت و بازار محصولات ارگانيك اتاق بازرگاني و صنايع و معادن ايران نسبت به واردات مواد غذايي دستكاري‌شده هشدار داد و تأکید کرد واردات اين‌‌گونه محصولات، بدون هيچ كنترل و نظارتي تاكنون انجام شده است كه با توجه به شيوع برخي بيماري‌ها يك زنگ ‌خطر جدي به شمار مي‌رود.

این در حالی است که برخی کارشناسان، نگران آن هستند كه نگاه انسان‌محورانه به بهانه شرایط بهتر برای جامعه، اجازه دهد از بستر حیات به‌طور مسرفانه هزینه شود که تاکنون نیز شده است. توجه متمرکز نه‌تنها به انسان، بلکه حتی به گونه‌های در حال انقراض نیز باید در زیرمجموعه اکوسیستم‌محوری و حراست از بستر و چرخه حیات صورت پذیرد؛ چرخه‌ای که انسان نه‌تنها اشرف و محور آن نیست، بلکه به‌خاطر سلطه‌جویی‌اش باید بیش‌ازپیش مورد پایش و کنترل قرار گیرد. در سخنان خانم «ابتکار» توجه و تأکید بر توسعه محصولات ارگانیک با هدف ایجاد تعادل در طبیعت (و نه بهداشت انسان) نیز به چشم می‌خورد و البته باید آن را مورد تأیید قرار داد. برای نیل به گسترش محصولات ارگانیک در کشاورزی، باید ملزوماتی فراهم شود. ازجمله این پیش‌نیازها فرهنگ‌سازی برای مصرف‌کنندگان محصولات ارگانیک است که با پرداخت بهایی بیشتر، تولیدکنندگان را به پذیرش ریسک ‌کاربردنداشتن سموم شیمیایی تشویق کند. نکته دیگر آنکه در شرایطی که بر افزایش جمعیت انسانی در کشورمان تأکید می‌شود، توسعه تولیدات ارگانیک و افزایش کیفی آنها چه‌بسا به کاهش یا حداقل افزایش‌نیافتن کمیت‌ها بینجامد. امید است رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست در جایگاه اجرائی خود بتواند زمینه منطقی از تلفیق و هماهنگی ظرفیت جمعیت کشور و تأمین امنیت غذایی از نظر کیفی و کمی را فراهم کند تا مطالبات از مدیریت تولید غذا در سطح جامعه و متناسب با واقعیات، تعدیل شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.